IV SA/Po 1070/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd.Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o. z s. w O.W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych oddala skargę IV SA/Po 1070/13 Uzasadnienie Prezydent Miasta O.W. decyzją z dnia [...].07.2013r. nr [...] na podstawie art.162 § 1 pkt 1 i § 3 Kpa w zw. z art.18 ust.12 pkt 5 ustawy z dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz.U. z 2007r., Nr 70, poz.473, zwanej dalej również u.w.t. lub ustawą) stwierdził wygaśnięcie zezwoleń nr [...],[...],[...] wydanych w dniu [...].06.2010r. na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych w całym zakresie, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie położonym przy ul. W. [...] w O.W. z powodu nie dokonania opłaty za korzystanie z w/w zezwoleń na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stosownie do treści art. 111 u.w.t. gminy pobierają opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Zgodnie z art. 111 ust.7 u.w.t. przedmiotowa opłata wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do dnia 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. Obowiązek ten wynika z mocy prawa i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej w celu określenia przez organ administracji wysokości i terminu uiszczenia opłaty. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca nie uiściła w ustawowym terminie do dnia 31.05.2013r. II raty wspomnianej opłaty. Organ podkreślił, że w myśl art.18 ust.12 pkt 5 u.w.t zezwolenie wygasa w przypadku niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust.2 i 5 w terminach o których mowa w art. 111 ust.7 u.w.t., a więc w niniejszej sprawie do dnia 31.05.2013r. Wygaśnięcie zezwoleń w takiej sytuacji następuje z mocy prawa. Organ zauważył, że w zaistniałym stanie faktycznym zezwolenie na sprzedaż alkoholu stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art.162 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż ustał stosunek administracyjnoprawny nawiązany na podstawie zezwolenia, gdyż ono wygasło. Jednocześnie wskazano, że skarżąca po upływie 6 miesięcy może wystąpić o wydanie nowych zezwoleń. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w ustawowym terminie wniosła V. sp. z o.o. w O.W. wnosząc o jej zmianę ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołująca podkreśliła swój wkład finansowy w prowadzoną działalność oraz dotychczasowe wywiązywanie się ze wszystkich zobowiązań. Wskazała, iż w okresie od dnia 27.05.2013r. do dnia 31.05.2013r. jej pracownicy mieli przerwę w pracy. Stawili się do pracy w dniu 03.06.2013r. i tegoż dnia uiszczono przedmiotową opłatę. Spółka podkreśliła, że 30.05.2013r. był dniem wolnym od pracy (Boże Ciało), a w piątek 31.05.2013r. większość banków nie pracowała. W ocenie skarżącej nie było możliwości uiszczenia opłaty tego dnia, gdyż Urząd Miasta także nie pracował, a pełniono jedynie w nim dyżur. Opłaty dokonano w najbliższym możliwym terminie, tj. w dniu 03.06.2013r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].09.2013r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Podkreślił, że w myśl art. art. 111 ust.7 u.w.t. skarżąca była zobowiązana uiścić drugą ratę przedmiotowej opłaty do dnia 31.05.2013r. Z akt sprawy wynika, że wspomnianej opłaty nie wniesiono w ustawowym terminie, gdyż wpłynęła ona na konto Urzędu Miejskiego w O.W. w dniu 03.06.2013r. Wskutek tego wymienione wyżej zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wygasły z mocy prawa na podstawie art.18 ust.12 pkt 5 u.w.t. Kolegium podkreśliło, że decyzja organu I instancji ma jedynie charakter deklaratoryjny stwierdzający powstanie określonego skutku z mocy prawa. Organ odwoławczy zauważył, iż terminy określone w art. art. 111 ust.7 u.w.t. są terminami prawa materialnego i z tego względu nie jest możliwe zastosowanie instytucji przywrócenia terminu określonej w art. 57-60 Kpa. Ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie przewiduje możliwości przywrócenia uchybionego terminu. W tej sytuacji bez znaczenia są przyczyny dla których nie uiszczono opłaty w terminie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniosła V. sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art.57 § 4 Kpa, art.12 § 5 Ordynacji podatkowej, art.115 kc oraz art.18 ust.12 pkt 5 u.w.t. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazała, że interpretując płatność przedmiotowej opłaty należy mieć na uwadze charakter prawny tej opłaty, założenia racjonalnego ustawodawcy, a także art.7 Kpa. Skarżąca uważa, że uiszczenie opłaty w pierwszym możliwym terminie, tj.03.06.2013r., było zgodne z art.115 kc, art.57 § 4 Kpa i art.12 § 5 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację wskazując, że przepis art. 111 ust.7 u.w.t. dawał stronie 4 miesiące na uiszczenie spornej opłaty, gdyż należało ją uiścić do dnia 31.05.2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazały się bezzasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].09.2013r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta O.W. z dnia [...].07.2013r. nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie zezwoleń nr [...],[...],[...] wydanych w dniu 28.06.2010r. na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych w całym zakresie, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie położonym przy ul. W. [...] w O.W. z powodu nie dokonania opłaty za korzystanie z w/w zezwoleń na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych. Materialnoprawną podstawą zapadłych rozstrzygnięć były postanowienia ustawy z dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz.U. z 2007r., Nr 70, poz.473, zwanej dalej również u.w.t. lub ustawą) Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.w.t. sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży, zwanego dalej "organem zezwalającym". Artykuł 18 ust.7 u.w.t. stanowi, że warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest m.in.: 1) posiadanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1; 2) wniesienie opłaty, o której mowa w art. 111; W art.18 ust.12 u.w.t. ustawodawca wskazał, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, wygasa w przypadku: 1) likwidacji punktu sprzedaży; 2) upływu terminu ważności zezwolenia; 3) zmiany rodzaju działalności punktu sprzedaży; 4) zmiany składu osobowego wspólników spółki cywilnej; 5) niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7. Według art.18 ust.13 u.w.t. przedsiębiorca, którego zezwolenie wygasło z przyczyn określonych w ust. 12 pkt 5, może wystąpić z wnioskiem o wydanie nowego zezwolenia nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia. W myśl art. 111 ust. 1 u.w.t. w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18. Według art. 111 ust. 7 u.w.t. opłata, o której mowa w ust. 1, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego niespornym było, że skarżąca nie uiściła II raty należnej opłaty o której mowa w art. 111 ust.1 u.w.t. w terminie ustawowym określonym w art. 111 ust. 7 u.w.t., tj. w tym przypadku do dnia 31.05.2013r. Skarżąca sama przyznała, że wspomnianą opłatę uiszczono dopiero w dniu 03.06.2013r. Zasadnicze znaczenie dla wyniku kontrolowanej sprawy administracyjnej oraz niniejszej sprawy sądowej ma jednoznaczna i niewymagająca interpretacji treść przepisu art. 18 ust. 12 u.w.t., zgodnie z którym zezwolenie na sprzedaż alkoholu wygasa w przypadku m.in. niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i ust. 5 ustawy w terminach określonych w art. 111 ust. 7 tego aktu. (patrz wyrok NSA z dnia 04.03.2011r., o sygn. II GSK 71/10, publ. CBOSA) Podkreślić należy, że jednoznaczne sformułowanie ustawodawcy, że zezwolenie wygasa wskazuje na to, że następuje to z mocy prawa, a nie decyzji administracyjnej, a właściwy organ w razie stwierdzenia przekroczenia terminu płatności zobligowany jest wydać decyzję potwierdzającą wygaśnięcie zezwolenia. Stwierdzenie, że należna opłata nie została uiszczona w terminie właściwym dla kolejnej raty tej płatności, a więc w tym przypadku drugiej raty - w terminie do dnia 31 maja 2013 roku - skutkowało zatem ex lege wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, a wydana przez organ I instancji decyzja w tym przedmiocie jako potwierdzająca jedynie, a nie kształtująca nowy stan rzeczy, ma charakter deklaratoryjny. Podkreślenia wymaga, że graniczne terminy płatności każdej raty określone są w art. 111 ust. 7 u.w.t. przez wskazanie konkretnych dni kalendarzowych, co oznacza, że mamy w takim przypadku do czynienia z terminem prawa materialnego, przez który należy rozumieć ustanowiony przepisem prawa materialnego termin do dokonania określonej czynności nie związanej z toczącym się postępowaniem administracyjnym. Jak przyjmuje się w doktrynie, uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym (B. Adamiak [w] Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, C.H. Beck, 6 wyd., str. 321). W konsekwencji uznać należy, że brak jest podstaw do przedłużania takiego terminu przy wykorzystaniu narzędzia, które daje przepis art. 57 § 4 Kpa. (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania dministracyjnego, komentarz, Zakamycze 2005, wyd. 2, str. 389). Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 grudnia 2010 r. (sygn. akt II GSK 14/10), z którym to poglądem należy się w pełni zgodzić, przepis art. 57 § 4 Kpa nie ma zastosowania do terminów prawa materialnego, jakimi są terminy wskazane w art. 111 ust. 7 ustawy (tak samo: wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 897/08, wyrok NSA z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II GSK 79/09, LEX 573542, wyrok NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 816/08). W świetle powyższego całkowicie chybiona jest argumentacja skarżącej zmierzająca do usprawiedliwienia opóźnienia uiszczenia przedmiotowej opłaty i przywrócenia terminu do jej uiszczenia. Jak już wspomniano, i jak słusznie zauważył organ odwoławczy, terminy określone w art. art. 111 ust.7 u.w.t. są terminami prawa materialnego i z tego względu nie jest możliwe zastosowanie instytucji przywrócenia terminu określonej w art. 58 Kpa. Natomiast ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie przewiduje możliwości przywrócenia uchybionego terminu. Powoływane przez skarżącą przepisy Kodeksu cywilnego i Ordynacji podatkowej w ogóle nie mają zastosowania dla ocenianego stanu faktycznego. W tej sytuacji bez znaczenia są przyczyny dla których skarżąca nie uiściła przedmiotowej opłaty w terminie, gdyż przywrócenie terminu prawa materialnego jest co do zasady niemożliwe. W zaistniałej sytuacji organ I instancji zobligowany był więc wydać na podstawie art.18 ust.12 u.w.t. taką decyzję jaką wydał, gdyż nie jest to decyzja uznaniowa. Przy czym jeszcze raz podkreślić należy, że przedmiotowe zezwolenia wygasły nie wskutek wydania decyzji, lecz z mocy prawa, a decyzja jedynie potwierdzała fakt uprzedniego wygaśnięcia zezwoleń. Abstrahując od powyższych rozważań dodatkowo i jedynie informacyjnie należy wskazać, że argumentacja skarżącej zmierzająca do wykazania, że opłata została uiszczona po upływie ustawowego terminu bez jej winy jest także całkowicie chybiona. Fakt, że pracownicy skarżącej w okresie od dnia 30.05.2013r. (czwartek, Boże Ciało) do dnia 02.06.2013r. (niedziela) mieli tzw. długi weekend i do pracy stawili się dopiero w dniu 03.06.2013r. nie oznacza, że zostały spełnione przesłanki określone w art.57 § 4 Kpa, który stanowi, że jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Podkreślić należy, że ostatni dzień terminu uiszczenia II raty opłaty, tj. dzień 31.05.2013r. nie był dniem ustawowo wolnym od pracy, lecz był dniem pracującym. Faktu tego nie zmienia to, że w dni pracujące wypadające w trakcie tzw. długich weekendów część instytucji państwowych i samorządowych nie ma pełnej obsady etatowej w wyniku zwyczajowo licznych urlopów, a część firm prywatnych w ogóle nie pracuje. Tak więc w sensie prawnym dzień 31.05.2013r. był zwykłym dniem powszednim. W sensie faktycznym niewątpliwie tego dnia mogły wystąpić utrudnienia w dokonaniu wpłaty spowodowane mniejszą liczbą pracowników banków, urzędów pocztowych, instytucji samorządowych i państwowych wynikającą z licznych wniosków urlopowych. Tym niemniej wszystkie wymienione podmioty miały obowiązek funkcjonować. Ponadto O.W. jest relatywnie dużym miastem w którym istnieje więcej niż jedna placówka bankowa i pocztowa. Tak więc w ocenie Sądu orzekającego - choć niewykluczone, że utrudnione – uiszczenie przez skarżącą przedmiotowej wpłaty było w pełni realne. Pomijając nawet powyższą argumentację, zauważyć należy, iż możliwe było dokonanie wpłaty opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych drogą internetową na rachunek Miasta O.W. Ponadto zgodzić się należy z organem, że skarżąca miała obowiązek uiścić przedmiotową opłatę do dnia 31.05.2013r., a więc przewidując problemy – na które się powoływała – z uiszczeniem opłaty w dniu 31.05.2013r. mogła tą opłatę uiścić wcześniej. Wobec powyższego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 Ppsa.