III SA/Po 426/14

Dnia 18 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi M K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę W dniu [...] zostało wszczęte na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu (z dnia [...]) postępowanie administracyjne w sprawie skierowania M. K. (zwanego dalej skarżącym), posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A,B na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (skarżący otrzymał łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego). Ponadto, M. K. został zobowiązany do przedłożenia orzeczenia psychologicznego, niezbędnego do wdrożenia dalszych czynności kontrolnych w zakresie kwalifikacji. Na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, Starosta Poznański w dniu [...] wydał decyzję o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne z powodu otrzymania informacji o przekroczeniu liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W dniu [...] do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wpłynęło odwołanie skarżącego od powyższej decyzji. W uzasadnieniu odwołania od decyzji skarżący powołał się na fakt odbycia w dniu [...] 2012 r. szkolenia określonego w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, po którego ukończeniu liczba jego punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego została zmniejszona o 6 punktów. W ocenie skarżącego skierowanie na badania psychologiczne było niezasadne. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz wstrzymanie jej wykonania do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu. W dniu [...] 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wydało decyzję na podstawie której utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w uzasadnieniu decyzji wskazało, że skarżący w okresie od [...] 2011 r. do [...] 2012 r. dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, które skutkowało przekroczeniem liczby 24 punktów. Skarżący otrzymał w związku z naruszeniami 25 punktów. Na tej podstawie Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wystąpił z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1b ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wskazało, że zapis zawarty w powyższym przepisie prawnym nie budzi żadnych wątpliwości, co do obligatoryjnego charakteru wydania przez właściwy organ decyzji o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu w przypadku stwierdzenia, że kierowca przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu stwierdziło, że na etapie postępowania instancyjnego nie wystąpiły wątpliwości, co do legalności wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu odniosło się również w uzasadnieniu do kwestii przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia nr [...] 2012 r., wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w Poznaniu, wskazując na treść § 8 pkt 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. W myśl przywołanego przepisu: "Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24". Skarżący dopuścił się w dacie [...] 2012 r. naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które otrzymał 4 punkty, co łącznie dało sumę 25 punktów karnych. Zgodnie z treścią przedłożonego zaświadczenia Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Poznaniu skarżący odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w dniu [...] 2012 r., a więc w momencie, gdy łączna suma posiadanych przez skarżącego punktów karnych przekroczyła 24. Z tego względu odbyte szkolenie o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie powodowało zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wskazało również, że zarówno Starosta Poznański - jako organ I instancji, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu - jako organ II instancji, nie są właściwe rzeczowo do weryfikowania liczby punktów uzyskanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego przez stronę. Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wyjaśniło, że w postępowaniu o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami nie ma możliwości korygowania liczby punktów karnych, a może uczynić to jedynie Policja w odrębnym trybie (zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygnatura akt I OSK 855/12). Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem skarżącego organ I instancji naruszył przepisy art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał argumentację wskazaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto, skarżący podniósł w skardze naruszenie przez organ odwoławczy przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe wydanie decyzji, które uzasadnił zbyt długim okresem czasu pomiędzy wydaniem decyzji przez Starostę Poznańskiego z dnia [...] 2013 r., a otrzymaniem przez skarżącego w dniu [...] 2014 r. decyzji organu II instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji u wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. – dalej zwana: p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Sąd uznał, iż poddana kontroli decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu nie narusza prawa w sposób, który wywoływałby skutek w postaci konieczności eliminacji tej decyzji z obrotu prawnego. Dlatego też skarga została oddalona. Podstawą normatywną znajdującą zastosowanie w niniejszej sprawie jest m.in. ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym [(Dz.U. 2012, poz. 1137) – określana w dalszej części jako "ustawa"]. W art. 1 ust. 1 ustawa ta określa: 1) zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu; 2) zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie; 3) wymagania w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami; 4) zasady i warunki kontroli ruchu drogowego. Realizując założenia prawodawcy zawarte w przepisach ogólnych ustawa ta normuje m.in. kompetencje organów w stosunku do osób, które zachowują się sprzecznie z normami ustawy - Prawo o ruchu drogowym organów. Podstawą prawną jest art. 130 ust. pkt 1 ustawy. Na podstawie tego przepisu policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 ustawy). Kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. (art. 130 ust. 3 ustawy). W ustawie tej wskazana została – w art. 130 ust. 4 – delegacja, udzielona konstytucyjnym organom prawodawczym, do wydania aktów prawnych podustawowych, których celem jest konkretyzacja przepisów ustawowych. Na podstawie powyższego przepisu minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Na podstawie § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z dnia 9 maja 2012 r.) organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego w niżej enumeratywnie wskazanych sytuacjach tj.: 1) jeżeli wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, z wyjątkiem decyzji, o której mowa w art. 140 ust. 1 pkt 1, 1a lub 4 lit. b lub c ustawy; 2) w razie otrzymania informacji o pozytywnym wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1: a) pkt 1 lit. a ustawy, jeżeli sprawdzenie to obejmowało umiejętności praktyczne i wiedzę teoretyczną, b) pkt 1 lit. b albo pkt 2 ustawy; 3) jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty, a w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 punktów; 4) w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, z zastrzeżeniem § 8 ust. 4-6. Na podstawie § 8 ust. 4 ww. rozporządzenia kierowcy wpisanemu do ewidencji po przedstawieniu przez niego zaświadczenia o odbyciu szkolenia lub otrzymaniu tego zaświadczenia od dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, właściwy dla miejsca zamieszkania ewidencjonowanego komendant wojewódzki policji zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów, począwszy od wpisu odpowiadającego naruszeniu popełnionemu z datą najwcześniejszą, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Liczba punktów odjętych z tytułu odbytego szkolenia nie może być większa od liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego przed jego odbyciem (§ 8 pkt 5 ww. rozporządzenia). Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24 (§ 8 pkt 6 ww. rozporządzenia). Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie – w czasie popełniania przez skarżącego kolejnych naruszeń przepisów ruchu drogowego nastąpiła zmiana stanu prawnego. Jednakże - jak wynika z analizy akt administracyjnych i wskazanych podstaw prawnych wydanych decyzji - zmiana ta brana była pod uwagę przez organy administracji publicznej. Ww. rozporządzenie zawiera także przepisy o charakterze intertemporalnym, wskazujące, że naruszeniom popełnionym przed dniem wejścia w życie rozporządzenia przypisuje się punkty w liczbie przewidzianej w dniu ich popełnienia (§ 12 ww. rozporządzenia). Rozporządzenie to weszło w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia (§ 15 ww. rozporządzenia). Ogłoszenie tego aktu prawnego miało miejsce dnia 9 maja 2012 r. Podkreślić należy, że zarówno na podstawie "prawa dawnego" (tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r.), jak i "prawa nowego" (tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r.) (terminologię prawa "dawnego" oraz "nowego" przedstawił J. Mikołajewicz (w) Prawo intertemporalne. Zagadnienia teoretycznoprawne, Poznań 2000, m.in. str. 62) liczba punktów po przekroczeniu których komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji jest identyczna. Przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego obliguje do wdrożenia określonych w ustawie, a skonkretyzowanych w przepisach podustawowych czynności sprawdzających kwalifikacje (także w aspekcie psychologicznym). Dokonując oceny prawidłowości postępowania organów administracji publicznej należy podkreślić bezsporne okoliczności, a wynikające z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] 2013 r., a dotyczące ilości punktów (tj. 25), które otrzymał M. K. - w okresie od [...] 2011 r. do [...] 2012 r.- za naruszenie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zagadnienie związane z okresem, w jakim istnieje normatywna możliwość zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego czy to przez upływ czasu czy także w wyniku odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy. Skarżący podnosi, iż nie zostały spełnione przesłanki prawne do skierowania na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w całości albowiem zdaniem skarżącego posiadał – z uwagi na odbycie szkolenia - mniej niż 24 punkty za naruszenie norm prawa o ruchu drogowym. Niezwykle istotna będzie, w podnoszonym przez skarżącego zakresie, analiza art. 99 ust 1 pkt 3 lit b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. 2014, poz. 600) na podstawie którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Celem tego badania jest sprawdzenie czy kierowca, który zachowuje się sprzecznie z zasadami ruchu drogowego posiada kwalifikacje - z perspektywy psychologicznej - do dalszego kierowania pojazdami. W niniejszej sprawie M. K. odbył szkolenie dnia [...] 2012 r. Jednakże odbycie tego szkolenia nie wyłącza obowiązku poddania się badaniu psychologicznemu w przedmiotowym trybie. Na podstawie bowiem § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Dlatego też skarżący, jako osoba, która przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego zobowiązana jest do poddania się badaniu psychologicznemu w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w całości. Podkreślić należy, że ten sposób interpretacji ww. przepisów prawnych wynika także z jednolitej linii orzeczniczej organów ochrony prawnej, które wskazują, że odbycie przez kierowcę szkolenia, o którym stanowi art. 130 ust. 3 ustawy nie stanowi podstawy do zmniejszenia liczby przypisanych takiemu kierowcy punktów karnych, w sytuacji gdy przed rozpoczęciem takiego szkolenia dopuścił się on naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które suma wpisanych punktów przekroczyła 24. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10; w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1991/11; wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10; czy w wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1279/12 - por. http://www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Po przekroczeniu wyznaczonego limitu 24 punktów pozostaje do zastosowania wyłącznie środek w postaci bezwzględnego obowiązku odbycia badań psychologicznych w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w całości (tak też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 lipca 2014 r., , sygn. akt II SA/Op 250/14). Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.