IV SA/Po 1225/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] września 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1225/14 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania W.P. prawa pomocy. Sprzeciw od ww. postanowieniu wniósł W.P. żądając zbadania sprawy na należyty sposób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu - art. 260 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 15.3.2011 r. II GZ 83/11, lex nr 783924; postanowienie NSA z 18.6.2010 r. I FZ 153/10, lex nr 643195; postanowienie WSA w Krakowie z 03.9.2010 r. I SA/Kr 1195/10, lex nr 687002). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 4.4.2011 r. II FZ 103/11, lex nr 783800; postanowienie NSA z 22.02.2011 r. II GZ 59/11, lex nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 737; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 618-619). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 24.3.2011 r. I FZ 17/11, lex nr 783616; postanowienie NSA z 1.12.2010 r. I GZ 382/10, lex nr 741371). W interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01. 2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829). W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest już kolejnym złożonym w niniejszej sprawie przez skarżącego. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wyjaśniając, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku skarżący dysponował na koncie kwotą [...] zł. Powyższe było wynikiem wpływu na konto kwoty [...] zł. z rozliczenia dostawy kukurydzy do Spółki A, a kwota przekraczała deklarowany dochód z produkcji rolnej wynoszący w stosunku rocznym [...] zł. W rozpatrywanym wniosku skarżący wniósł zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych jaki i o ustanowienie adwokata. Podniósł, że jego sytuacja materialna pogorszyła się. Ponosi wydatki związane z zaciągniętymi kredytami, zobowiązaniami komorniczymi oraz alimentami. Prowadzi wraz z matką gospodarstwo rolne. Renta matki starcza na opiekę lekarza i leki, a matka wymaga operacji. Jako dochód swój oraz osób z którymi prowadzi gospodarstwo domowe wskazał rentę rolniczą matki w wysokości [...] zł. Zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie pomocy poprzez przedłożenie wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe za okres ostatnich 6 miesięcy, podania szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz dochodu z produkcji rolnej, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od wnioskodawcy, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2015 r. oraz przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył wyciąg z konta bankowego za okres od 16 stycznia 2015 r. do 1 czerwca 2015 r. Ponownie wskazał, że matka wymaga stałej opieki i oczekuje na operację. W dalszym ciągu jest właścicielem domu i gospodarstwa. Wyjaśnił ponadto, że gospodarstwo rolne nastawione jest na produkcję roślinną, lecz nie jest w stanie przewidzieć jakie osiągnie dochody z tego gospodarstwa. Ponosi wydatki miesięczne na ubezpieczenie ([...] zł.), podatek od gruntów ([...] zł.), telefon i Internet ([...] zł.), woda i ścieki ([...] zł.), gaz ([...] zł.)prąd ([...] zł.), leki ([...] zł.), opał ([...] zł.), alimenty ([...] zł.), jedzenie ([...] zł.), paliwo ([...] zł.), najem pracownika ([...] zł.) i naprawę maszyn ([...] zł.). Wskazał, że ponosi również wydatki związane z egzekucją komorniczą i ubezpieczeniem komunikacyjnym. Skarżący zadeklarował, że jest właścicielem ciągnika [...]z 1996r. o wartości ok. [...] zł. W ocenie Sądu dane zawarte w rozpoznawanym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego nie pozwalają na stwierdzenie, iż sytuacja materialna i finansowa skarżącego faktycznie uniemożliwia mu poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że pomimo wezwania skarżący nie udokumentował wysokości aktualnie egzekwowanych od niego należności, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2015 r. Nie przedłożył on również szczegółowych informacji dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. Skarżący deklaruje dochód gospodarstwa domowego na poziomie [...] zł. Wskazuje również, że nie jest wstanie przewidzieć dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego, bowiem te zależeć będą od wielkości zbiorów. Jednocześnie skarżący zadeklarował miesięczne wydatki w kwocie [...] zł. W sytuacji gdy Sąd nie ma pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego i nie może jej zbadać pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy, bowiem brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową skarżącego danych, powstają wątpliwości co do rzetelności okoliczności przywołanych przez skarżącego. Pamiętać należy, że to na skarżący ciążył obowiązek przedstawienia wiarygodnych informacji, potwierdzających wystąpienie po jego stronie przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Niewykazanie tych przesłanek przez skarżącego oznacza, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Z tego też powodu Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia