IV SA/Po 100/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Wojewody z dnia 27 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., nr [...] w pkt 1 odmówił J. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z 11 stycznia 2024 r. (znak: [...]), a w pkt 2 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z 11 stycznia 2024 r. (znak: [...]). Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta P. na skutek wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, decyzją nr [...] z 11 stycznia 2024 r. (znak: [...]) wydaną na rzecz spółki N. Sp. z o.o. w P. udzielił pozwolenia na rozbiórkę budynku usytuowanego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr geod. [...], arkusz 26, obręb N.) w granicy z działką nr geod. [...], arkusz 26, obręb N.. Stroną tego postępowania uznana została J. S.. Rozstrzygnięcie organ doręczył stronie w dniu 1 lutego 2024 r. - przesyłka zawierająca decyzję była podwójnie awizowana, nastąpiła tzw. fikcja doręczenia. Pismem z 20 września 2024 r. Prezydent Miasta P. przekazał pismo J. S. z 9 września 2024 r. kwalifikując je jako odwołanie od ww. decyzji. W piśmie tym J. S. podniosła, że nie została powiadomiona o toczącym się postępowaniu w przedmiocie rozbiórki. Organ w swoim piśmie wskazał, że pismo J. S. stanowiące odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Wojewoda pismem z 9 października 2024 r. wezwał J. S. do wyjaśnienia, czy złożone przez nią pismo stanowi odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P.. Nadto, Wojewoda wyjaśnił, iż w piśmie z 9 września 2024 r. zatytułowanym "Prośba o udzielenie informacji", w ostatnim akapicie wskazano, iż J. S. wnosi sprzeciw do ewentualnego wydanego lub wydawanego pozwolenia na rozbiórkę obiektu [...], ul. [...], działka nr [...], obręb N. i z tej przyczyny organ I instancji potraktował złożone podanie jako odwołanie od decyzji nr [...] z 11 stycznia 2024 r. Następnie, pismem z 15 października 2024 r. Prezydent Miasta P. przekazał do organu odwoławczego złożone za jego pośrednictwem pisma J. S. stanowiące: odwołanie z 7 października 2024 r. od decyzji Prezydenta Miasta P. z 11 stycznia 2024 r., wniosek o przywróceniu terminu z dnia 7 października 2024 r. do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z 11 stycznia 2024 r. oraz wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta P. z 11 stycznia 2024 r. Odwołująca się dołączyła kopię aktu notarialnego z 21 listopada 1995 r. umowy sprzedaży mieszkania na osiedlu [...] nr [...]. Pismem z 30 października 2024 r. J. S. odpowiadając na wezwanie Wojewody z 9 października 2024 r. wskazała, iż pismo z 9 września 2024 r. nie jest odwołaniem, a prośbą o udzielenie informacji. W tym stanie sprawy Wojewoda wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r. na podstawie art. 59 § 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w pkt 1 odmówił J. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z 11 stycznia 2024 r. (znak: [...]), a w pkt 2 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z 11 stycznia 2024 r. (znak: [...]). W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ wskazał, że prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania zostało zawarte w treści decyzji z 11 stycznia 2024 r. Z przesłanych akt sprawy wynika, że J. S. uznana była za stronę postępowania zakończonego ww. decyzją, która została skutecznie doręczona w dniu 1 lutego 2024 r. (poprzez tzw. fikcję doręczenia, gdyż przesyłka zawierająca decyzję była podwójnie awizowana). Z pisma Urzędu Miasta P. z 17 września 2024 r. stanowiącego odpowiedź na pismo J. S. z 9 września 2024 r. wynika, iż organ kierował korespondencję na adres: os. [...], [...], który ustalił na podstawie danych umieszczanych w elektronicznych bazach ewidencji, tj. Systemu Informacji Przestrzennej ZGiKM [...]. Wojewoda wskazał, iż osoby, których dotyczą zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków zobowiązane są je zgłosić właściwemu staroście (zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (DZ.U. z 2024 r. poz. 1151 - dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne). Wojewoda motywował, że odwołanie J. S. od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z 11 stycznia 2024 r. zostało wniesione bezpośrednio do kancelarii Urzędu Miasta P. w dniu 8 października 2024 r., o czym świadczy data wskazana na prezentacie. Powyższe oznacza, że odwołanie wniesiono po terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, wynikającym z art. 129 § 2 k.p.a. Po zapoznaniu się z treścią wniosku J. S. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, Wojewoda stwierdził, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ przywołał przepisy odnoszące się do możliwości przywrócenia terminu. Zdaniem Wojewody kryterium braku winy jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny zawinienia Skarżącej w uchybieniu terminowi należy zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić jej winę według obiektywnych mierników jej staranności. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkomyślność, czy też lekkie nawet niedbalstwo. W niniejszej sprawie, zdaniem Wojewody okoliczności wskazane przez J. S. nie uprawniają organu do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z 11 stycznia 2024 r. Wskazanie, iż wnioskodawczyni nie zamieszkuje pod doręczanym jej przez organ I instancji adresem od dnia 21 listopada 1995 r. jest okolicznością, o której Prezydent Miasta P. nie mógł wiedzieć. W rejestrze ewidencji gruntów i budynków J. S. przypisany był adres os. [...], [...]. Zdaniem organu kierując korespondencję w przedmiotowej sprawie organ I instancji oparł się na danych zawartych w dostępnym mu rejestrze. Również na zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencji brak było wzmianki, iż adresat wyprowadził się. Stąd, mając na uwadze, że obowiązek powiadomienia organu o zmianie miejsca zamieszkania wynika z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym również z art. 22 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a także fakt, iż organ I instancji dołożył należytej staranności przy ustalaniu stron postępowania i ich adresów (bazował bowiem na udostępnionych mu danych z rejestru ewidencji gruntów) wskazać należy, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy zatem zdaniem organu II instancji, że złożone przez J. S. odwołanie, zostało wniesione z naruszeniem terminu o jakim mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Zdaniem Wojewody, w rozpatrywanej sprawie należało wziąć pod uwagę okoliczność, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został uwzględniony, a przepisy postępowania administracyjnego przewidują, iż postanowienie wydane przez organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. oraz w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. są ostateczne i służy na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego. Skoro na oba te postanowienia służył ten sam środek zaskarżenia, mając na względzie ochronę procesowego interesu strony wynikającą z zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), wskazanym było w przypadku odmownego załatwienia prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załatwienie go przez organ odwoławczy jednym postanowieniem, z równoczesnym stwierdzeniem wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Wojewoda wskazał, że biorąc pod uwagę ekonomikę postępowania odwoławczego, odstąpiono od przeprowadzenia procedury przewidzianej w art. 10 § 1 k.p.a. Działanie to podyktowane jest zasadą wynikającą z art. 12 k.p.a., który brzmi "organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia". Regulacja ta wyraźnie podkreśla, że szybkość postępowania stanowi, obok jego prostoty, jeden z podstawowych normatywnych składników sprawności postępowania. Wniosek J. S. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o rozbiórce z 11 stycznia 2024 r. został przekazany do Prezydenta Miasta P. (k. 74 akt adm.). Skargę na postanowienie Wojewody z 27 listopada 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła J. S. zaskarżając je w całości i zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1. naruszenie art. 9 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...] o udzieleniu pozwolenia na rozbiórkę i tym samym niezgodne z prawem pozbawienie strony możliwości udziału w sprawie. 2. naruszenie art. 39 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 40 § 1, 2, 3 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. oraz 10 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...] o udzieleniu pozwolenia na rozbiórkę została skutecznie doręczona J. S. w dniu 1 lutego 2024 roku, podczas gdy decyzja ta nigdy nie została tej stronie doręczona, a ponadto, J. S. od prawie 20 lat nie mieszka pod adresem na jaki organ wysyłał korespondencję (tj. [...] i J. S. od prawie 20 lat nie przebywa pod tym adresem, 3. naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...], podczas gdy: - J. S. nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji, - J. S. uprawdopodobniła okoliczność, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...] nastąpiło bez jej winy, 4. naruszenie art. 58 § 1 i § 2 kpa poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...], podczas gdy: - J. S. nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji, - J. S. uprawdopodobniła okoliczność, że uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...], nastąpiło bez jej winy, - J. S., zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. załączyła odwołanie do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, 5. naruszenie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 22 ust. 2 oraz art. 23 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu obowiązującym aktualnie oraz w 1995 roku), a także art. 1, art. 8 i art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 11 stycznia 2024 roku nr [...], a także stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji i wydanie przez organ skarżonego postanowienia przy założeniu, że: - przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności (złożenie odwołania) nie miała charakteru obiektywnego, - J. S. ponosi winę w uchybieniu terminu do złożenia odwołania ponieważ nie dokonała zgłoszenia zmian objętych ewidencją gruntów i budynków, - ewidencja gruntów i budynków nie jest rejestrem, który rozstrzyga o miejscu zamieszkania strony postępowania i adresie do korespondencji, - rejestrem właściwym do określenia adresu zamieszkania strony (adresu do korespondencji) jest rejestr PESEL i rejestr mieszkańców, prowadzony w oparciu o ustawę z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, - w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców figuruje adres J. S.: ul. [...], [...] i taki adres figurował też w tych rejestrach w dniu wydania przedmiotowej decyzji o rozbiórce, - zgodnie z art. 23 Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu aktualnym oraz na rok 1995) notariusz przesyła do organu odpis aktu notarialnego, z którego wynikają dane objętą ewidencją gruntów i budynków, - do właściwego organu przesłany został przez notariusza odpis aktu notarialnego - Akt Notarialny [...] oraz [...], zatem właściwy organ posiadał wiedzę, że zmianie uległy dane objęte ewidencją gruntów i budynków, w tym adres J. S., - wobec treści art. 23 Prawo geodezyjne i kartograficzne art 1, art. 8, art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności skarżąca miała pełne prawo zakładać, że wszelka korespondencja z organu administracji będzie doręczana na jej aktualny adres, tj. ul. [...],[...], - J. S. nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że termin do wniesienia odwołania uchybiony został bez jej winy. Skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji w dniu 1 października 2024 roku z treści pisma Urzędu Miasta P. z dnia 17 września 2024 roku (pismo to doręczone zostało Skarżącej w dniu 1 października 2024 roku). Sama decyzja o rozbiórce nie została Skarżącej nigdy doręczona. Pismo Urzędu Miasta P. z dnia 17 września 2024 r. doręczone zostało skarżącej na adres ul. [...], [...] jako odpowiedź na pismo Skarżącej z dnia 9 września 2024 r. Zgodnie z informacjami uzyskanymi z urzędu, decyzja o rozbiórce wysyłana została na adres [...]. Skarżąca wskazała, że pod tym adresem decyzja nie została jej skutecznie doręczona. Skarżąca nigdy pod tym adresem nie odebrała decyzji. Skarżąca nie mieszka pod tym adresem od dnia 21 listopada 1995 roku i nie ma możliwości odbioru korespondencji pod tym adresem. Mieszkanie pod tym adresem zostało przez Skarżącą sprzedane w dniu 21 listopada 1995 r. Organ jej zdaniem mylnie ocenia możliwość przywrócenia terminu od tego, czy organ ponosi "winę" w braku doręczenia decyzji, czy nie. Tymczasem w sprawie istotne jest, czy strona ponosi winę uchybienia terminu do złożenia odwołania czy też nie. W ocenie Skarżącej, zgodnie z dyspozycją art. 58 k.p.a., uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Skarżąca wskazuje, że ewidencja gruntów i budynków nie jest rejestrem, który rozstrzyga o miejscu zamieszkania stron postępowania i adresie do korespondencji. Rejestrem właściwym do określenia adresu zamieszkania strony (adresu do korespondencji) jest rejestr PESEL i rejestr mieszkańców prowadzony w oparciu ustawę z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, co wprost potwierdza art. 1 i art. 8 tej ustawy. Co więcej, zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, udostępnia się m.in. organom administracji publicznej. W rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców figuruje adres J. S.: ul. [...], [...] i taki adres figurował też w tych rejestrach w dniu wydania przedmiotowej decyzji o rozbiórce (i w dniu wysłania tej decyzji stronom postępowania). Organ doręczając korespondencję w sprawie o rozbiórkę w pierwszej kolejności powinien posługiwać się informacjami pozyskanymi właśnie z ww. rejestrów (prowadzonych w oparciu o ustawę o ewidencji ludności). Co więcej, z zgodnie z art. 23 Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu aktualnym oraz na rok 1995) notariusz przesyła do organu odpis aktu notarialnego, z którego wynikają dane objętą ewidencją gruntów i budynków. Do właściwego organu przesłany został przez notariusza odpis aktu notarialnego - Akt Notarialny [...] oraz [...]. Właściwy organ posiadał wiedzę, że zmianie uległy dane objęte ewidencją gruntów i budynków, w tym adres J. S.. Nawet jednak, gdyby tak się nie stało, to wobec treści art. 23 Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 1, art. 8 i art. 46 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, Skarżąca miała pełne prawo zakładać, że wszelka korespondencja z organu administracji będzie doręczana na jej aktualny adres, tj. ul. [...], [...] (figurujący w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców). J. S. nie ponosi więc winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji o rozbiórce z 11 stycznia 2024 r., a okoliczność ta została przez skarżącą uprawdopodobniona. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Prezydent Miasta P. postanowieniem z 20 stycznia 2025 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 147 i art. 149 § 1 oraz art. 123 k.p.a. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na rozbiórkę z 11 stycznia 2024 r. budynku biurowego usytuowanego w P. na działce o nr ewid. [...], ark. 26, obręb N.. Postanowieniem z 11 lutego 2025 r. Prezydent Miasta P. zawiesił z urzędu wznowione postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na rozbiórkę z 11 stycznia 2024 r. (k. 95 i nast. oraz k. 100 i nast. akt sąd.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zmian., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r. poz. 572, dalej: "K.p.a.") w jej art. 129 § 1 i § 2 reguluje tryb i termin wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej stanowiąc, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58 § 1 i § 2) umożliwiają przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji w razie jego uchybienia - na prośbę zainteresowanego należy ten termin przywrócić, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Analiza kontrolowanego rozstrzygnięcia wskazuje, że organ odwoławczy, odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o rozbiórce z 11 stycznia 2024 r. i stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania przyjął skuteczność doręczenia skarżącej tej decyzji, jak też - rozważając określoną art. 58 § 1 K.p.a. przesłankę warunkującą przywrócenie terminu uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania, nastąpiło bez jej winy. Następnie, w konsekwencji, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z 11 stycznia 2024 r. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że ocena normatywnych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 K.p.a.) poprzedzona winna zostać niewątpliwym (pewnym) ustaleniem, że decyzja od której odwołanie zostało wywiedzione, została odwołującemu skutecznie doręczona. Przytoczony powyżej przepis art. 129 § 2 K.p.a. jasno bowiem stanowi, że początek terminu do wniesienia odwołania wyznacza dzień doręczenia decyzji stronie (lub jej ustnego ogłoszenia). Dopiero zatem ustalenie przez organ odwoławczy faktu, że decyzja pierwszoinstancyjna została stronie doręczona, skutkuje rozpoczęciem (otwarciem) biegu terminu do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Skoro instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie tylko w przypadkach uchybienia przez zainteresowanego określonego terminu, to jeżeli decyzja nie została doręczona, konsekwentnie stwierdzić trzeba, że nie biegnie termin do jej zaskarżenia i w związku z tym, nie ma podstaw do dokonywania przez organ odwoławczy oceny złożonego przez odwołującego się wniosku o przywrócenie terminu z perspektywy ustawowych przesłanek jego przywrócenia (badania terminowości tego wniosku, kwestii braku winy w uchybieniu terminowi). W realiach przedmiotowej sprawy decyzja Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia 11 stycznia 2024 r. została wysłana na adres strony tego postępowania J. S. wynikający z ewidencji gruntów i budynków, tj. os. [...]. Przesyłka prawidłowo dwukrotnie awizowana powróciła do organu z adnotacją "Zwrot, nie podjęto w terminie". Zdaniem organu decyzja została skutecznie doręczona w dniu 1 lutego 2024 r., organ zastosował bowiem instytucję fikcji doręczenia wynikającą z treści art. 44 § 4 K.p.a., zgodnie z którym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 1 – 4 K.p.a). Z akt sprawy w przedmiocie wniosku o pozwolenia na rozbiórkę wynika także, iż w ten sam sposób, poprzez fikcję doręczenia, organ uznał za doręczone stronie pouczenie o obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu (art. 41 § 1 K.p.a.). Skarżąca kwestionuje powyższe ustalenia podnosząc, że od 1995 r. nie zamieszkuje na os. [...] (na dowód czego przedłożyła kopię aktu notarialnego umowy sprzedaży mieszkania z 21 listopada 1995 r.), a zamieszkuje pod adresem ul. [...] w P., zatem uznaje, że decyzja o rozbiórce z 11 stycznia 2024 r. nie została jej w ogóle doręczona. W ocenie Sądu, z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca skutecznie obaliła domniemanie prawne wynikające z art. 44 § 4 K.p.a. Prawny skutek upływu terminu przechowywania pisma ustanowiony w art. 44 § 4 K.p.a. ma miejsce wówczas, gdy pismo skierowano na prawidłowy adres. "Aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo, muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia decyzji stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia" - postanowienie NSA z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 695/12, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA". W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przesłanki z art. 44 K.p.a. należy wykładać ściśle, a nie przy zastosowaniu wykładni rozszerzającej. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. Aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 K.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (vide: wyroki NSA z: 31 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 – Lex nr 1403125, 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2893/14 – Lex nr 1624414, 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 – Lex nr 2033967, 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1367/11 – Lex nr 1367240, 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 695/12 – Lex nr 1145634, postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 935/11 – Lex nr 1082823). Przy czym, podkreślenia wymaga, jak to zostało już wskazane powyżej, że przepis ten może być stosowany tylko w przypadku skierowania korespondencji na prawidłowy adres strony (por. post. NSA z 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 270/12, CBOSA). Stanowiska powyższego nie zmienia wskazany przez organ przepis art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.; dalej jako: "P.g.k."), z którego wynika obowiązek zgłoszenia staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 P.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości oraz miejsce pobytu stałego lub adres ich siedziby, lecz nie oznacza to, że następuje to dla potrzeb prowadzonych postępowań administracyjnych. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3137/18 oraz z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1655/20, CBOSA, przepis ten nie ma na celu stworzenia katalogu danych adresowych, do którego organ administracji publicznej mógłby sięgnąć ustalając adresy stron postępowań. Podczas tych ustaleń można z tych danych skorzystać, ale wedle takich samych reguł, jak ze wszystkich innych materiałów, czyli w szczególności z zachowaniem niezbędnego krytycyzmu, zakładającego konieczność sprawdzenia ich aktualności i prawdziwości poprzez skonfrontowanie ich z treścią innych rejestrów urzędowych, czy dokumentów w razie jakichkolwiek wątpliwości w analizowanej materii. Wojewoda przywiązuje nadmierną wagę do faktu, że skarżąca nie dopełniła wynikającego z tego przepisu obowiązku zgłoszenia staroście prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków zmiany danych objętych ewidencją, czyli swojego aktualnego adresu zamieszkania. Wojewoda ma rację, że co do zasady właściciele nieruchomości mają obowiązek zgłaszania właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian, co wynika z art. 22 ust. 2 zd. 1 P.g.k. Okoliczność ta nie wywołuje jednak na gruncie postępowania administracyjnego następstw prawnych, polegających na domniemaniu prawidłowości adresu strony ujawnionego w ewidencji, co do którego nie dokonano zgłoszenia aktualizacyjnego, i wynikającej z niego skuteczności doręczenia na ten adres. Ryzyko doręczenia przesyłki na nieprawidłowy, a wynikający z ewidencji adres właściciela nadal spoczywa na organie. Przepis art. 22 ust. 2 P.g.k. nie zmienia ustanowionej w art. 41 K.p.a. reguły, zgodnie z którą w toku postępowania administracyjnego strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§ 1) oraz że w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Z uwagi na powyższe, nie można przyjąć, jak to uczynił organ odwoławczy, że dane z ewidencji gruntów, w tym adres zamieszkania strony, stanowią podstawową informację o miejscu zamieszkania strony na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego. Przepis art. 20 ust. 2 pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie stanowi normy o charakterze procesowym, uchylającym uregulowane w tym zakresie przepisy K.p.a. dotyczące doręczania pism stronom postępowania administracyjnego. Przepis ten ma charakter ogólny, stanowi pewną dyspozycję o charakterze materialnym, z którego wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w różnych postępowaniach, w tym także postępowaniach administracyjnych. Po drugie, organ pomija jednak treść drugiego zdania przepisu art. 22 ust. 2 zd. 2 P.g.k., z którego wynika, że powyższy obowiązek nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Z kolei art. 23 ust. 2 pkt 1 P.g.k. stanowi, że notariusze przekazują właściwemu staroście odpisy aktów notarialnych, które w swojej treści zawierają przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, bądź obejmują czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. Na dzień 21 listopada 1995 r., tj. dzień sprzedaży przez skarżącą nieruchomości, na której adres doręczono jej korespondencję w sprawie rozbiórki brzmienie tego przepisu było podobne: osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać terenowemu organowi administracji państwowej stopnia podstawowego wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji terenowych organów administracji państwowej. Natomiast, ówcześnie obowiązujący art. 23 powyższej ustawy stanowił, że sądy i biura notarialne przesyłają terenowemu organowi administracji państwowej stopnia podstawowego odpisy prawomocnych orzeczeń i odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego. Rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w 1995 r. w § 30 stanowiło, że przy prowadzeniu ewidencji wykorzystuje się dokumentację geodezyjną, która powstaje w wyniku pomiarów kraju wykonywanych na zlecenie państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej, czynności organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego oraz czynności osób realizujących swoje prawa związane z gruntem, budynkami lub lokalami (ust. 1). Dane zawarte w ewidencji podlegają zmianie z urzędu lub na wniosek osób wymienionych w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 ustawy (ust. 2). Zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (ust. 3). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego nr [...] z dnia 21 listopada 1995 r. zbyła własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] na Osiedlu [...]. Ten akt notarialny bez wątpienia został przez notariusza przesłany do organu prowadzącego ewidencję, skoro taki wymóg przewidywały już ówcześnie obowiązujące przepisy ustawy P.g.k. Ponadto, skarżąca wskazuje, że jej aktualny adres figuruje w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców. Natomiast zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 3 P.g.k. obowiązującym obecnie, organy administracji publicznej przekazują właściwemu staroście m.in. zawiadomienia o zmianach danych, zawartych w zbiorze danych osobowych Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dotyczących osób fizycznych ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele lub władający nieruchomościami. Zgodnie z art. 8 pkt 14 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736), w rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców gromadzone są dane m.in. w postaci adresu i daty zameldowania na pobyt stały. Przekazanie dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 3 P.g.k. następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym te dokumenty wywołują skutki prawne (art. 24 ust. 5 P.g.k.). Starosta niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów, o których mowa w ust. 1-3, wpisuje dane z nich wynikające do ewidencji gruntów i budynków oraz do rejestru cen nieruchomości w zakresie wynikającym z tej ewidencji lub rejestru (art. 23 ust. 7 P.g.k.). Należy też zwrócić uwagę na art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. b P.g.k., z którego wynika, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wpisów w innych rejestrach publicznych (art. 24 ust. 26 pkt 1 lit. g) P.g.k.). Z treści wszystkich przytoczonych przepisów płyną następujące konkluzje: aktualizacja danych dotyczących adresu pobytu stałego właściciela nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków następuje również z urzędu, a nie tylko na wniosek właściciela. I to zarówno w stanie prawnym obowiązującym w momencie sprzedaży nieruchomości w 1995 r., jak i obecnie. Jeżeli z jakiś przyczyn - czy to leżących po stronie organu prowadzącego rejestr mieszkańców, czy organu prowadzącego ewidencję gruntów, pomimo zmiany nie zostały zaktualizowane dane dotyczące adresu pobytu stałego właściciela nieruchomości, błąd ten nie może obciążać jedynie właściciela nieruchomości. Skoro tak, organ administracji publicznej nie może opierać twierdzenia o prawidłowości doręczenia decyzji na adres widniejący w ewidencji gruntów, w sytuacji, gdy prawidłowość tych danych została zakwestionowana przez właściciela nieruchomości jako stronę postępowania o rozbiórkę. Wprawdzie Prezydent dysponując adresem na os. [...] i wobec braku przesłanek o nieprawidłowości tego adresu, skoro przesyłki wracały do organu z adnotacją "Zwrot, nie podjęto w terminie", w istocie mógł przyjąć domniemanie prawidłowego doręczenia decyzji, ale domniemania, które można podważyć. argumentacja J. S. poparta aktem notarialnym sprzedaży mieszkania położonego pod tym adresem skutecznie zakwestionowała powyższe domniemanie. W przedmiotowej sprawie nie można także tracić z pola widzenia, że decyzja organu I instancji dotyczy rozbiórki, a więc kwestii szeroko ingerującej w ewentualne interesy właścicieli nieruchomości sąsiednich do takiej inwestycji. Dlatego Skarżąca winna mieć możliwość udziału w takim postępowaniu. Sąd stoi na stanowisku, że posłużenie się adresem wskazanym w ewidencji gruntów i budynków nie stanowi błędu dyskwalifikującego automatycznie fakt doręczenia korespondencji, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawie prawidłowe jej doręczenie zostało skutecznie podważone. Organ nie zakwestionował także, iż w dacie doręczania decyzji o rozbiórce z 11 stycznia 2024 r. skarżąca nie przebywała pod adresem na os. [...]. W związku z przedstawionymi rozważaniami należy stwierdzić, że organ odwoławczy procedując w przedmiocie wniosku skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania dokonał błędnego, wynikającego z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., obowiązku ustalenia, że skarżącej skutecznie doręczono sporną decyzję. Pewne zaś ustalenie tej okoliczności warunkuje dopuszczalność wypowiedzi organu odnośnie kwestii zarówno zachowania terminu do wniesienia prośby o przywrócenie uchybionego terminu, jak też odnośnie oceny zawinienia strony w dokonaniu tej czynności (wniesienia odwołania). Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 12 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1942/21 (CBOSA), że nieskuteczne doręczenie zastępcze w ogóle nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W takiej sytuacji za datę rozpoczynającą bieg tego terminu uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub kiedy dowiedział się o jej wydaniu, pod warunkiem jednak, że decyzja w tej dacie – wobec niezłożenia odwołania przez inne strony postępowania, nie stała się ostateczna. W warunkach przedmiotowej sprawy oznacza to, że skoro skarżąca dowiedziała się o wydaniu kwestionowanej decyzji – jak wynika z treści pisma z 30 października 2024 r., z odwołania i wniosku o przywrócenie terminu, a także skargi i co nie jest kwestionowane przez organ – 1 października 2024 r., to należy uznać, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg następnego dnia po tej dacie (tj. 2 października 2024 r.). Jak wynika z akt sprawy odwołanie zostało złożone w dniu 08 października 2024 r. (k. 47 akt adm. II inst.), zatem z zachowaniem terminu. W świetle powyższego, zaskarżone postanowienie Wojewody z 27 listopada 2024 r. podlegało uchyleniu jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a to art. 58 K.p.a., art. 59 K.p.a. w zw. z art. 40 § 1 K.p.a. oraz art. 44 § 1-4 K.p.a. i art. 129 § 2 K.p.a., a także art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a., jak orzekł w punkcie 1 wyroku. Ponownie orzekając w sprawie Wojewoda weźmie pod uwagę wyrażone powyżej stanowisko i ocenę Sądu oraz zobowiązany będzie przyjąć, że odwołanie J. S. zostało złożone w terminie i przystąpi do jego rozpatrzenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu (...), Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).