III SA/Po 689/15

Dnia 24 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia ... w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę Prezydent Miasta ... decyzją z dnia 6 listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt.3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. ,poz. 600 z zm. ) orzekł o skierowaniu ... na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Organ wskazał, że skierowanie zostało wydane albowiem uzyskano informację ,że kierowca przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W odwołaniu od powyższej decyzji ... wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia . Zarzucił organowi administracyjnemu naruszenie: art. 99 ust.1 pkt. 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami art. 130 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo u ruchu drogowym (Dz.U. 98 poz. 602 z zm. ) – dalej u.p.r.d. , § 8 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego z dnia 25 kwietnia 2012 r. ( Dz.U. z 2012 r. poz. 488 )- dalej zwane rozporządzeniem , art. 92 ust.1 , art. 87 ust1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie wyrażające się w przyjęciu , że w okolicznościach sprawy zachodzą podstawy do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji gdy tylko część przypisanych mu punktów karnych ma charakter " aktywnych" oraz art. 8 k.p.a i art. 2 w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sankcji wobec osoby , co do której nie zapadło prawomocne orzeczenie dające podstawę do jej zastosowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia ..., wydaną między innymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), i art. 99 ust. 1 pkt. 3 lit. b o kierujących pojazdami utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w okresie od 10 maja 2013 r. do 13 marca 2014 r. ... dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które przypisano mu łącznie 27 punktów. Na tej podstawie Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wystąpił z wnioskiem z dnia 10 września 2014 r. o skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Organ drugiej instancji podkreślił, że starosta nie posiada uprawnień do kwestionowania prawidłowości wpisów dokonanych w ewidencji przez inny organ. Starosta jest związany wskazaną przez Policję w ewidencji liczbą punktów przypisanych za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego. Decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne wydana na podstawie art.99 ust,.1 pkt.3 lit.b ustawy o kierujących pojazdami, ma charakter związany, co oznacza, że właściwy starosta nie ma wyboru, co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego, w przypadku złożenia wniosku przez komendanta. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ... wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta ... . Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 99 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami i § 8 ust. 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w zw. z art. 130 ust. 3 i 4 u.p.r.d. w zw. z art. 92 ust. 1 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP . W ocenie skarżącego, organy niezasadnie orzekły o skierowaniu go na badania psychologicznej. Po przekroczeniu 24 punktów karnych skarżący miał prawo do obniżenia ich liczby o 6 punktów poprzez przystąpienie do szkolenia dla kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, które to szkolenie odbył 26 maja 2014 roku Skierowanie na badania zdaniem strony dotyczy jedynie kierowców ,którzy przekroczyli limit 24 pkt. "aktywnych" .Organ powinien umniejszyć punkty albowiem przepis § 8 ust 6 rozporządzenia został wydany z naruszenie zasady hierarchiczności źródeł praw i zasady upoważnienia ustawowego . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 31 marca 2015 r., utrzymująca w mocy decyzje Prezydenta Miasta ... z dnia 6 listopada 2014 r., o skierowaniu ... na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Podstawą wydania wskazanych wyżej decyzji był wniosek Wielkopolskiego Komendant Wojewódzkiego Policji w Poznaniu, który został uzasadniony tym, że ... w okresie od 10 maja 2013 r. do 13 marca 2014 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 27 punktów karnych. We wniosku zostały szczegółowo opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu , jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego . Powołany przepis jednoznacznie wskazuje, że przesłanką skierowania kierowcy na badania psychologiczne jest przekroczenie 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego . Użycie przez ustawodawcę w cytowanej normie zwrotu " wydaje" oznacza nałożenie na organ administracji publicznej obowiązku skierowania kierowcy na te badania w sytuacji ,gdy kierowca przekroczył limit 24 punktów otrzymanych zgodnie z art. 130 ust.1 u.p.r.d.. Decyzja wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt. 1 lit .b ustawy o kierujących pojazdami ma charakter decyzji związanej, nie zależy od uznania organu. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia przez komendanta wojewódzkiego policji z wnioskiem o skierowanie na badania psychologiczne, w razie przekroczenia 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, organ zobowiązany jest skierować osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdami na badania psychologiczne. W rozpatrywanej sprawie fakt przekroczenia limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego przez ... nie budzi wątpliwości. Skarżący we wskazanym wyżej okresie naruszył wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 27 punktów karnych. We wniosku Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzki Policji w Poznaniu szczegółowo zostały opisane wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Co do zasady, zatem nie ma również wątpliwości, że została spełniona przesłanka do skierowania skarżącego na badania psychologiczne , a zatem rozstrzygnięcie organów jest prawidłowe. Należy bowiem wyjaśnić, że zgodnie z art. 130 ust. 1 u.p.r.d. ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), wydanym na podstawie art. 130 ust. 4 u.p.r.d. określono, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3). W dalszych przepisach zaś szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu (§ 4) oraz usuwaniem wpisu do ewidencji (§ 5, § 6). Jak wynika z ust 3 art.130 u.p.r.d. kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1 art. 130 u.p.r.d., może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Na podstawie zaś. ust. 4 art. 130 u.p.r.d., minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu i Ministrem Sprawiedliwości, ze względu na konieczność dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia: 1. sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2. warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;3. programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3 4.liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5. podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. W wykonaniu tak zakreślonej delegacji ustawowej, w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488), określono, że ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych |(§ 3). W dalszych przepisach zaś szczegółowo uregulowano postępowanie przed organami policji związane z dokonywaniem wpisu (§ 4) oraz usuwaniem wpisu do ewidencji (§ 5, § 6). Ze wskazanych wyżej przepisów wynika zatem wyraźnie, że kwestie związane ze sposobem naliczania punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, ich ilością, a także z usuwaniem punktów w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ww. ustawy należą do kompetencji organu prowadzącego ewidencję, tj. komendanta wojewódzkiego Policji. Prowadząc zatem postępowanie w sprawie dotyczącej skierowania kierowcy na egzamin sprawdzający kwalifikacje w związku z przekroczeniem przez kierowcę limitu 24 punktów, ujawnionych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, organ nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Jest związany treścią danych zawartych w ewidencji, (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 19 sierpnia 2014 r. I OSK 134/13, z 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12, z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, z 12 października 2012 r., I OSK 1203/11 publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Nie ma zatem wątpliwości, że zarzuty skarżącego dotyczące uprawnień starosty do samodzielnego uwzględnienia skutków odbycia przez kierowcę szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d., co w konsekwencji skutkowałoby zmniejszeniem ilości tych punków w ewidencji nie mogły zostać uwzględnione. Bez uprzedniego dokonania przez Komendanta Wojewódzkiego Policji czynności usunięcia w trybie § 8 ust. 4 rozporządzenia w zw. z art. 130 ust. 3 u.p.r.d. punktów przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, organ nie mógł, z pominięciem zapisów ewidencyjnych, samodzielnie oceniać, czy otrzymane punkty powinny być usunięte. Należy także podkreślić , że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów ostatecznych i tymczasowych nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca poddawany jest bowiem obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji i nie może skorzystać z dobrodziejstwa zmniejszenia liczby punktów w drodze odbycia szkolenia na własny koszt (por. wyroki NSA: z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1013/10 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a także Ryszard A. Stefański "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz", wyd. II, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2005, str. 750; W. Kotowski "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz", wyd.3, ABC a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, str. 1182). Instytucja kierowania na badania psychologiczne kierujący pojazdami silnikowymi , którzy naruszają zasady ruchu drogowego służy ochronie interesu publicznego i bezpieczeństwa ruchu , nie zaś ochronie praw jednostki . Jest to uzasadnione dyscyplinowaniem kierujących , którzy z uporczywością naruszają przepisy ruchu drogowego , co może wskazywać na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami .Badania psychologiczne zgodnie z § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 roku w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami , kierowców oraz osób wykonujących prace na stanowisku kierowcy (Dz. U. 2014 poz. 937 ) wywiad bezpośredni i obserwacje osoby badanej, badanie narzędziami diagnostycznymi . ocenę i opis osoby pod względem sprawności intelektualnej i procesów poznawczych , osobowości , z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach , także dojrzałości społecznej , sprawności psychomotorycznej . Na podstawie badań psychologicznych uprawniony psycholog wydaje orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami . Celem badań psychologicznych nie jest ukaranie kierowcy , a jedynie ustalenie czy sprawność psychomotoryczna oraz cechy osobowości nie ograniczają możliwości bezpiecznego kierowania pojazdem . Wskazane powyżej cele instytucji kierowania na badania psychologiczne przewidziane w art. 99 ust.1 pkt.3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami zdaniem Sądu prowadzi do wniosku , że prawidłowa wykładnia art.. 130 ust. 1 i 3 u.p.r.d. wskazuje na to ,że po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych kierowca nie może skorzystać z dobrodziejstwa zmniejszenia punktów karnych poprzez odbycie szkolenia , co czyni zarzut naruszenia § 8 ust. 6 rozporządzenia za nietrafny . Odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji ,że od kierowcy uzależnione byłoby wydanie przez organ administracji skierowania na badania psychologiczne , pomimo tego , że przepis art. 99 ust.1 pkt. 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami w sposób kategoryczny i jednoznaczny nakłada na organ obowiązek wydania decyzji , a poddanie się badaniom przez kierującego jest obligatoryjne gdy przekroczył limit 24 punktów karnych. Sąd nie podziela zawartego w skardze zarzutu naruszenia zasady hierarchiczności źródeł prawa i przekroczenia delegacji ustawowej ( art. 130 ust. 4 u.p.r.d. ) do wydania § 8 ust. 6 cytowanego wyżej rozporządzenia . Zgodnie z treścią tego przepisu odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby , która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń , za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Udzielając upoważnienia ustawowego w art. 130 ust. 4 u.p.r.d. ustawodawca zawarł wyraźnie wskazania treściowe wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego.( por. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2010 r. , sygn. akt. I OSK 275/10 , z dnia 22 marca 2011 r. ,sygn. akt I OSK 733/10 , z dnia 13 października 2011 r . , sygn. akt 1721/10 opublikowane orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012. 270).