III SA/Po 347/14

Dnia 9 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, T, C, CE, z uwagi na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Starosta K., decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm., dalej: "u.k.p."), cofnął Z. K. uprawnienia kategorii A, T, C, CE, nr [...] na druku [...], wydanego w dniu [...] lipca 2006 r. przez Starostę K. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dnia [...] maja 2013 r. skierował stronę na badanie lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. a u.k.p. Dnia [...] października 2013 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w K. wpłynęła, za pośrednictwem Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K., kopia orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] października 2013 r. wydanego przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. W orzeczeniu tym stwierdzono wobec strony istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, T, C, CE. W odwołaniu od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła: 1) naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez oparcie się przy wydaniu zaskarżonej decyzji na treść orzeczenia lekarskiego z dnia [...] października 2013 r. wydanego bez podstawy prawnej, bo w oparciu o przepis art. 122 ust. 1 pkt 3b ustawy Prawo o ruchu drogowym, który został uchylony z dniem 19 stycznia 2013 r., 2) naruszenie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie zawierające sentencję sprzeczną z powołanym przepisem, bo zawierające rozstrzygnięcie nakładające na odwołującego nowe rygory o charakterze ostatecznym, nie objęte dotychczasowym postępowaniem, 3) naruszenie art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji opartej na orzeczeniu lekarskim wydanym na niekorzyść odwołującego na skutek rozpoznania środka zaskarżenia wniesionego wyłącznie przez odwołującego, 4) naruszenie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zakresie w jakim organ nie przeprowadził we własnym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego w sprawie, a także 5) naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.k.p. oraz wskazał, że w rozpatrywanej sprawie lekarz uprawniony Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K., orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów silnikowych kategorii A, T. Następnie, w wyniku odwołania, lekarz uprawniony Instytutu Medycyny Pracy w Ł., orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2013 r., stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi wszystkich kategorii, bezterminowo. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, że w oparciu o art. 137 u.k.p. zachowało moc wydane na podstawie art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 133). Postępowanie poprzedzające wydanie wskazanych powyżej orzeczeń lekarskich zostało przeprowadzone w trybie określonym w tym rozporządzeniu. Procedura ta jest określona w sposób precyzyjny, natomiast ostateczność orzeczenia uprawnionego lekarza podmiotu odwoławczego, świadczy o tym, że nie są dopuszczalne żadne środki odwoławcze od tego orzeczenia w normalnym toku postępowania. Orzeczenie lekarskie nie jest też decyzją ani postanowieniem administracyjnym, ani też innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, zatem zdaniem organu odwoławczego tryb ich wydania nie mógł naruszyć przepisów art. 136, art. 138 § 1 i 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, jak stwierdził organ odwoławczy, strona wyczerpała procedurę z przywołanego powyżej rozporządzenia, bowiem po odwołaniu się od orzeczenia lekarza Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K., lekarz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. stwierdził istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi wszystkich kategorii. Zdaniem organu, orzeczenia te zostały sporządzone zgodnie ze wzorem orzeczenia lekarskiego, stanowiącego załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. Orzeczenie lekarskie [...] z dnia [...] października 2013 r. jest ostateczne, istniała zatem w dniu wydania decyzji organu I instancji wymieniona w art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.k.p., przesłanka do cofnięcia odwołującemu uprawnień do kierowania pojazdami. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że związanie organu treścią ostatecznego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami powoduje, że poza jego kompetencją jest kontrola prawidłowości przeprowadzenia specjalistycznej procedury medycznej prowadzącej do wydania orzeczenia lekarskiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 99 ust. 1 pkt. 3 lit. a w zw. z art. 82 i nast. u.k.p., poprzez jego niezastosowanie skutkujące skierowaniem skarżącego na badania inne niż przewidziane w przywołanym przepisie z pominięciem decyzji Starosty K. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie skierowania skarżącego na badania psychologiczne, 2) art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. a w zw. z art. 75 i nast. u.k.p., poprzez jego zastosowanie skutkujące skierowaniem skarżącego na badania lekarskie bez wymaganego skierowania, 3) naruszenie art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w części dotyczącej wadliwego podania podstawy prawnej, a mianowicie utrzymanie w mocy decyzji opartej na podstawie art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.k.p., podczas gdy właściwą podstawą prawną dla wydania decyzji, w kontekście zleconych skarżącemu badań, jest art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.k.p., 4) naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez oparcie się przy wydaniu zaskarżonej decyzji na treści orzeczenia lekarskiego wydanego bez podstawy prawnej, bo w oparciu o nieobowiązujący wówczas art. 122 ust. 1 pkt. 3b ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że mocą decyzji Starosty K. z dnia [...] maja 2013 r. został skierowany na badania psychologiczne. Wobec skarżącego wykonano jednak badania lekarskie, bez wymaganego skierowania. Uchybienie to doprowadziło do wykonania wobec skarżącego niewłaściwych badań, a w związku z tym do niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia sprawy w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu jest zasadność cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, T, C, C+E, co nastąpiło na podstawie art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.k.p. W świetle ostatnio przywołanej regulacji starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt. 4 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Badanie to przeprowadza się na podstawie skierowania (art. 75 ust. 2 pkt 2 u.k.p.). Jak stanowi bowiem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W przepisach art. 76-79 u.k.p. określono zakres oraz tryb przeprowadzania badań lekarskich, a także orzekania o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W art. 79 ust. 2 u.k.p. wskazano, że uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Orzeczenie lekarskie może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia między innymi w zakresie pojazdów, którymi może kierować osoba badana, ich wyposażenia, oznakowania lub przystosowania (art. 79 ust. 3 pkt 2 u.k.p.). Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. (art. 79 ust. 4 zd. 1 u.k.p.). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 u.k.p.). Szczegółowe warunki, tryb oraz zakres przeprowadzania badań lekarskich, w stanie prawnym kontrolowanej sprawy, określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. Nr 133), wydane na podstawie art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: "P.r.d."), które na mocy 137 u.k.p. zachowało moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnień określonych w u.k.p. (zob. art. 81 u.k.p.), nie dłużej jednak niż przez okres 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Zgodnie z przepisami przywołanego rozporządzenia, badania lekarskie przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy (§ 9 ust. 1). Uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego, które przeprowadza się dla dwóch grup kategorii prawa jazdy, wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (§ 10 ust. 1 i 2), według wzoru określonego w załączniku nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że po pierwsze, zawiera ono stwierdzenie co do braku albo istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy danej kategorii, po drugie, orzeczenie wskazuje, czy występuje ograniczenie w korzystaniu z uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na stan zdrowia oraz po trzecie, zawiera datę ponownego lub kontrolnego badania lekarskiego. Stosownie do postanowień ujętych w § 12 cytowanego rozporządzenia osoba badana lub podmiot kierujący na badania może w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, o którym mowa w § 11, wnieść odwołanie od jego treści wraz z uzasadnieniem. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem uprawnionego lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, do podmiotu odwoławczego, którym jest wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania badanego. W przypadku gdy pierwsze orzeczenie lekarskie wydał uprawniony lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, podmiotami odwoławczymi są między innymi Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. Uprawniony lekarz, za pośrednictwem którego jest wnoszone odwołanie, przekazuje je w terminie 14 dni do właściwego podmiotu odwoławczego wraz z dokumentacją medyczną badania stanowiącego podstawę wydania orzeczenia (por. przywołany już powyżej art. 79 ust. 4 u.k.p., a także art. 79 ust. 5-6 u.k.p.). W myśl § 13 ust. 1 uprawniony lekarz podmiotu odwoławczego, o którym mowa w § 12 ust. 2 i 3 rozporządzenia, wydaje orzeczenie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania odwołania na podstawie: 1) wyników przeprowadzonego przez siebie badania lekarskiego, o którym mowa w § 3 i § 4 ust. 1 i 2; 2) wyników badań specjalistycznych i pomocniczych, których wykonanie lekarz ten uzna za niezbędne; 3) dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 4. Orzeczenie lekarskie, o którym mowa w ust. 1, jest ostateczne (§ 13 ust. 2). Na gruncie kontrolowanej sprawy decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Starosta K. działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit. a u.k.p. skierował skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (k. 50 akt administracyjnych). Na skutek wykonania powyższej decyzji uprawniony lekarz Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł., w ostatecznym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] października 2013 r. nr [...], stwierdził istnienie u skarżącego przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy między innymi kategorii A, T, C, C+E (k. 63 akt administracyjnych). Wobec powyższego chybione są zarzuty skarżącego, podniesione na etapie postępowania przed tutejszym Sądem, a także prezentowana na ich poparcie argumentacja, w których skarżący powołuje się na równolegle wydaną przez Starostę K. decyzję z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], o skierowaniu na badania psychologiczne (k. 51 akt administracyjnych), a przy których pomija wspomnianą powyżej decyzję o skierowaniu na badania lekarskie. W tym miejscu wskazać należy, że regulacje przewidziane w wymienionym rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., a także regulacje art. 75-79 u.k.p., dotyczące czynności specjalistycznych jakimi są badania lekarskie, sposób ich przeprowadzania i rozpoznawania wniosków o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego (odwołania), stanowią procedurę odrębną od procedury administracyjnej uregulowanej przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "K.p.a."). Organy administracji publicznej prowadząc postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji, o której stanowi art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.k.p., nie mają prawnej możliwości weryfikacji wydanego w ten sposób orzeczenia lekarskiego, zarówno pod względem jego treści, jak i procedury, w której zapadło. Tym bardziej zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego, organy te nie są upoważnione do stwierdzenia nieważności takiego orzeczenia w oparciu o regulacje art. 156 i nast. K.p.a. Organy są związane orzeczeniem lekarskim i nie mają jakichkolwiek podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych jego treścią. Orzeczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Jako taki dowód korzysta z domniemania autentyczności i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim zaświadczone (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt. I OSK 1859/10, z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 547/10, z dnia 3 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 973/08, z dnia 22 czerwca 2009, sygn. akt I OSK 840/08, z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 251/06, z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do pozostałych zarzutów prezentowanych w skardze do tutejszego Sądu zauważyć należy, że w istocie zmierzają one do podważenia charakteru orzeczenia lekarskiego z dnia [...] października 2013 r. nr [...], jako dokumentu urzędowego, o którym stanowi art. 76 § 2 K.p.a., a więc jako dokumentu sporządzonego 1) w przepisanej formie 2) przez powołany do tego podmiot 3) w zakresie poruczonych mu z mocy prawa spraw, co miałoby dyskwalifikować jego wartość dowodową. Skarżący podnosi bowiem, że powyższe orzeczenie wydane zostało bez podstawy prawnej. Jako podstawa prawna przeprowadzonego badania lekarskiego został w nim przywołany, nota bene za wzorem stanowiącym załącznik nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., nieobowiązujący wówczas art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b P.r.d. Należy jednakże zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącego w stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania rzeczonego orzeczenia lekarskiego istniały podstawy prawne przeprowadzenia wobec skarżącego wspomnianego badania lekarskiego, w tym w szczególności przywołany już powyżej art. 75 ust. 1 pkt. 4 u.k.p., który stanowi odpowiednik regulacji zawartej w art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. b P.r.d. W takiej sytuacji, skoro wobec skarżącego zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzające, co jest okolicznością istotną na gruncie art. 103 ust. 1 pkt. 1 lit. a u.k.p., istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, to Starosta zobligowany był postąpić stosownie do dyspozycji określonej w ostatnio przywołanej regulacji, cofając skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, T, C, C+E. Chociaż w postępowaniu administracyjnym możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, o czym stanowi art. 76 § 3 K.p.a., w ramach kontrolowanej sprawy nie doszło do obalenia przez stronę skarżącą mocy powyższego dowodu. W sprawie nie wystąpiły bowiem żadne okoliczności prowadzące do skutecznego zakwestionowania badań lekarskich, którym skarżący został poddany, czy podważania treści ostatecznego orzeczenia lekarskiego wobec niego wydanego. Tym bardziej, że sam skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie kwestionował treści (osnowy – stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami) rzeczonego orzeczenia lekarskiego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalono skargę.