III SA/Po 332/25

Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Marek Sachajko (sprawozdawca) WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2025 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 20 marca 2025r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę Zarząd Województwa (dalej: IZ [...]RPO, organ) decyzją z 20 marca 2025 r., NR [...], na podstawie art. 46 ust. 2a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 566 ze zm.), dalej jako u.s.w., art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), dalej jako ustawa wdrożeniowa, art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 9 pkt 1 w zw. z art 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1530 ze zm.), dalej jako u.f.p., art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz 572). dalej jako k.p.a., art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2025 r., poz. 111), dalej jako 0.p.), umowy nr [...], zawartej 3 lipca 2019 r. przez Zarząd Województwa o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...]współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 - 2020 po rozpatrzeniu sprawy A. G. (dalej: Strona, Skarżący, Beneficjent) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], ul. [...], [...]: 1. określił kwotę do zwrotu przez A. G. w wysokości 85 390,90 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od: — 4 sierpnia 2020 r. (dzień przekazania transzy dofinansowania w wysokości 200 000,00 zł) do dnia zwrotu środków w przypadku kwoty 74 235,91 zł, — 5 maja 2021 r. (dzień przekazania transzy dofinansowania w wysokości 36 000,00 zł) do dnia zwrotu środków w przypadku kwoty 11 154,99 zł; tytułem zwrotu części otrzymanego dofinansowania w ramach środków przekazanych umową nr [...] z 3 lipca 2019 r. o dofinansowanie projektu pod nazwą, "[...]", współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, dalej jako EFS w ramach [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014 - 2020, dalej też jako [...]RPO, 2. wyłączył okres naliczania odsetek od 10 grudnia 2024 r. do dnia doręczenia niniejszej decyzji, włącznie z tym dniem. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zarząd Województwa jako Instytucja Zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2014 – 2020 dnia 3 lipca 2019 r. zawarł umowę nr [...], dalej jako Umowa, o dofinansowanie projektu pt. ,[...]", dalej jako Projekt, współfinansowanego ze środków EFS w ramach [...]RPO z A. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą [...]. Partnerem Projektu był M. R. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], ul. [...], [...]. Celem Projektu był wzrost przedsiębiorczości oraz aktywności zawodowej uczestników Projektu z terenu województwa [...] poprzez kompleksowe wsparcie szkoleniowo — doradcze 45. uczestników Projektu (w tym 28 kobiet) oraz udzielenie 35 dotacji na otwarcie działalności gospodarczych w okresie do 31 maja 2021 r. Uczestnikami Projektu mogły być wyłącznie osoby spełniające minimum jeden z poniższych warunków (należeli do jednej lub kilku grup): • kobiety, • osoby z niepełnosprawnościami, długotrwale bezrobotne, • o niskich kwalifikacjach, • nie prowadziły działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy przed przystąpieniem do Projektu, • nie prowadziły gospodarstwa rolnego powyżej 2 ha, • nie korzystały równolegle z innych środków publicznych, przeznaczonych na pokrycie tych samych wydatków. Wszyscy uczestnicy Projektu w początkowej fazie zostali objęci diagnozą kompetencji zawodowych, a następnie oferowano im wymienione poniżej formy wsparcia: — wsparcie szkoleniowo - doradcze, które miało umożliwić nabycie/uzupełnienie wiedzy z zakresu prowadzenia firmy, podstaw księgowości, prawnych aspektów funkcjonowania firmy, marketingu, negocjacji oraz zasad tworzenia biznesplanu, — przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej dla 35 uczestników Projektu, którzy osiągną najlepsze wyniki (dodatkowo premiowane miały być biznesplany dotyczące działalności gospodarczej w sektorze OZE (odnawialne źródła energii) oraz zakładające stworzenie nowych miejsc pracy w branżach o największym potencjale rozwojowym lub strategicznych dla danego regionu — smart specalisation), — wsparcie pomostowe - finansowe, zmniejszające obciążenia publiczno - prawne na początku działania firm oraz szkoleniowo - doradcze (wspomagające nowopowstałe firmy). Projekt był realizowany od 1 maja 2019 r. do 31 maja 2021 r. Zgodnie z Umową, łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych Projektu wynosiła 1561233,60 zł i obejmowała dofinansowanie w kwocie 1483171,92 zł z następujących źródeł: a) ze środków europejskich w kwocie 1 327 048,56 zł, co stanowiło 85% wydatków kwalifikowalnych Projektu, b) ze środków dotacji celowej w kwocie 156 123,36 zł, co stanowiło nie więcej niż 10% wydatków kwalifikowalnych Projektu oraz c) wkładu własnego w kwocie 78 061,68 zł, co stanowiło nie mniej niż 5% wydatków kwalifikowalnych Projektu. W ramach Projektu Beneficjent miał zrealizować następujące zadania: 1. ,Rekrutacja — diagnoza kompetencji zawodowych", dalej jako Zadanie nr 1, 2. "Szkolenia i doradztwo", dalej jako Zadanie nr 2, 3. "Dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej", dalej jako Zadanie nr 3, 4. "Wsparcie pomostowe", dalej jako Zadanie nr 4. Na podstawie zatwierdzonych 9 wniosków o płatność, IZ WRPO przekazała Beneficjentowi kwotę 1 478 671,92 zł w formie zaliczki, tj. 99,69% dofinansowania. Zgodnie z § 1 pkt 5 Umowy przez "Regulamin konkursu" należy rozumieć "Regulamin konkursu nr [...] [...] Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020, Oś Priorytetowa 6 Rynek pracy Działanie 6.3. Samozatrudnienie i przedsiębiorczość, Poddziałanie 6.3.1 Samozatrudnienie i przedsiębiorczość", dalej jako Regulamin konkursu. Zgodnie z § 1 pkt 6 Umowy przez "Projekt" należy rozumieć "przedsięwzięcie szczegółowo określone we wniosku o dofinansowanie nr [...] (...) [dalej jako Wniosek o dofinansowanie], stanowiącym załącznik nr 2 do Umowy ". Zgodnie z § 1 pkt 19 Umowy przez "[...] "należy rozumieć "centralny system teleinformatyczny wykorzystywany w procesie rozliczania Projektu oraz komunikowania z Instytucją Zarządzającą [IZ [...]RPO]" dalej jako [...] Zgodnie z § 1 pkt 31 Umowy przez "Wytyczne" należy rozumieć "wytyczne zgodnie z art. 2 pkt 32 ustawy wdrożeniowej, co obejmuje wyłącznie wytyczne wydawane przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, o których mowa w art. 5 ustawy wdrożeniowej, obowiązujące w dniu podpisania Umowy, jak i wydane lub zmienione w okresie realizacji Umowy, które Beneficjent zobowiązany jest stosować. Na dzień podpisania Umowy obowiązują poniżej wymienione Wytyczne zamieszczone na stronie internetowej Programu [[...]RPO]: (...) b) (...) Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020", dalej jako Wytyczne w zakresie kwalifikowalności (z 19 lipca 2017 r. obowiązujące od 23 sierpnia 2017 r. do 8 września 2019 r., z 22 sierpnia 2019 r. obowiązujące od 9 września 2019 r. do 31 grudnia 2020 r. oraz z 21 grudnia 2020 r. obowiązujące od 1 stycznia 2021 r.), "Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze tynku pracy na lata 2014 — 2020", dalej jako Wytyczne w obszarze rynku pracy (obowiązujące od 1 stycznia 2018 r. do 7 sierpnia 2019 r., obowiązujące od 8 sierpnia 2019 r. do 15 kwietnia 2020 r., obowiązujące od 16 kwietnia 2020 r. do 18 kwietnia 2021 r. oraz obowiązujące od 19 kwietnia 2021 r.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2, pkt 10 oraz pkt 12 Umowy Beneficjent zobowiązany był do "osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatu określonych we Wniosku". Zgodnie z § 13 ust. 3 Umowy "Beneficjent zwraca środki, o których mowa w ust. 1, wraz z odsetkami, na pisemne wezwanie Instytucji Zarządzającej [IZ [...]RPO], w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez Instytucję Zarządzającą [IZ [...]RPO] w tym wezwaniu. Zwrot środków może zostać dokonany przędz pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz Beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi po wyrażeniu przez niego Zgody na pomniejszenie". Stwierdzone w Projekcie wydatki niekwalifikowalne i nieprawidłowości. Informacją z 5 grudnia 2019 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], dalej jako [...], za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r., IZ [...]RPO zatwierdziła wydatki w kwocie 20 736,00 zł (w tym 1 053,00 zł środków własnych), jednocześnie wskazała, że wydatek ujęty we [...] pod poz. 1, tj. koszt związany z przeprowadzeniem indywidualnej diagnozy kompetencji zawodowych i weryfikacją predyspozycji do prowadzenia działalności gospodarczej (trzygodzinne spotkanie z doradcą zawodowym) nie może zostać uznany za kwalifikowalny, gdyż do niego nie doszło z winy uczestnika Projektu - P. W.. W wyniku uznania części kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ [...]RPO proporcjonalnie umniejszyła także wartość kosztów pośrednich. Informacją z 22 lipca 2020 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], za okres od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r., IZ [...]RPO zatwierdziła wydatki w kwocie 43 944,00 zł (w tym 2 197,20 zł wkładu własnego), tj. wszystkie wykazane w przedmiotowym wniosku wydatki. Informacją z 23 kwietnia 2021 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], dalej jako [...], za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r., IZ [...]RPO zatwierdziła wydatki w kwocie 92 610,00 zł (w tym 5 225,92 zł wkładu własnego), jednocześnie wskazała, że nie wszystkie wykazane we [...] wydatki zostały uznane za kwalifikowalne. Za niekwalifikowalne zostały uznane wydatki ujęte w: - poz. 1 i poz. 2, tj. wydatki związane z zakupem podręczników dla uczestników szkolenia oraz z powieleniem autorskich materiałów trenerów. Beneficjent pomimo wezwania IZ [...]RPO nie przedłożył kompletnej dokumentacji księgowej dotyczącej poniesionych wydatków. - poz. 5, tj. wydatki związane z wynagrodzeniem Członków Komisji Oceny Wniosków. Beneficjent nie złożył ewidencji godzin. Beneficjent dwukrotnie za pośrednictwem [...] był wzywany przez IZ [...]RPO do uzupełnienia dokumentacji o ewidencję godzin. - poz. 6, tj. wsparcie pomostowe finansowe uczestnika Projektu — A. N. za luty 2020 r. Pomimo wezwań IZ [...]RPO, Beneficjent nie przesłał faktur wykazanych w zestawieniu poniesionych wydatków w ramach wsparcia pomostowego. Tym samym IZ [...]RPO uznała ww. wydatki za niekwalifikowalne, gdyż nie spełniały warunków kwalifikowalności określonych w pkt 6.2. lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. nie zostały należycie udokumentowane. W wyniku uznania części kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ [...]RPO proporcjonalnie umniejszyła wartość kosztów pośrednich. Informacją z 27 kwietnia 2021 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], dalej jako [...], za okres od 1 kwietnia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r., IZ [...]RPO wszystkie wydatki przedstawione do rozliczenia uznała za niekwalifikowalne: - poz. 1 jednorazowa dotacja na działalność gospodarczą uczestnika Projektu — E. B., która nie została w sposób właściwy udokumentowana. Beneficjent nie przedłożył dokumentów związanych z udzieleniem pomocy de minimis, oświadczenia o dokonaniu zakupów towarów lub usług zgodnie z biznesplanem, zestawienia wydatków oraz protokołu z kontroli działalności gospodarczej u uczestnika Projektu, - poz. 2 transza pomostowego wsparcia finansowego uczestnika Projektu — D. B., która nie została w sposób właściwy udokumentowana. Beneficjent nie przedstawił faktur/rachunków wykazanych w zestawieniach poniesionych wydatków w ramach wsparcia pomostowego oraz dokumentów związanych z udzieleniem pomocy de minimis, - poz. 3 pomostowe wsparcie finansowe 24. uczestników Projektu. W ramach jednej pozycji Beneficjent przedstawił do rozliczenia transze wsparcia pomostowego z różnych okresów dla różnych uczestników Projektu. Jednocześnie kwota wynikająca z sumy wydatków wykazanych przez poszczególnych uczestników Projektu na przedstawionych zestawieniach poniesionych wydatków była niezgodna z kwotą wydatków kwalifikowalnych wykazanych we [...]. Ponadto Beneficjent nie załączył dokumentów finansowych potwierdzających poniesienie poszczególnych wydatków oraz dokumentów związanych z udzieleniem pomocy de minimis. - poz. 4 pozostała część pomostowego wsparcia finansowego uczestnika Projektu — A. N. za okres luty 2020 r., która nie została w sposób właściwy udokumentowana. Beneficjent nie dołączył wymienionych w zestawieniu uczestnika Projektu dokumentów finansowych oraz dokumentów dotyczących udzielonej pomocy de minimis. Tym samym IZ [...]RPO uznała ww. wydatki za niekwalifikowalne, gdyż nie spełniały warunków kwalifikowalności określonych w pkt 6.2. lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. nie zostały należycie udokumentowane. W wyniku uznania części kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ WRPO proporcjonalnie umniejszyła wartość kosztów pośrednich. Informacją z 28 kwietnia 2021 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], dalej jako [...], za okres od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r., IZ [...]RPO wszystkie przedstawione do rozliczenia wydatki uznała za niekwalifikowalne: - poz. 1 pomostowe wsparcie finansowe 24. uczestników Projektu. W ramach jednej pozycji Beneficjent przedstawił do rozliczenia transze wsparcia pomostowego z różnych okresów dla różnych uczestników Projektu. Ponadto Beneficjent nie przesłał wymaganych dokumentów, tj. oświadczeń o rozliczeniu wsparcia pomostowego wraz z zestawieniem wydatków. Beneficjent przesłał natomiast wyciągi bankowe z projektowego rachunku bankowego, z którego nie wynikały wskazane we [...] daty zapłaty poszczególnych wydatków. Jednocześnie ujęte na nim były daty zapłaty za wydatki niezawarte we [...] - poz. 2 pomostowe wsparcie finansowe 17. uczestników Projektu. W ramach jednej pozycji Beneficjent przedstawił do rozliczenia transze wsparcia pomostowego z różnych okresów dla różnych uczestników Projektu. Jednocześnie Beneficjent nie wyjaśnił dlaczego dokument, którym zamierzał rozliczyć wydatki, tj. [...] opiewał na kwotę 60 162,00 zł. We [...] Beneficjent rozliczał z tego samego dokumentu kwotę 55 014,38 zł natomiast we [...] kwotę 3 749,20 zł, co stanowi łącznie rozliczenie wydatków w kwocie 58 763,58 zł. Ponadto Beneficjent wskazał, iż rozlicza w poz. 2 [...] transzę wsparcia pomostowego uczestnika Projektu — E. B. na kwotę 411,70 zł, za kwiecień, maj oraz czerwiec, co nie miało potwierdzenia w dokumentacji, gdyż ostatnie oświadczenie uczestnika Projektu przedłożone przez Beneficjenta pochodziło z 27 kwietnia 2020 r. Tym samym IZ [...]RPO uznała ww. wydatki za niekwalifikowalne, gdyż nie spełniały warunków kwalifikowalności określonych w pkt 6.2. lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. nie zostały należycie udokumentowane. W wyniku uznania wszystkich kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ [...]RPO proporcjonalnie umniejszyła wartość kosztów pośrednich. Informacją z 8 sierpnia 2023 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], dalej jako [...], za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r., IZ [...]RPO uznała, że wszystkie przedstawione do rozliczenia wydatki zostały uznane za niekwalifikowalne: - poz. 1 jednorazowa dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej, - poz. 2 - 4 pomostowe wsparcie finansowe dla 24 uczestników Projektu. Ww. wydatki zostały ponownie wykazane we wniosku o płatność nr [...] W wyniku uznania wszystkich kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ [...]RPO proporcjonalnie umniejszyła wartość kosztów pośrednich. Jednocześnie w związku z brakiem potwierdzenia przez uczestnika Projektu — P. K. uczestnictwa w Projekcie (mimo podjęcia przez IZ [...]RPO wielokrotnych prób nawiązania kontaktu z ww. uczestnikiem), IZ [...]RPO uznała za niekwalifikowalne wszystkie wydatki odnoszące się do ww. osoby. Informacją z 17 listopada 2023 r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność nr [...], dalej jako [...], za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 31 maja 2021 r., IZ [...]RPO zatwierdziła wydatki w kwocie 1 276 146,25 zł (w tym 63 196,04 zł wkładu własnego) oraz wskazała, że w wyniku kontroli doraźnej zakończonej sporządzeniem ostatecznej Informacji pokontrolnej nr [...] z 21 czerwca 2023 r. nie wszystkie wykazane we [...] wydatki zostały uznane za kwalifikowalne. W wyniku uznania części kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ [...]RPO proporcjonalnie umniejszyła wartość kosztów pośrednich. Szczegółowe uzasadnienie uznania wydatków za niekwalifikowalne IZ WRPO przedstawiła w ostatecznej Informacji pokontrolnej nr [...] z 21 czerwca 2023 r. Projekt zakładał stworzenie 15% i więcej nowych miejsc pracy w sektorze OZE — za co podczas oceny formalno — merytorycznej Beneficjent otrzymał dodatkowo 15 punktów. W wyniku realizacji Projektu utworzono 35 miejsc pracy, w tym co najmniej 6 miejsc pracy powinno zostać stworzonych w ramach OZE. Beneficjent w wyniku realizacji Projektu nie osiągnął m.in. następującego poziomu wskaźnika specyficznego dla Projektu ilość utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych ze środków na podjęcie działalności gospodarczej w sektorze Odnawialnych Źródeł Energii". Wskaźnik ten w wyniku realizacji Projektu miał zostać spełniony, gdy 6 uczestników Projektu spośród 35 rozpocznie działalność gospodarczą związaną z branżą OZE. IZ [...]RPO pismami z 30 sierpnia 2023 r., 20 września 2023 r. i z 10 października 2023 r. wezwała Beneficjenta do udokumentowania prowadzenia przez uczestników Projektu działalności gospodarczej związanej z OZE. Beneficjent pismami z 16 i 19 października 2023 r. przesłał do IZ [...]RPO dokumenty na potwierdzenie prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze OZE. Pismem z 1 grudnia 2023 r. Beneficjent wniósł zastrzeżenia do Informacji o wynikach weryfikacji [...]. Beneficjent nie zgodził się z uznaniem przez IZ [...]RPO, że wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez M. M. są niekwalifikowalne i stanowiskiem kwestionującym prowadzenie przez uczestnika Projektu działalności w sektorze OZE, i jednocześnie wykluczeniem go także z innych wskaźników rezultatów, niepowiązanych z OZE. Pismem z 15 grudnia 2023 r. IZ [...]RPO, w odpowiedzi na zastrzeżenia Beneficjenta do Informacji o wynikach weryfikacji [...], podtrzymała swoje stanowisko w zakresie uznania wydatków w ramach pozycji nr 18 i 53 [...] za niekwalifikowalne. Pismem z 20 grudnia 2023 r. Beneficjent podtrzymał swoje stanowisko dotyczące zastrzeżeń do Informacji o wynikach weryfikacji [...]. Instytucja Zarządzająca podjęła decyzję o nieuznaniu działalności M. M., jako działalności uruchomionej w ramach Projektu. Pismem z 28 grudnia 2023 r. IZ [...]RPO w odpowiedzi na pismo Beneficjenta z 20 grudnia 2023 r. podtrzymała swoje stanowisko w zakresie uznania wydatków w ramach pozycji nr 18 i 53 za niekwalifikowalne, stwierdzając, że Beneficjent nie przedstawił nowych dowodów, które miałyby wpływ na decyzję w przedmiotowej sprawie. Tym samym IZ [...]RPO nie znalazła uzasadnienia dla zmiany stanowiska w sprawie niekwalifikowania działalności gospodarczej M. M.. IZ [...]RPO w okresie od 8 czerwca 2022 r. do 20 stycznia 2023 r. przeprowadziła doraźną kontrolę rozszerzoną Projektu, w wyniku której 14 lutego 2023 r. wydała Informację pokontrolną nr [...] Podczas kontroli IZ [...]RPO zweryfikowała dokumentację dotyczącą kwalifikowalności 45 uczestników Projektu, co stanowiło 100% grupy docelowej określonej we Wniosku o dofinansowanie. W odpowiedzi na Informację pokontrolną z 14 lutego 2023 r., Beneficjent pismem z 15 marca 2023 r. przedłożył wyjaśnienia. Ostateczna Informacja pokontrolna została doręczona Beneficjentowi 26 czerwca 2023 r. Beneficjent pismem z 3 lipca 2023 r. poinformował IZ [...]RPO, iż "nie zgadza się ze stanowiskiem Instytucji Zarządzającej IZ WRPO] zawartym w Informacji Pokontrolnej [ostatecznej Informacji pokontrolnej] i uznaniem części wydatków oraz kosztów pośrednich poniesionych w ramach projektu (...) [Projektu] za niekwalifikowalne." Pismem z 14 lipca 2023 r. IZ [...]RPO wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty głównej w wysokości 410,06 zł oraz odsetek naliczanych jak dla zaległości podatkowych od 24 lipca 2019 r. do dnia zwrotu środków włącznie. Kwota ta stanowiła nieprawidłowość stwierdzoną podczas doraźnej kontroli Projektu, która została opisana w ostatecznej Informacji pokontrolnej, a dotyczyła braku potwierdzenia udziału w Projekcie P.K.. Beneficjent wpłatami z 17 stycznia 2024 r. oraz 22 stycznia 2024 r. dokonał zwrotu środków. Pismem z 11 stycznia 2024 r. IZ [...]RPO wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty głównej w wysokości 85 390,90 zł oraz odsetek naliczanych jak dla zaległości podatkowych. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków. W związku z zaniechaniem zwrotu środków Organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków. Organ pismem z 22 listopada 2024 r. zawiadomił Stronę, na podstawie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a., w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 pkt 1 u.f.p., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu przez Beneficjenta kwoty dofinansowania w wysokości 85 390,90 zł wraz z odsetkami naliczanymi jak dla zaległości podatkowych. Pismem z 20 stycznia 2025 r. Organ zawiadomił Stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Zawiadomienie zostało doręczone Stronie 30 stycznia 2025 r. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Pismem z 13 lutego 2025 r. Organ zawiadomił Stronę o zmianie terminu załatwienia sprawy, wskazując, że sprawa zostanie załatwiona do 21 marca 2025 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ww. decyzją z 20 marca 2025 r. Zarząd Województwa określił kwotę do zwrotu w wysokości 85.390,90 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie zastosowanie mają m.in. art. 184 i art. 207 u.f.p. W oparciu o te przepisy organ wyjaśnił, że wydatki środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich muszą być dokonywane zgodnie z procedurami wskazanymi w umowie do dofinansowanie. Podkreślił, że zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym zalicza się należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środkowi od tych należności. Organ wskazał, że strona podpisując umowę i przystępując do realizacji projektu, dobrowolnie przyjęła na siebie zobowiązania wynikające z zawartej umowy. Zobowiązana była do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu oraz do stosowania postanowień wytycznych. Projekt był realizowany w okresie od 1 maja 2019r. do 31 maja 2021 r. Wyjaśniono, że przy ocenie kwalifikowalności wydatków projektowych oraz prawidłowości udokumentowania udzielonego wsparcia zastosowanie mają Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków. Organ podkreślił, iż środki publiczne przeznaczone na realizację projektów w ramach programów finansowanych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami. Beneficjent składając Wniosek o dofinansowanie, a następnie podpisując Umowę zaakceptował zapisy dokumentów, na podstawie których wdrażany jest [...]RPO i zobowiązał się realizować Projekt zgodnie z ich brzmieniem. Podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się zatem do jej przestrzegania. Zawarta Umowa stanowi umowę, o której mowa w art. 52 ustawy wdrożeniowej, a przekazane środki unijne stanowią środki publiczne będące niepodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Na podstawie § 10 ust 8 Umowy, Beneficjent zobowiązany był do rozliczenia całości otrzymanego dofinansowania w końcowym wniosku o płatność. W przypadku gdy z rozliczenia wynikałoby, że dofinansowanie nie zostało w całości wykorzystane na wydatki kwalifikowalne, Beneficjent zobowiązany był zwrócić tę część dofinansowania nie później niż do dnia złożenia wniosku o płatność końcową składanego w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia okresu realizacji Projektu, tj. do 30 czerwca 2021 r. Organ wskazał, że Beneficjent otrzymał dofinansowanie w wysokości 1 478 671,92 zł, natomiast wartość zatwierdzonych wydatków we wnioskach o płatność wyniosła 1361764,09 zł, tym samym kwota do zwrotu z tytułu nierozliczonych środków wyniosła 116 907,83 zł. Beneficjent w terminie wynikającym z § 10 ust. 8 Umowy dokonał wpłaty z tytułu zwrotu niewykorzystanych środków, tj. 30 czerwca 2021 r. kwoty w wysokości 31 516,93 zł tytułem "zwrot niewykorzystanych środków dot. projektu nr [...]", która w całości została zaliczona przez IZ [...]RPO na należność główną. Tym samym do zwrotu pozostała należność główna w wysokości 85 390,90 zł (116 907,83 zł — 31 516,93 zł) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych do dnia zwrotu włącznie, której Strona nie dokonała we wskazanym terminie, naruszając tym samym § 10 pkt 8 Umowy. Strona nie dokonała zwrotu środków. Niedokonanie zwrotu środków w całości w terminie wynikającym z § 10 ust. 8 Umowy w zw. z § 10 ust. 2 Umowy stanowi nieprawidłowość (naruszenie procedur). Ponadto, przy realizacji Projektu IZ [...]RPO stwierdziła nieprawidłowości na łączną kwotę 410,06 zł dotyczące braku potwierdzenia udziału w Projekcie P. K., IZ [...]RPO uznała za niekwalifikowalne wszystkie wydatki odnoszące się do ww. osoby. Organ opisał określone zdarzenia i uznał, że podstawę do zwrotu winny stanowić określone nieprawidłowości, wykazane dowodowo w trakcie postępowania. Zdaniem organu doszło do powstania szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez finansowanie ze środków unijnych nieuzasadnionych wydatków. W związku z niedopełnieniem obowiązków wynikających z umowy strona naruszyła jej postanowienia, co jest równoznaczne z naruszeniem procedur, obowiązujących przy realizacji projektu, objętych normą art. 184 ust. 1 u.f.p., co z kolei powoduje konieczność zastosowania sankcji przewidzianych w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Strona zaskarżyła do WSA w Poznaniu w całości decyzję Zarządu Województwa. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędne ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy, brak zrealizowania obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, tj.: - brak krytycznej analizy ustaleń kontrolnych realizowanych w trakcie Projektu, w tym wyników weryfikacji wniosków o płatność i Informacji Pokontrolnej, w tym brak analizy czy wskazane rzekome naruszenia faktycznie wystąpiły, - brak odniesienia się do składanych przez Beneficjenta wyjaśnień, brak rozpatrzenia jego stanowisk i argumentów, - brak analizy i weryfikacji przedłożonych przez Beneficjenta dokumentów na potwierdzenie kwalifikowalności wydatków. - brak analizy jakie wymogi faktycznie były stawiane Beneficjentowi dla potwierdzenia kwalifikowalności wydatków, w tym w szczególności brak weryfikacji wymogów wynikających z Umowy o dofinansowanie, wniosku o dofinansowanie, "Standardów realizacji wsparcia w projektach Działania 6.3. WRPO 2014-2020 Samozatrudnienie i przedsiębiorczość", dalej jako Standardy, która to analiza powinna doprowadzić Organ do wniosku, że Beneficjent wywiązał się ze wszystkich obowiązków. - brak rozpatrzenia wyjaśnień Beneficjenta dotyczących uznania za niekwalifikowalne uczestnictwa P. K., podczas gdy Beneficjent przedstawił wszystkie wymagane dokumenty na potwierdzenie jego udziału w Projekcie. 2. naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 ust. 3 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia decyzji do przedstawienia ustaleń faktycznych wynikających z realizacji Projektu, przy braku oceny wpływu tych faktów na wysokość określonej w decyzji kwoty do zwrotu, w tym w szczególności brak wskazania okoliczności, które Organ uznał za mające skutek finansowy, brak wskazania dowodów, na których Organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom, w tym w szczególności wyjaśnieniom Skarżącego składanych w toku kontroli i weryfikacji wniosków o płatność, odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, 3. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej przez wydanie decyzji, z której wynika obciążenie Beneficjenta skutkiem, na który nie mógł on mieć żadnej wpływu, tj. skutkiem braku możliwości skontaktowania się z jednym z uczestników Projektów wiele miesięcy po zakończeniu realizacji Projektu, podczas gdy Beneficjent przedstawił wszystkie wymagane dokumenty na potwierdzenie udziału uczestnika w Projekcie. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy: 1. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, dalej jako u.f.p., w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, dalej jako Rozporządzenie 1303/2013, w zw. ze Standardami, poprzez błędne zastosowanie; - uznanie za niekwalifikowany wydatek związany z podatkiem dochodowym poniesiony w ramach wsparcia pomostowego uczestnika Projektu P. W. w wysokości 443 zł, podczas gdy Organ nie wykazał sposobu naruszenia procedury oraz nie wykazał szkody, a wydatek ten został poniesiony przez Skarżącego prawidłowo i tym samym nie spełniał definicji nieprawidłowości. 2. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia w zw. ze Standardami, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że Beneficjent przedstawił do rozliczenia w ramach wsparcia finansowego wsparcia pomostowego uczestnika Projektu R. P. wydatek w łącznej wysokości 1346 zł związany z podatkiem dochodowym, co było niezgodne ze Standardami, podczas gdy Organ nie wykazał sposobu naruszenia procedury oraz nie wykazał szkody, a wydatek ten został poniesiony przez Skarżącego prawidłowo i tym samym nie spełniał definicji nieprawidłowości. 3. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia w zw. z podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że dla kosztu przypadającego na uczestnika Projektu D. S. w wysokości 90,19 zł Beneficjent nie przedstawił dokumentu potwierdzającego zapłatę dla wydatku opłaconego bezgotówkowo, podczas gdy Organ nie wykazał z jakiego powodu kwestionuje przedstawione przez Skarżącego dokumenty na potwierdzenie zapłaty, nie wskazał z jakiej procedury wynika obowiązek przedstawienia dodatkowych oraz z jakiego powodu uznaje wydatek za nienależycie udokumentowany, a wydatek ten został poniesiony przez Skarżącego prawidłowo i tym samym nie spełniał definicji nieprawidłowości. 4. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia w zw. z podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków, poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że dla kosztu przypadającego na uczestnika Projektu D. B. w wysokości 6 928,42 zł Beneficjent nie przedstawił dokumentu potwierdzającego zapłatę dla wydatku opłaconego bezgotówkowo, podczas gdy Organ nie wykazał z jakiego powodu kwestionuje przedstawione przez Skarżącego dokumenty na potwierdzenie zapłaty, nie wskazał z jakiej procedury wynika obowiązek przedstawienia dodatkowych oraz z jakiego powodu uznaje wydatek za nienależycie udokumentowany, a wydatek ten został poniesiony przez Skarżącego prawidłowo i tym samym nie spełniał definicji nieprawidłowości. 5. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 Umowy, w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie wydatków niekwalifikowalnych w nieustalonej wysokości, w związku z błędnym przyjęciem przez Organ, że Skarżący nie osiągnął w wyniku realizacji Projektu wskaźnika specyficznego dla Projektu "Liczba utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej w sektorze Odnawialnych Źródeł Energii", podczas gdy Skarżący wykazał prowadzenie działalności gospodarczej w sektorze OZE przez wymaganą liczbę osób, tj. 6 uczestników. 6. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z § 10 ust. 8 Umowy, w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie wydatków niekwalifikowalnych w nieustalonej wysokości, w związku z błędnym uznaniem, że Skarżący nie rozliczył całości otrzymanego dofinansowania najpóźniej w końcowym wniosku o płatność, podczas gdy Beneficjent prawidłowo rozliczył całość dofinansowania. 7. Naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z podrozdziałem 4.5 pkt 2 Wytycznych w obszarze rynku pracy, poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie wydatków niekwalifikowalnych w nieustalonej wysokości, w związku z błędnym uznaniem, że Skarżący przedstawił do rozliczenia wydatki w ramach Projektu dotyczące uczestnika K. S., który w ocenie Organu nie prowadził przez okres 12 miesięcy działalności gospodarczej, podczas gdy Skarżący wykazał, że K. S. prowadził działalność gospodarczą w wymaganych okresie. 8. Art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p., w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez brak określenia wysokości każdej z nieprawidłowości (Organ zobowiązany jest określić kwotę do zwrotu w oparciu o wydatki rzeczywiście poniesione niezgodnie z procedurami, które można uznać za nieprawidłowość o znanym skutku finansowym - szkodzie), podczas gdy żądana do zwrotu kwota powinna odpowiadać wartości nieprawidłowości, a materiał dowodowy potwierdza, że wszystkie wydatki poniesione przez Skarżącego w ramach Projektu spełniają warunki kwalifikowalności, a tym samym nie doszło do naruszenia procedur i nie wystąpiła nieprawidłowość. Wobec powyższych zarzutów strona wniosła: 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, 2. rozpoznanie sprawy na rozprawie, 3. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 4. na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. "o wstrzymanie przez organ wykonania zaskarżonej decyzji w całości", a w przypadku nieuwzględnienia wniosku przez Organ, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez Sąd. Organ, odnosząc się do zarzutów Skargi podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w pismach kierowanych do Skarżącego, w szczególności stanowisko ujęte w decyzji. Odpowiedział na wszystkie zarzuty podniesione w skardze. Ponadto pismem z dnia 5 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił uzasadnienie zarzutów skargi w zakresie dotyczącym zarzutu materialnego (pkt II. 5 oraz pkt II. 7). Postanowieniem z dnia 11 lipca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest ww. decyzja Zarządu Województwa z 20 marca 2025 r. określająca kwotę do zwrotu w wysokości 85.390,90 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 818 tj. ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa), ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1270 – dalej: u.f.p.) oraz rozporządzenia PEiR (UE) Nr 1303/2013 (pełną nazwę aktu i publikator podano wyżej; dalej: rozporządzenie ogólne). Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Przepis art. 184 ust. 1 u.f.p. stanowi zaś, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Dotyczy środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.f.p.). Z treści art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą (lub Instytucją Pośredniczącą) projektem. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela, że dokonując interpretacji pojęcia "innych procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu", o którym mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., należy uwzględnić zarówno potoczne znaczenie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1283/22, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Inne procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 pkt 2 u.f.p. to także procedury określone w umowie między beneficjentem a instytucją zarządzającą projektem (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I GSK 173/19, publ.: jak wyżej). Dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu rozumie się nie tylko normy proceduralne, lecz także i inne regulacje wynikające z prawa ustrojowego, czy prawa materialnego. Wyrażenie to obejmuje swym zakresem również wytyczne do poszczególnych programów wydawane przez właściwego ministra do spraw rozwoju regionalnego. Z kolei w umowach o dofinansowanie projektów ze środków europejskich umieszczane są postanowienia obligujące beneficjentów do przestrzegania tych wytycznych, na co wprost wskazuje art. 206 ust. 2 pkt 4a u.f.p. I choć wytyczne posiadają odmienny charakter prawny od ustaw i rozporządzeń, nie stanowią bowiem źródeł prawa powszechnie obowiązującego w świetle art. 87 Konstytucji RP, to należy je zaliczyć do przepisów (procedur) obowiązujących przy wykorzystaniu środków z budżetu UE, które w głównej mierze kierowane są do podmiotów zaangażowanych w realizację określonego programu, w szczególności do jego beneficjentów (por. wyrok WSA w Poznaniu z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 72/24, publ: j.w.). Dodatkowo należy uwzględnić, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu albo decyzja o dofinansowaniu projektu. Umowa taka określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane i stanowi istotny podstawę realizacji projektu. Wskazać także trzeba, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Ogólnego - obowiązek dokonania korekt finansowych. Korekty finansowe polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej. Dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki: - po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie), - po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r. sygn. II GSK 917/13, publ. j.w.). Z regulacji powyższych wynika, że wydanie decyzji o zwrocie dofinansowania jest możliwe po uprzednim ustaleniu przez organ, że stwierdzone naruszenie procedur ma charakter nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego. Ocena nieprawidłowości, jakich dopuścił się beneficjent jest najistotniejszym elementem stanu faktycznego stanowiącym przesłankę rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu dofinansowania. Zatem rozstrzygnięcie sporu między stronami wymaga przesądzenia, czy wskazywane przez organ uchybienia mieszczą się w pojęciu "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego i w konsekwencji musiały skutkować nałożeniem określonych w zaskarżonej decyzji korekt finansowych. Szczegółowe zasady dofinansowania projektu (czyli przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego - art. 5 pkt 9 ustawy wdrożeniowej), a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Jak stanowi art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej umowa o dofinansowanie projektu stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku ich nieprawidłowego wykorzystania. W kontrolowanej sprawie Skarżący zawierając z Organem umowę dnia 3 lipca 2019r. i przystępując do realizacji projektu dobrowolnie przyjął na siebie zobowiązania wynikające z zawartej umowy. Zobowiązany był do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o jego dofinansowanie (§ 4 ust. 1 pkt 1 Umowy) oraz do stosowania postanowień wytycznych określonych w § 1 pkt 31 Umowy. Projekt był realizowany w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 maja 2021 r. WSA po dokonaniu analizy poszczególnych wydatków, które były - z perspektywy kwalifikowalności i prawidłowości - przedmiotem zarówno czynności kontrolnych, jak również postępowania administracyjnego stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dokonując analizy zarzutów o charakterze procesowym WSA stwierdza, że zarzuty te są bezzasadne. Skarżący zarzucił w pkt I.1 petitum skargi naruszenie przez organ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., a więc naruszenie zarówno podstawowych zasad procedury administracyjnej (art. 7 k.p.a.), jak i zasad postępowania dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.). Podkreślić należy, że w toku postępowania administracyjnego strona była całkowicie bierna pomimo zapewnienia jej możliwości aktywnego uczestnictwa w tym postępowaniu. Organ pismem z 22 listopada 2024 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu przez Beneficjenta kwoty dofinansowania w wysokości 85 390,90 zł wraz z odsetkami naliczanymi jak dla zaległości podatkowych. Ponadto pismem z 20 stycznia 2025 r. Organ zawiadomił Stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Zawiadomienie zostało doręczone Stronie 30 stycznia 2025 r. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Pismem z 13 lutego 2025 r. Organ zawiadomił Stronę o zmianie terminu załatwienia sprawy, wskazując, że sprawa zostanie załatwiona do 21 marca 2025 r. Także w zakresie powyższego pisma brak było jakiejkolwiek reakcji procesowej Strony. WSA stwierdza, że postępowanie organu, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji prowadzone było w sposób zapewniający aktywne w nim uczestnictwo strony skarżącej. Strona nie skorzystała jednak ze swoich uprawnień procesowych. Wskazać należy, że organ nie naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Ustanowiona w k.p.a. zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 73). Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu (J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 77). Jak wynika z analizy akt sprawy administracyjnej Organ dokonał wielu czynności kontrolnych związanych z realizacją Umowy przez Stronę zgodnie w wyżej wymienionymi wzorcami. Organ na etapie realizacji umowy - weryfikując kolejne wnioski o płatność - wielokrotnie kontrolował poniesione wydatki w aspekcie kwalifikowalności. Ponadto Organ przeprowadził w dniach od 8 czerwca 2022r. do 20 stycznia 2023r. doraźną kontrolę rozszerzoną Projektu. Do wyników tej kontroli odniosła się Strona, przedkładając wyjaśnienia. Uwzględniając w części zastrzeżenia Beneficjenta Organ pismem z dnia 21 czerwca 2023r. przesłał częściowo zmienioną ostateczną Informację pokontrolną. Skarżący w pkt I. 2 petitum skargi zarzucił Organowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe przepisy k.p.a. wskazują na wymogi decyzji w zakresie uzasadnienia. Art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. normuje wymóg zawarcia w decyzji organu administracji publicznej, zarówno uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dotyczy wad uzasadnienia decyzji. Podkreślić należy, że uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracji publicznej wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, np. w wyroku NSA z dnia 6 października 2020 r., I OSK 3235/18, uzasadnienie decyzji jest wadliwe nie tylko wtedy, gdy nie zawiera wszystkich wymaganych elementów, ale także wtedy, gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 12 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 167/21). Wskazać również trzeba, iż uzasadnienie faktyczne i prawne jest istotnym elementem decyzji ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie także dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Trzeba też dodać, iż sporządzenie uzasadnienia decyzji ma charakter następczy w stosunku do samego podjęcia decyzji w sprawie. Dlatego uwzględnienie skargi opartej o samoistne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacji, kiedy na podstawie uzasadnienia decyzji nie da się ustalić motywów organu, które doprowadziły do określonego rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2017 r., II SA/Kr 1023/17). Odstąpienie przez organ od wyczerpującej, jednoznacznej i logicznej argumentacji dla zaprezentowania swojego stanowiska w istocie pozbawia stronę możliwości obrony jej słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem w odpowiednim zakresie. Wskazać należy ponadto, że naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. powoduje również niespełnienie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a zatem stanowi naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP, a więc zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i do prawa. "Zawarta w art. 8 zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość." (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 8). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja ww. ustawowe kryteria spełnia. Niezasadny jest w związku z powyższym także zarzut zawarty w pkt I.3 petitum skargi tj. naruszenia przez organ art. 8 § 1 k.p.a. obejmujący zdaniem Skarżącego naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wskazać należy, że Skarżący w uzasadnieniu tego zarzutu procesowego wskazał jako przykład – uczestnika Projektu - P. K.. Zarówno z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jak też z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pomimo prób kontaktu organu z uczestnikiem Projektu - P. K. brak było jakiejkolwiek reakcji. Okoliczność powyższa została wykazana przez Organ i wynikała w kategoriach dowodowych z informacji z 8 sierpnia 2023r. o wynikach weryfikacji wniosku o płatność (str. 3 informacji znajdującej się aktach administracyjnych k. 927). Organ w dniach 20 czerwca 2022r. (pocztą elektroniczną) oraz 24 czerwca 2022r. (za pośrednictwem operatora pocztowego) podjął próbę kontaktu z ww. uczestnikiem projektu; jednakże bez rezultatu. Organ w informacji stwierdził, że nie uzyskał od ww. osoby potwierdzenia uczestnictwa w projekcie. W związku z powyższym wszystkie wydatki odnoszące się do uczestnictwa w Projekcie P. K. Organ uznał za niekwalifikowalne. Nadmienić w tym miejscu należy, że Skarżący dobrowolnie dokonał zwrotu środków, które związane były z uczestnictwem w konkursie ww. osoby. Tak więc ten element realizacji umowy w aspekcie kwalifikowalności wydatków nie stanowił przedmiotu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków. Podkreślić należy, że zasady prowadzenia przez Organ kontroli, jak również sposób weryfikacji wniosków o płatność, a także możliwość żądania przez IZ [...]RPO dodatkowych dokumentów w sprawie, były znane Beneficjentowi w trakcie realizacji Projektu. Obowiązki te wynikają bowiem treści umowy o dofinansowanie projektu zawartej dnia 3 lipca 2019 r. Jednym z podstawowych obowiązków wynikających z jej postanowień było przestrzeganie przepisów prawa unijnego, jak i krajowego przez Stronę (§ 4 ust. 1 pkt 10 Umowy). Ponadto z perspektywy możliwości weryfikacji przez organ prawidłowości w zakresie realizacji umowy przez beneficjenta istotny jest § 4 ust. 1 pkt 16 umowy nakładający na stronę obowiązek zapewnienia uprawnionym organom kontroli wglądu w przechowywane informacje w zakresie kwalifikowalności uczestników Projektu i umożliwienia weryfikacji ich prawdziwości. WSA podkreśla, że należy wziąć pod uwagę bardzo istotną okoliczność, a mianowicie, iż udział w postępowaniu konkursowym, a następnie zawieranie umów o dofinansowanie z właściwą instytucją jest dobrowolne, a środki poznaczone na realizację tych umów są środkami publicznymi. Zgodnie z § 1 pkt 22 umowy przez uczestnika projektu należy rozumieć uczestnika projektu w rozumieniu wytycznych w zakresie monitorowania (wskazanych w § 1 ust. 1 pkt 31 lit. c Umowy). Zgodnie z § 11 Umowy na organ został nałożony obowiązek weryfikacji, także w aspekcie finansowym, realizacji projektu przez Beneficjenta. Natomiast § 13 i 14 Umowy stanowi o nieprawidłowościach i zwrocie środków przez Beneficjenta, a § 19 i 20 Umowy reguluje kwestie związane z kontrolą w zakresie prawidłowości realizacji projektu . Z uwagi na charakter projektu i jego podstawowy cel w postaci stworzenia możliwości aktywizacji rynkowej osób m.in. poprzez udzielenie dotacji określonej grupie uczestników na rozpoczęcie działalności gospodarczej m.in. pracę na własny rachunek czy też tworzenie MSP przez uczestników tego projektu. Postanowienia umowy wskazują również, iż to wytyczne są szczególnym źródłem obowiązków beneficjenta, określając obowiązki beneficjenta w zakresie prawidłowej realizacji projektu, a w konsekwencji – należytej realizacji umowy (§ 4 ust. 7 umowy). Tak więc Skarżący podpisując umowę o dofinansowanie miał pełną świadomość zakresu praw i obowiązków z niej wynikających. Skarżący – biorąc pod uwagę m.in. powyższe postanowienia umowy o dofinansowanie – miał obowiązek poinformowania uczestników projektu także o możliwości dokonywania czynności kontrolnych przez organ od początku realizacji projektu, a także po zakończeniu jego realizacji. Podsumowując zarzuty o charakterze procesowym WSA stwierdza, że organ nie naruszył zarówno ww. naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jak i zasad dowodowych, a zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 k.p.a., a więc jest zgodna z wzorcem ustawowym. Organ wydał decyzję w znacznej części na podstawie dokumentacji w zakresie czynności będących konsekwencją wielokrotnej weryfikacji wniosków o płatność, informacji kontrolnych i pokontrolnych znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej. Na tym etapie Skarżący brał w nim aktywny udział współdziałając z Organem i wyjaśniając rozmaite kwestie m.in. w zakresie kwalifikowalności wydatków. Aktywność ta znalazła swoje odzwierciedlenie zarówno informacjach o wynikach weryfikacji kolejnych wniosków o płatność jak również w treści ostatecznej informacji pokontrolnej. WSA wskazuje, że wobec braku uznania zasadności wszystkich zarzutów skargi o charakterze formalnym oraz braku ustalenia – w trybie art. 134 § 1 p.p.s.a. - innych naruszeń przepisów postępowania przez Organ, takich które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podstawę do dokonania oceny działania Organu z perspektywy materialnoprawnej stanowił będzie stan faktyczny ustalony przez Organ. Dokonując analizy zarzutów o charakterze materialnoprawnym WSA stwierdza, że zarzuty te są także bezzasadne. Z uwagi na funkcjonalne powiązanie zarzutu zawartego w pkt II. 1 oraz w pkt II. 2 Sąd dokona ich wspólnej analizy i oceny. Skarżący w ww. zarzutach wskazuje na naruszenie przez organ art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, dalej jako u.f.p., w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, dalej jako Rozporządzenie 1303/2013, w zw. ze Standardami, poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu za niekwalifikowalny wydatek związany z podatkiem dochodowym poniesiony w ramach wsparcia pomostowego uczestników Projektu - P. W. oraz R. P.. W pierwszej kolejności należy wskazać, że powyżej została przedstawiona istota oraz treść najistotniejszych przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej sprawie i które - z perspektywy Strony - zostały błędnie przez organ zinterpretowane lub zastosowane. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Z kolei zgodnie z art. 184 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. środkami publicznymi są środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2. Jak stanowi art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. W przypadku naruszenia tych procedur, organ miał zatem podstawy do wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Dodać należy, że procedury, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to procedury określone w umowie międzynarodowej lub inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu wydatkowanych środków. Mogą to być procedury wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, takich jak np. prawo zamówień publicznych, ale również procedury określone w dokumentach systemu realizacji danego programu, a także procedury określone w umowie o dofinansowanie realizacji projektu. To umowa o dofinansowanie opracowana w ramach systemu realizacji programu operacyjnego oraz Wytyczne są dokumentami regulującymi procedury wydatkowania środków europejskich. Oznacza to, że o naruszeniu procedur w rozumieniu art. 184 u.f.p. świadczy każde uchybienie zobowiązań ciążących na beneficjencie udzielonego mu dofinansowania (zob. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2025 r., I GSK 338/21). Jak wynika z treści umowy o dofinansowanie projektu z dnia 3 lipca 2019 r. obowiązki beneficjenta dotyczące realizacji tej umowy wynikają również z Wytycznych (§ 4 ust 2 pkt 6 i 7 Umowy). Szczególnie istotnym źródłem - z perspektywy wywiązywania się beneficjenta z obowiązków wynikających z umowy - stanowi obok Wytycznych również Regulamin konkursu, co wynika z postanowień Wytycznych, a konkretnie podrozdziału 6.2 ppkt 3 lit. k, zgodnie z którym wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: (...) jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym. Na etapie sądowej kontroli decyzji administracyjnej zobowiązującej do zwrotu dofinansowania przekazanego uprzednio beneficjentowi na podstawie umowy o dofinansowanie projektu, umowa, Wytyczne, a także Regulamin konkursu stanowią elementy wzorca kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku oświadczenie woli beneficjenta wyrażone poprzez podpisanie umowy o dofinansowanie. Podpisanie umowy o dofinansowanie realizacji projektu wywołuje określone i doniosłe skutki prawne. W szczególności beneficjent zobowiązał się do wydatkowania otrzymanych środków finansowych nie tylko zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, ale również zgodnie z tą umową oraz Wytycznymi i Regulaminem. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (ustawy wdrożeniowej) system realizacji programu operacyjnego zawiera warunki i procedury obowiązujące instytucje uczestniczące w realizacji programów operacyjnych, obejmujące w szczególności zarządzanie, monitorowanie, sprawozdawczość, kontrolę i ewaluację oraz sposób koordynacji działań podejmowanych przez instytucje. Zgodnie zaś z paragrafem 2 ww. przepisu podstawę systemu realizacji programu operacyjnego mogą stanowić w szczególności przepisy prawa powszechnie obowiązującego, wytyczne, szczegółowy opis osi priorytetowych programu operacyjnego, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji. Jak wyżej zostało wskazane z treści umowy o dofinansowanie projektu z dnia 3 lipca 2019 r. obowiązki beneficjenta dotyczące realizacji tej umowy wynikają również z Wytycznych (§ 4 ust 1 pkt 12 umowy). Szczególnie istotnym źródłem - z perspektywy wywiązywania się beneficjenta z obowiązków wynikających z umowy - stanowi obok Wytycznych również Regulamin konkursu, co wynika z postanowień Wytycznych (wersja z 2017, 2019 i 2020 r.), a konkretnie podrozdziału 6.2 ppkt 3 lit. k, zgodnie z którym wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki: (...) jest zgodny z innymi warunkami uznania go za wydatek kwalifikowalny określonymi w Wytycznych, Wytycznych PT, o których mowa w rozdziale 4 pkt 2, lub określonymi przez IZ PO w SZOOP, regulaminie konkursu lub dokumentacji dotyczącej projektów zgłaszanych w trybie pozakonkursowym. Z konstrukcji wyżej przestawionych zarzutów zakwalifikowanych przez Skarżącego jako zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazano, że Skarżący kwestionuje ich błędne zastosowanie. WSA stwierdza, że zarzuty powyższe są niezasadne. Na wstępie analizy powyższych zarzutów WSA wskazuje, że w Standardach, stanowiących załącznik Nr 8.20 do Regulaminu konkursu w którym brał udział Skarżący wskazane zostało, że środki wsparcia pomostowego finansowego mogły być przeznaczone na pokrycie wydatków uznanych za niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej i odpowiednio uzasadnionych przez uczestnika, z zastrzeżeniem, iż środki nie mogły zostać przeznaczone na sfinansowanie podatku VAT, naliczonego od zakupów dokonywanych przez uczestnika lub sfinansowanie podatku VAT należnego w przypadku zakupu towarów, dla których podatnikiem jest uczestnik zgodnie z ustawą o VAT (pkt 3.2.3. Standardów). Kwota wsparcia pomostowego ma na celu ułatwienie początkującemu przedsiębiorstwu pokrycie niezbędnych opłat ponoszonych przez uczestnika niezależnie od poziomu przychodów (w szczególności w postaci składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, koszty wynajmu lokalu (pkt 3.3.2. Standardów). Z wyżej wskazanego sposobu określania środków wsparcia pomostowego finansowego wynika, iż wyliczenie rodzajów opłat ponoszonych przez uczestnika projektu nie posiadają charakteru enumeratywnego, a jedynie przykładowy. Organ w sposób prawidłowy uznał, iż będący przedmiotem sporu podatek dochodowy od osób fizycznych nie mieści się w definicji opłat. W sposób prawidłowy, zgodny zarówno z systemem prawnym, jak i dokumentami konkursowymi (w tym przypadku Standardami) Organ wskazał, że brak jest możliwości – w ramach wsparcia pomostowego – rozliczenia wydatków, które nie stanowią kosztów działalności gospodarczej. Ten sposób kwalifikacji wydatku wywołał skutek w postaci braku kwalifikowalności wydatku przeznaczonego na podatek dochodowy (por. str. 14 - 15 zaskarżonej decyzji). Ten sposób interpretacji Standardów został przez Organ prawidłowo rozwinięty w odpowiedzi na skargę. Standardy wskazują że tylko wydatki związane z działalnością przedsiębiorstwa mogą stanowić rozliczenie przekazanych środków wsparcia pomostowego. Bezpośredni związek z prowadzoną działalnością jest konieczny do możliwości wykazania wydatku w ramach rozliczenia wsparcia pomostowego. Dlatego w ramach wsparcia pomostowego nie mogą zostać rozliczone wydatki, które nie stanowią kosztów działalności gospodarczej (co do zasady stanowiących koszty uzyskania przychodu). Organ wyjaśnił, że definicja kosztów uzyskania przychodu została określona w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej: u.p.o.d. W przepisie tym wskazano, że kosztami uzyskania przychodów są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ust. 1 u.p.o.d. Art. 23. u.p.o.d. normuje przykłady wyłączenia od kosztów uzyskania przychodów. Zgodnie z art. 23. ust. 1 pkt 12 u.p.o.d. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów podatku dochodowego oraz podatku od spadków i darowizn. W zarzutach materialnoprawnych skargi zawartych w pkt II. 3 i II. 4 skarżący zarzucił naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w z art. 2 pkt 36 w z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia w związku z podrozdziałem 6.2 pkt 3 lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków poprzez błędne zastosowanie w zakresie potwierdzenia wydatków potwierdzających zapłatę w sytuacji, gdy wydatki te zostały opłacone bezgotówkowo. Z uwagi na funkcjonalne powiązanie zarzutu zawartego w pkt II. 3 i II. 4 WSA dokona ich wspólnej oceny. W przypadku płatności dokonanej przez uczestniczkę Projektu – D. B. - Organ, pismem z 23 maja 2023 r., wezwał Beneficjenta do przesłania historii zestawienia płatności z platformy zakupowej Allegro, która w jednoznaczny sposób potwierdzać będzie fakt dokonania płatności odrębnie dla każdej z faktur, gdyż przesłane w piśmie z 15 marca 2023 r. potwierdzenie transakcji wystawione przez [...] S.A. dotyczące płatności PayU w Allegro (obejmujące pozycje 1, 4, 6, 10, 25 i 34) zestawienia poniesionych wydatków w ramach udzielonej dotacji uczestnikowi Projektu — D. B., nie stanowiło jednoznacznego potwierdzenia dokonania płatności na rzecz wystawców dołączonych przez Stronę faktur. Beneficjent nie uzupełnił powyższej dokumentacji. Organ prawidłowo w tym przypadku stwierdził, że wydatki z tego tytułu nie zostały rzeczywiście poniesione w sposób prawidłowy, a w konsekwencji uznając poszczególne wydatki jako niekwalifikowalne (str. 15 zaskarżonej decyzji). Odnosząc się natomiast do uznania za niekwalifikowalny wydatek uczestnika Projektu — D. S., który został opłacony bezgotówkowo w ramach pozycji 5 Zestawienia poniesionych wydatków w ramach wsparcia pomostowego finansowego za okres od 1 lutego 2020 r. do 29 lutego 2020 r., a do którego nie dołączono potwierdzenia zapłaty bądź wyciągu z rachunku bankowego, IZ [...]RPO wyjaśniła, że potwierdzenie zapłaty za towar stanowi integralną, istotną część dokumentacji finansowej i należy rozpatrywać ją łącznie wraz z dokumentem księgowym, którego stanowi obligatoryjne uzupełnienie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, który kwalifikuje transakcję kartą płatniczą jako rozliczenie bezgotówkowe, należało zastosować w rozważanym przypadku identyczne sposoby potwierdzenia płatności, z uwagi na fakt, iż takie transakcje traktowane są tak samo, jak przelewy bankowe i pozostawiają identyczne ślady w systemie. Wskazać należy, że do podstawowych form rozliczeń bezgotówkowych dokonywanych za pośrednictwem banku należą m.in.: polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czek rozrachunkowy, karta płatnicza (art. 63 ust. 3 ustawy - Prawo bankowe). "Dokonywanie rozliczeń za pośrednictwem banku związane jest z koniecznością ewidencjonowania tych procesów przez bank. Wpłacie lub wypłacie środków z rachunku bankowego obligatoryjnie powinno towarzyszyć dokonywanie odpowiednich zapisów w księgach bankowych zgodnie z ustawą o rachunkowości (zob. art. 24 u.r.) oraz obowiązek banku informowania posiadacza rachunku o zmianach stanu rachunku i o saldzie (art. 728 § 1 i 2 k.c.)." (tak P. Zawadzka [w:] Prawo bankowe. Komentarz, red. A. Mikos-Sitek, P. Zapadka, LEX/el. 2025, art. 63). Mając na uwadze powyższe rozważania Organ prawidłowo uznał, że taki ślad w systemie, tj. potwierdzenie dokonania płatności, uczestnik Projektu zobowiązany był dołączyć do wydatku zapłaconego przy użyciu karty płatniczej (str. 15 zaskarżonej decyzji). Strona podnosi w omawianych zarzutach naruszenie ww. przepisów prawa w związku z 6.2 pkt 3 lit. h Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków. Wytyczne te w tym zakresie wskazują, że: "Wydatkiem kwalifikowalnym jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:...h) został należycie udokumentowany." Organ w sposób prawidłowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisał i wskazał przyczyny uznania ww. wydatków za nienależycie udokumentowane, a w konsekwencji - niekwalifikowalne. W zawartym w pkt II. 5 petitum skargi (uzasadnionym dodatkowo w piśmie Strony z dnia 5 maja 2025r.) zarzucie materialnoprawnym Skarżący zarzucił naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 umowy w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie wydatków niekwalifikowalnych w nieustalonej wysokości, w związku z błędnym przyjęciem przez Organ, że Skarżący nie osiągnął w wyniku realizacji Projektu wskaźnika specyficznego dla Projektu "Liczba utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej w sektorze Odnawialnych Źródeł Energii". Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji (str. 9 - 11 zaskarżonej decyzji), że Projekt zakładał stworzenie 15% i więcej nowych miejsc pracy w sektorze OZE. W wyniku realizacji Projektu utworzono 35 miejsc pracy, w tym co najmniej 6 miejsc pracy powinno zostać utworzonych w ramach OZE. Organ wskazał, że Beneficjent w wyniku realizacji Projektu nie osiągnął m.in. następującego poziomu wskaźnika specyficznego dla Projektu "Liczby utworzonych miejsc pracy w ramach udzielonych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej w sektorze Odnawialnych Źródeł Energii". Wskaźnik ten w wyniku realizacji Projektu miał zostać spełniony, gdy 6 uczestników Projektu (spośród 35) rozpocznie działalność gospodarczą związaną z branżą OZE. IZ [...]RPO pismami z 30 sierpnia 2023 r., 20 września 2023 r. i z 10 października 2023 r. wezwała Beneficjenta do udokumentowania prowadzenia przez 6 uczestników Projektu działalności gospodarczej związanej z OZE. Beneficjent pismami z 16 i 19 października 2023 r. przesłał do IZ [...]RPO dokumenty na potwierdzenie prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze OZE m.in. oświadczenie z 12 października 2023 r. dotyczące uczestnika Projektu — M. M., w którym ten uczestnik Projektu wskazał, że: "24.01.2020 otworzyłem działalność gospodarczą (...). Krótko po otwarciu przeze mnie działalności gospodarczej zaczęto wprowadzać ograniczania związane epidemią choroby COVID-19 (...) Mimo różnych zastosowanych metod poszukiwania klientów w całym zakresie oferowanych przeze mnie usług (zarówno budowlanych jak i świadczenia usług w sektorze OZE), udało mi się przez cały rok wystawić zaledwie 1 lub 2 faktury za wykonanie usług. (...) w lutym 2021 zmuszony byłem zawiesić działalność gospodarczą. Działalność tą odwiesiłem w 2022 roku (...) i od tej pory łatwiej idzie pozyskanie klientów — świadczę usługi we wszystkich ww. zakresach, w tym w sektorze OZE." Ponadto w zakresie utworzenia miejsc pracy w ramach OZE Skarżący został zobowiązany do przedłożenia dokumentacji księgowej. Dnia 26 października 2023 r. dokumenty księgowe zostały przesłane Organowi. Po analizie tych dokumentów Organ stwierdził, że część tych dokumentów zawiera błędy. Jednocześnie Organ wskazał, że wszystkie przedłożone dokumenty księgowe nie dotyczyły okresu pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej przez uczestnika Projektu M. M.. Tym samym IZ [...]RPO nie mogła potwierdzić, iż w trakcie realizacji Projektu uczestnik Projektu M. M. stworzył miejsce pracy w sektorze OZE. W konsekwencji uznania działalności gospodarczej M. M. za niekwalifikowalną w związku z niespełnieniem kryterium premiującego dotyczącego OZE organ uznał, że Beneficjent nie osiągnął również założonej wartości wskaźnika dotyczącego "Liczby utworzonych miejsc pracy w ramach udzielanych z EFS środków na podjęcie działalności gospodarczej w branżach o największym potencjale rozwojowym i/lub branżach strategicznych dla danego regionu (w ramach smart specialisation)." Wartość osiągniętego wskaźnika wyniosła - 5, a Projekt zakładał wartość - 6. IZ [...]RPO odstąpiła od naliczenia dodatkowych wydatków niekwalifikowalnych i rozliczenia w tym zakresie Projektu z zastosowaniem reguły proporcjonalności z tego tytułu, gdyż cała działalność gospodarcza M. M. została uznana za niekwalifikowalną. IZ [...]RPO uznała wszystkie wydatki poniesione na M. M. w Projekcie, od momentu udzielenia dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz wszystkie pozostałe wydatki związane z tą działalnością wykazane we wnioskach o płatność za niekwalifikowalne. W konsekwencji uznania części kosztów bezpośrednich za niekwalifikowalne, IZ [...]RPO proporcjonalnie umniejszyła także wartość kosztów pośrednich. WSA potwierdza prawidłowość powyższej oceny dokonanej przez Organ w powyższym zakresie. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego wskazującego, że przyczyną braku stworzenia miejsca pracy w sektorze OZE przez M. M. była m.in. pandemia COVID -19. WSA wskazuje, że pandemia COVID -19 nie przeszkodziła wszystkim uczestnikom Projektu tworzącym miejsca pracy w OZE. W niniejszym projekcie utworzono zgodnie z ww. zasadami mniejszą niż 6 miejsc pracy w tym obszarze. Nie została spełniona wskazana w § 4 ust. 1 pkt 2 Umowy przesłanka osiągnięcia wskaźników produktu oraz rezultatów określonych we wniosku o dofinansowanie. Ponadto we wniosku o dofinansowanie wskazane zostało w zakresie zadania 3 - Dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej - że działalność gospodarcza uczestnika Projektu musi być prowadzona przez okres minimalnie 12 miesięcy od dnia faktycznego rozpoczęcia działalności gospodarczej. Zawarta została też informacja, że uczestnik Projektu nie może zawiesić działalności gospodarczej gdyż w takim przypadku nastąpi konieczność zwrotu środków. Na marginesie podkreślić należy, że ustawodawca wprowadził normatywną regulację w celu ograniczenia skutków wystąpienia COVID-19 tj. ustawę z 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizacje programów operacyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1758, dalej: specustawa funduszowa). "Funkcją regulacji art. 25 specustawy jest podkreślenie możliwości uwzględnienia celu ograniczenia skutków wystąpienia COVID-19, jako dodatkowej przesłanki stosowania ulg w spłacie podlegających zwrotowi środków wydatkowanych w ramach programów europejskich" (J. Ostałowski [w:] Szczególne rozwiązania wspierające realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. Komentarz, LEX/el. 2020, art. 25). Zgodnie z art. 25 specustawy funduszowej w celu ograniczenia skutków wystąpienia COVID-19 do należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., właściwy organ może na wniosek zobowiązanego stosować ulgi w spłacie zobowiązań, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Przepis art. 25 specustawy funduszowej wprowadził dodatkową przesłankę, konieczną do zbadania w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie należności z tytułu zwrotu środków, tj. przesłankę ograniczenia skutków wystąpienia COVID – 19 (wyrok WSA w Lublinie z 12 grudnia 2024 r., III SA/Lu 612/24, LEX nr 3819907). W zawartym w pkt II.6 petitum skargi zarzucie materialnoprawnym Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z § 10 ust. 8 Umowy, w zw. z art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie wydatków niekwalifikowalnych w nieustalonej wysokości, w związku z błędnym uznaniem, że Skarżący nie rozliczył całości otrzymanego dofinansowania najpóźniej w końcowym wniosku o płatność. WSA uznaje powyższy zarzut jako bezzasadny. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo opisał czynności podjęte w ramach realizacji Umowy o dofinansowanie. Organ wskazał oraz należycie uzasadnił, które z wydatków uznaje za niekwalifikowalne (por. str. 5 -18 zaskarżonej decyzji). Organ ten opisał także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji postępowanie w przedmiocie wezwania do zwrotu ( str. 18-19 zaskarżonej decyzji), dokonane przez stronę zwroty środków finansowych (tj. terminy i kwoty), a także przebieg postępowania administracyjnego wskazując zarówno kwotę do zwrotu, jak również opisując system podstaw normatywnych, jak i innych aktów konkursowych, jak również związanych z realizacją zawartej umowy o dofinansowanie, znajdujących zastosowanie w będącym przedmiotem kontroli judykacyjnej postępowaniu (str. 19-27 zaskarżonej decyzji). Organ prawidłowo stwierdził, że opisane wyżej naruszenia Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, Wytycznych w obszarze rynku pracy oraz Standardów stanowią naruszenie zarówno Umowy jak i "innych procedur" obowiązujących przy wykorzystaniu środków europejskich. Naruszenie obowiązujących przy wykorzystaniu środków europejskich postanowień Umowy tj. § 4 ust. 1 pkt 2 Umowy, § 4 ust. 1 pkt 10 Umowy, § 4 ust. 1 pkt 12 Umowy, § 10 ust. 8 Umowy w zw. z § 10 ust. 2 Umowy oraz § 13 ust. 3 Umowy oznacza również naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, objętych normą art. 184 ust. 1 u.f.p. Tym samym spełniona została przesłanka do zwrotu środków wymieniona w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. skutkująca koniecznością odzyskania przez IZ WRPO środków w trybie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji określającej kwotę do zwrotu przez Beneficjenta. Organ w sposób prawidłowy stwierdził, że naruszenie procedur stanowi naruszenie prawa. Organ wskazał, że aby mówić o "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego muszą wystąpić łącznie trzy podstawowe elementy: naruszenie prawa, działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, szkoda w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Organ wskazał, że nieprawidłowość ma miejsce, gdy wskutek naruszenia procedur przez beneficjenta doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Możliwość powstania szkody należy rozumieć zatem jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania, że doszło do powstania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Skarżący w niniejszej sprawie w trakcie realizacji Projektu naruszył następujące postanowienia Umowy tj. § 4 ust. 1 pkt 2 Umowy, § 4 ust. 1 pkt 10 Umowy, § 4 ust. 1 pkt 12 Umowy, § 10 ust. 8 Umowy w zw. z § 10 ust. 2 Umowy oraz § 13 ust 3. Ponadto konieczne jest działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego. Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 37 Rozporządzenia Ogólnego, podmiotem gospodarczym jest każda osoba fizyczna, prawna lub inny podmiot biorący udział we wdrażaniu pomocy z EFSI (Europejskie Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne), z wyjątkiem państwa członkowskiego podczas wykonywania uprawnień władzy publicznej. Organ w sposób prawidłowy dokonał kwalifikacji prawnej działania Strony wskazując, że to Strona jako podmiot gospodarczy w rozumieniu art. 2 pkt 37 Rozporządzenia Ogólnego dopuściła się działania naruszającego postanowienia Umowy. Ponadto Organ zasadnie ustalił, że w przedmiotowej sprawie doszło do szkody w budżecie ogólnym UE, gdyż środki unijne pochodzące z EFS, zostały wydatkowane przez Beneficjenta z naruszeniem Umowy, Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, Wytycznych w obszarze rynku pracy oraz Standardów. Jednocześnie Strona zobowiązana na podstawie Umowy do ich zwrotu w związku z naruszeniem zapisów Umowy, Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, Wytycznych w obszarze rynku pracy oraz Standardów nie wywiązała się z nałożonego obowiązku. Tym samym doszło do realnej szkody w budżecie UE, poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem w związku z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem podmiotu gospodarczego (Beneficjenta). Organ podkreślił, iż przystąpienie do realizacji projektów finansowanych ze środków europejskich jest dobrowolne. Wiąże się jednak z szeregiem obowiązków wynikających z dysponowania środkami publicznymi, które Beneficjent zobowiązany jest realizować z chwilą podpisania Umowy. Środki publiczne przeznaczone na realizowanie projektów w ramach programów finansowanych ze środków europejskich mają charakter bezzwrotny i powinny być wykorzystywane zgodnie z prawem, obowiązującymi procedurami, a także ściśle z celem, na które zostały przekazane. Beneficjent składając Wniosek o dofinansowanie, a następnie podpisując 3 lipca 2019 r. Umowę zaakceptował zapisy dokumentów, na podstawie których wdrażany jest [...]RPO, zobowiązał się realizować Projekt zgodnie z jego celem oraz zobowiązał się do przestrzegania zapisów Umowy zgodnie z ich brzmieniem oraz do stosowania m.in. Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. W kolejnym zarzucie skargi (pkt II. 7) Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. w zw. z podrozdziałem 4.5 pkt 2 Wytycznych w obszarze rynku pracy, poprzez błędne zastosowanie i stwierdzenie wydatków niekwalifikowalnych w nieustalonej wysokości, w związku z błędnym uznaniem, że Skarżący przedstawił do rozliczenia wydatki w ramach Projektu dotyczące uczestnika Projektu - K. S.. WSA uznaje ten zarzut jako bezzasadny. IZ [...]RPO w trakcie rozpatrywania zastrzeżeń Beneficjenta do Informacji pokontrolnej z 14 lutego 2023 r. przeprowadziła dodatkowe czynności kontrolne w związku z wydatkami w ramach Projektu, dotyczącymi uczestnika Projektu - K. S.. IZ [...]RPO pismem z 22 marca 2023 r. zwróciła się do uczestnika Projektu - K. S. o udokumentowanie prowadzenia działalności gospodarczej w styczniu 2021 r., gdyż z danych zawartych w CEiDG wynikało, że pierwotnie działalność gospodarcza była prowadzona w okresie od 1 lutego 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., następnie 16 lutego 2023 r. dokonano w CEiDG zmiany daty zaprzestania wykonywania działalności z 31 grudnia 2020 r. na 31 stycznia 2021 r. W oświadczeniu z 21 lutego 2023 r. będącym załącznikiem do zastrzeżeń złożonych przez Beneficjenta do Informacji pokontrolnej z 14 lutego 2023 r. K. S. wskazał, że: "Oświadczam, iż prowadziłem działalność gospodarczą rozpoczętą w projekcie "[...]" przez pełne 12 miesięcy, zgodnie z Zapisami Umowy o udzielenie wsparcia finansowego i Regulaminu uczestnictwa w projekcie. Dnia 20 kwietnia 2023 r. do IZ [...]RPO wpłynął mail K. S. wraz z załącznikiem w postaci potwierdzenia wykonania przelewu ZUS - duplikat z datą operacji 18 lutego 2023 r. tytułem "[...]". Organ przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej przez powyższego uczestnika. Zwrócił się w tym celu do ZUS. Pismem z 5 maja 2023 r. ZUS poinformował, iż uczestnik Projektu K. S. podlegał m.in. ubezpieczeniu za okres od 1.02.2020r. do 31.07.2020r.; od 01.08.2020r. do 30.11.2020r.; od 01.12.2020r. do 31.12.2020r. Z pisma ZUS wynikało również, iż: "Jako płatnik składek w/w nie złożył ZUS DRA za miesiąc 01/2021, w systemie ZUS widnieje korekta sporządzona przez ZUS z dnia 18.01.2023 r. z wykazaniem składek na FUS (ubezpieczenia społeczne) iFUZ (ubezpieczenie zdrowotne) w kwocie 0,00 zł. Mając na uwadze powyższe WSA wskazuje, że IZ [...]RPO prawidłowo stwierdziła, iż uczestnik Projektu — K. S. prowadził działalność gospodarczą przez okres 11 miesięcy, co w kontekście założeń zawartych w Regulaminie konkursu (wynikających z Wytycznych w obszarze rynku pracy) oraz w Regulaminie uczestnictwa w Projekcie oznaczało niespełnienie kryterium dostępu i uznanie całości wydatków za wydatki niekwalifikowalne (wymogiem było prowadzenie działalności gospodarczej przez okres 12 miesięcy). Zgodnie z danymi zawartymi w CEiDG za datę rozpoczęcia działalności gospodarczej IZ [...]RPO przyjęła 1 lutego 2020 r., a za datę zaprzestania wykonywania działalności w świetle ustaleń dokonanych na podstawie pisma ZUS - 31 grudnia 2020 r. W konsekwencji powyższych ustaleń wydatki dotyczące: - "Dotacji na prowadzenie działalności gospodarczej" ujęte w poz. [...] w wysokości 24 000,00 zł, - pomostowego wsparcia finansowej na 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej" ujęte w poz. 69 w wysokości 7 108,23 zł, - przeprowadzenia indywidualnych usług doradczych o charakterze specjalistycznym ujęte w poz. [...] w wysokości 1 100,00 zł (10 h razy 110,00 zł), IZ [...]RPO prawidłowo uznała za wydatki niekwalifikowalne. Ostatni zarzut materialnoprawny zawarty w pkt II. 8 petitum skargi dotyczy naruszenia przez Organ art. 207 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p., w zw. z art. 2 pkt 36 Rozporządzenia nr 1303/2013 poprzez brak określenia wysokości każdej z nieprawidłowości. WSA stwierdza, że jest to zarzut niezasadny. Organ w sposób prawidłowy określił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż beneficjent otrzymał dofinansowanie w łącznej wysokości 1478671,92 zł, natomiast wartość zatwierdzonych wydatków we wnioskach o płatność wyniosła 1361764,09 zł. Kwota do zwrotu wyniosła 116907,83 zł. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków. Dlatego organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków. Wyliczenia powyższe nie budzą jakichkolwiek wątpliwości w zakresie wysokości kwoty do zwrotu. Podkreślić należy, że na podstawie § 10 ust. 8 Umowy, Beneficjent zobowiązany był do rozliczenia całości otrzymanego dofinansowania w końcowym wniosku o płatność. W przypadku gdy z rozliczenia wynikałoby, że dofinansowanie nie zostało w całości wykorzystane na wydatki kwalifikowalne, Beneficjent zobowiązany był zwrócić tę część dofinansowania nie później niż do dnia złożenia wniosku o płatność końcową składanego w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia okresu realizacji Projektu, tj. do 30 czerwca 2021 r. Beneficjent w terminie wynikającym z § 10 ust. 8 Umowy dokonał wpłaty z tytułu zwrotu niewykorzystanych środków, tj. 30 czerwca 2021 r. kwoty w wysokości 31516,93 zł tytułem niewykorzystanych środków do projektu, która w całości została zaliczona przez IZ [...]RPO na należność główną. Tym samym do zwrotu pozostała należność główna w wysokości 85.390,90 zł (116.907,83 zł — 31.516,93 zł) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych do dnia zwrotu włącznie, której Strona nie dokonała we wskazanym terminie, naruszając tym samym § 10 pkt 8 Umowy. Strona dobrowolnie nie dokonała zwrotu tych środków. Niedokonanie zwrotu środków w całości w terminie wynikającym z § 10 ust. 8 Umowy w zw. z § 10 ust. 2 Umowy stanowi nieprawidłowość (naruszenie procedur). Środki przypadające do zwrotu z tego tytułu zostały jednoznacznie określone w decyzji Organu z dnia 20 marca 2025r. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.