IV SA/Po 137/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż stowarzyszenie nie ma żadnych środków finansowych, majątku ruchomego, nieruchomości i konta bankowego. Zgodnie z formularzem stowarzyszenie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej a w trakcie całego okresu swej działalności nie uzyskało żadnej darowizny ani dotacji. We wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano również, iż działalność stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej i przygotowaniu zawodowym członków stowarzyszenia. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna zatem wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż wnioskujące Stowarzyszenie [...] jest stowarzyszeniem działającym w oparciu o ustawę z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. z 2001r. nr 79, poz. 855 ze zm.). Jak wynika ze statutu stowarzyszenia jego celem jest ochrona Parku Cytadela jako oazy zieleni i pomnika historii, podejmowanie działań na rzecz rozwoju infrastruktury rekreacyjno – wypoczynkowej parku, ochrona parku i jego obrzeży przed skutkami cywilizacyjnymi i upowszechnianie historii poznańskiej Cytadeli. Takie cele działania stowarzyszenia bez wątpienia daleko wykraczają poza cel zaspokajania osobistych potrzeb swoich członków i bez wątpienia wskazuje o aspiracji jego członków do realizacji szerszych interesów społecznych. Przy tak określonym celu stowarzyszenia członkowie powinni przewidywać, że ich skuteczne działanie będzie generować określone koszty. Jednocześnie wskazać należy, iż wybierając formę stowarzyszenia w §21 statutu wskazano, iż majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności oraz ofiarności publicznej. Z powyższego wynika, iż uiszczenie składek członkowskich jest podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia, które jak wynika z wniosku nie jest egzekwowane. W takiej sytuacji przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Wnioskodawca w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku możliwości opłacenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie chociażby ze składek członkowskich. Powoływanie się na okoliczność braku uzyskania darowizn i dotacji w świetle powyższej argumentacji uznać należy za niewystarczające. Na marginesie należy wskazać, że ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.