IV SA/Po 103/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Inne z dnia [...] listopada 2017r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie S. O. W. P. wniosło skargę na decyzję Inne z dnia [...] listopada 2017r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...]zł. skarżące stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżące stowarzyszenie podało, że obecnie nie posiada wystarczających środków finansowych. Stowarzyszenie wskazało również, że jest organizacją pozarządową, niedziałającą w celu osiągnięcia zysku, utrzymuje się z wpłat darowizn oraz grantów od prywatnych sponsorów. Aktualnie gromadzone na bieżąco środki finansowe wystarczają wyłącznie na opłacenie pensji i opłat związanych z utrzymaniem siedziby, takich jak czynsz czy telefony. Stowarzyszenie, aby poszerzyć źródła finansowania w 2016 r. wzięło kredyt na rozwój działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, a w 2017 r. dwa kredyty na prowadzenie działalności statutowej o wysokości [...] zł oraz [...] zł. Stowarzyszenie podało, że wszystkie kredyty są spłacane i co miesiąc raty wynoszą w sumie [...] zł. Aktualnie Stowarzyszenie stara się o otrzymanie kolejnego kredytu na utrzymanie płynności finansowej. Stowarzyszenie wyjaśniło, że jednym z podstawowych działań Stowarzyszenia jest ochrona prawa do informacji na drodze sądowej, a tymczasowa sytuacja finansowa Stowarzyszenia nie pozwala na inicjowanie takich postępowań sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że środki finansowe zgromadzone na dzień złożenia przedmiotowego wniosku wynoszą – na kontach [...] zł, [...] GBP i w kasie [...] zł. Natomiast stałe wydatki Stowarzyszenia wynoszą około [...] zł, a składają się na nie opłaty za Internet i telefony - [...] zł, druk - [...] zł, ochrona - [...] zł, czynsz - [...] zł, księgowość - [...] zł, wynagrodzenia (pełne koszty włącznie z ubezpieczeniami) - [...] zł, spłata kredytów - [...] zł. Stowarzyszenie podało ponadto, że nie został jeszcze sporządzony bilans za rok 2017. Stowarzyszenie oświadczyło również, że zatrudnia radcę prawnego. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. – dalej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Uwzględniając status skarżącego odwołać należy się również do zapisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. z 2017r., poz. 210) regulującej zasady działania tego typu organizacji, która określa m.in sposób finansowania ich działalności. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tejże ustawy majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Nie ulega więc wątpliwości, że każde stowarzyszenie, chcąc efektywnie realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, a ich źródłem są m.in. składki członkowskie. Skoro zatem jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy celem działań Stowarzyszenia jest m.in. ochrona prawa do informacji na drodze sądowej, to tym samym Stowarzyszenie winno brać pod uwagę ewentualność ponoszenia kosztów związanych z zainicjowaniem m.in. przedmiotowego postępowania sądowego i w należyty sposób zabezpieczyć środki na ten cel. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Natomiast odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie – okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej (vide: postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/ - dalej CBOSA). Odnosząc się do informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, środki finansowe zgromadzone na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynoszą na kontach [...] zł, [...] GBP i w kasie [...] zł. Jednocześnie wskazać należy, że bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt zaciągnięcia kilku kredytów na rozwój działalności gospodarczej prowadzonej przez stowarzyszenie. Jak o uzasadnienie powyższego stanowiska można wskazać prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (postanowienie NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, LEX nr 948866). Brak środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego, spowodowany spłatą kredytu, nie może być zatem przesłanką przyznania stronie prawa pomocy. Poza tym udzielenie stronie kredytu świadczy o posiadaniu przez nią zdolności kredytowej tj. zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Należy również wskazać, iż skoro Stowarzyszenie spłaca bez przeszkód raty w wysokości [...] zł miesięcznie i pokrywa wydatki miesięczne w kwocie [...]zł, to wygospodarowanie kwoty [...]zł nie powinno stanowić dla niej przeszkody ponad miarę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.