III SA/Po 750/16

Dnia 25 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej u.g.h.), wymierzył K. O. (zwanemu dalej skarżącym) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzenia gier na automatach poza kasynem gry, tj. w lokalu gastronomicznym "O. " w P. przy ul. [...]. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2015 r. w trybie doręczenia zastępczego. Działając przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] lutego 2016 r., skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący przebywający za granicą o wydaniu decyzji dowiedział się w dniu [...] lutego 2016 r. od swojego ojca J. O., który odebrał upomnienie z Izby Celnej w S. dotyczące zapłaty kary pieniężnej wymierzonej ww. decyzją. Po uzyskaniu pełnomocnictwa szczególnego J. O. w dniu [...] lutego 2016 r. odebrał decyzję. Strona wskazała, że awizo zostało zagubione przez pracownika lokalu. W konsekwencji skarżący nie wiedział o otrzymaniu decyzji. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzja została doręczona na adres wskazany w CEiDG, a do organu nie wpłynęła informacja o zmianie adresu do doręczeń. Zdaniem organu nie ma również podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczenia przesyłki w trybie doręczenia zastępczego. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu został nadany w dniu [...] lutego 2016 r., natomiast upomnienie dotyczące decyzji Naczelnika Urzędu Celnego doręczono stronie w dniu [...] stycznia 2016 r. W konsekwencji powyższego stwierdzono, że termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu [...] stycznia 2016 r. W ocenie organu twierdzenie o przebywaniu skarżącego za granicą nie dowodziło braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie jest to bowiem samoistna okoliczność wystarczająca do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, a nadto nie pozbawia możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Strona mogła bowiem ustanowić pełnomocnika, czy też osobę zastępującą. Tego jednak nie uczyniła. Ponadto skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu. Został poinformowany o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem organu o braku winy można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku nie było możliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym podejmowała działania zmierzające do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania. W sprawie nie zachowano jednak należytej staranności związanej z prawidłowym umocowaniem osoby do odbioru korespondencji kierowanej na adres prowadzenia działalności gospodarczej. Reasumując organ wskazał, że wskazane przez skarżącego argumenty nie są poparte żadnymi dowodami wskazującymi na okoliczności pozwalające na przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie odpowiadają one kryterium uprawdopodobnienia braku winy – przesłance, która wiąże się z miernikiem dochowania należytej staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Organ podkreślił, że skarżący ponosi skutki braku odbioru korespondencji, w tym także decyzji administracyjnej. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. K. O. wniósł skargę na powyższe postanowienie. W skardze tej skarżący zarzucił: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Dyrektora Izby Celnej, iż przekroczony został siedmiodniowy termin przysługujący na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. w sytuacji gdy termin ten został przez stronę zachowany i w konsekwencji odmowę jego przywrócenia, - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez Dyrektora Izby Celnej, iż brak winy strony w uchybieniu w zakresie terminu do wniesienia odwołania nie został dostatecznie uprawdopodobniony, czego skutkiem jest odmowa przywrócenia terminu przysługującego środka odwoławczego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że po otrzymaniu upomnienia ojciec skarżącego - J. O. udał się do Urzędu Celnego w P. w celu wyjaśnienia sytuacji. Uzyskał w ww. urzędzie informację, że decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżącemu została wymierzona kara pieniężna, jednak nie mógł odebrać decyzji z organu. Odbiór decyzji był możliwy dopiero po uzyskaniu pełnomocnictwa udzielonego przez K. O.. Wcześniej, jak wynika z uzasadnia skargi, skarżący nie zdawał sobie sprawy z faktu wydania decyzji i nie miał możliwości wniesienia odwołania. Podkreślił, że awizo zostało zagubione przez pracowników. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j. ze zm.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a – c p.p.s.a.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wyżej określone przesłanki normatywne nie zachodzą. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie występują przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P.. Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie kary pieniężnej, do którego to postępowania znajdują zastosowanie – w aspekcie proceduralnym - przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 t.j. ze zm., dalej jako "O.p.") - została uregulowana w art. 162 O.p. Na podstawie tego przepisu w sytuacji uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu tj. uchybienie terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów administracji publicznej. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy ten termin przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 162 § 1 O.p., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., I SA/Ka 1977/00, dostępne na stronie internetowej, orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12,LEX nr 1430265). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. Wniosek zainteresowanego wskazujący przyczynę uchybienia terminu nie zawsze daje podstawę do przywrócenia terminu, bo może to nastąpić tylko wówczas, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że podawana przez niego przyczyna była nie do przewidzenia i nie do przezwyciężenia przy użyciu maksymalnego w danych warunkach wysiłku (wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., I FSK 1425/13, LEX nr 1569230; postanowienie NSA z dnia 1 października 2013 r., I FZ 322/13, LEX nr 1397076). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się w zasadzie jednolicie, że możliwość przywrócenia terminu wyklucza każdy rodzaj winy. Usprawiedliwiają je okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., II FSK 1779/12, LEX nr 1518918). Ponadto judykatura wskazuje, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy katastrofa. Nie można natomiast przyjąć, by uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za brak działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona (wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II FSK 791/12, LEX nr 1495006 i powołane tam orzecznictwo). Wbrew twierdzeniom organu w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu wniesiono w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ stał na stanowisku, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien być złożony najpóźniej siódmego dnia po odebraniu przez ojca skarżącego upomnienia, z którego wynikała zaległość w zapłacie kary pieniężnej. Bezsporne było, że zarówno w momencie doręczenia decyzji organu I instancji, jak również upomnienia w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry, skarżący przebywał za granicą. Nie budzi zatem wątpliwości, że nie miał on obiektywnej możliwości zapoznania się z treścią decyzji wymierzającej karę pieniężną. Taka obiektywna możliwość powstała dopiero po zapoznaniu się przez pełnomocnika skarżącego z aktami sprawy, co stało się możliwe po udzieleniu J. O. pełnomocnictwa szczególnego. Niemniej, skarżący w niniejszej sprawie nie uprawdopodobnił braku winy w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej. Takiej okoliczności nie stanowi bowiem sam fakt ewentualnego pobytu skarżącego poza granicami kraju w czasie, gdy organ doręczał skarżącemu w trybie zastępczym decyzję, a także w terminie przewidzianym dla wniesienia odwołania od tej decyzji. Wydanie decyzji było poprzedzone postępowaniem kontrolnym, o którym skarżący wiedział. W toku kontroli dokonanej w lokalu w którym prowadzona była działalność gospodarcza był obecny J. O.. Ojciec skarżącego uczestniczył w czynnościach kontrolnych, posiadał zatem wiedzę o toczącym się postępowaniu. Skarżący, w trybie doręczenia zastępczego, został poinformowany o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Skarżący nie podjął jednak żadnych czynności. Organ I instancji prawidłowo doręczał skarżącemu przesyłki listowe na wskazany w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej adres do doręczeń, będący jednocześnie dodatkowym adresem wykonywania działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności stanowią podstawę do uznania, że skarżący dopuścił się przynajmniej niedbalstwa. Zdaniem Sądu wyjazd za granicę może zostać uznany za przesłankę uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu tylko wówczas, gdy miał nagły charakter i został spowodowany szczególną okolicznością, której nie można było przewidzieć. Skarżący nie wykazał w realiach niniejszej sprawy, że w takich okolicznościach został zmuszony do wyjazdu za granicę. Ponadto pomimo wyjazdu działalność gospodarcza była kontynuowana, a lokal gastronomiczny w którym skarżący działalność prowadził w dalszym ciągu funkcjonował. Na adres w którym znajduje się lokal była doręczana korespondencja dla skarżącego i tam była również odbierana przez upoważnionych pracowników. Skarżący nie uprawdopodobnił natomiast, że zawiadomienie o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki, zawierającej decyzję organu I instancji, zostało zagubione. W rozważanej sprawie skarżący jedynie stwierdził, że w czasie gdy pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki pocztowej w jego lokalu pracowało osiem osób, w tym dwóch nowych pracowników. Z powyższego nie można wywodzić automatycznie, że skarżący nie ponosi winy za przekroczenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Obowiązkiem skarżącego było takie zorganizowanie pracy w ramach prowadzone działalności gospodarczej w okresie nieobecności, aby w należyty sposób zabezpieczyć swoje interesy. Okoliczność, że w lokalu w którym prowadzona była działalność gospodarcza przez skarżącego zatrudnieni zostali nowi pracownicy również nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Ze względu na powyższe okoliczności skarga okazała się bezzasadna i należało orzec o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.