IV SA/Po 2/15

WyrokWSA w Poznaniu2015-04-23

Skład orzekający: Józef Maleszewski, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Maciej Busz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo odmówił przyznania uprawnień kombatanckich M. P. z powodu niewystarczającego udokumentowania okoliczności pobytu w obozie i pomocy Żydom w czasie II wojny światowej, pomimo młodego wieku wnioskodawczyni w tamtym okresie?
Ratio decidendi
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wywiązał się w pełni z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie podjął wystarczających działań w celu pozyskania i przeprowadzenia dalszych dowodów, w szczególności dotyczących pobytu skarżącej w obozie. W związku z tym, przedwcześnie uznał, że zebrany materiał nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich.
Stan faktyczny
M. P. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Niszczycielskich Batalionach, pomocy Żydom w czasie II wojny światowej oraz pobytu w obozie. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień, uznając przedstawione dowody za niewystarczające i sprzeczne. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez Szefa Urzędu, skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając naruszenie zasad postępowania dowodowego i błędną wykładnię przepisów. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2014 r. oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącej z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2014r. nr [...] 2. przyznaje adwokatowi P. N. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Dnia [...] sierpnia 2014 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek M. P. (dalej jako Wnioskodawczyni, Strona, Skarżąca) o przyznanie uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazując na art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 2 pkt 31, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "b" i "c" oraz art. 22 § 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1206 z późn. zm., dalej jako ustawa o kombatantach), odmówił przyznania Wnioskodawczyni uprawnień kombatanckich. Uzasadniając wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, o spełnieniu warunków do przyznania uprawnień kombatanckich orzeka Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Szef Urzędu wskazał, że Strona wniosła podanie o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Niszczycielskich Batalionach (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach), pomoc Żydom w czasie II wojny światowej poprzez dzielenie się jedzeniem (art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach) oraz pobytu w obozie (art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b, c ustawy o kombatantach), nie uprawdopodobniając wskazanych przez siebie okoliczności żadnym dowodem, poza oświadczeniami. W związku z tym Szef Urzędu wydał postanowienie o przesłuchaniu strony, które odbyło się w Urzędzie Gminy [...]. Szef Urzędu ocenił, że podniesione w czasie przesłuchania okoliczności trudno uznać za prawdopodobne, ponieważ są ze sobą sprzeczne i nie mogły się zdarzyć w tym samym czasie. Strona miała uciec z rodzicami miejsca zamieszkania w 1944 roku u gospodarza F. W., a jednocześnie wcześniej była w obozie w miejscowości [...], w którym też byli Żydzi. Następnie miała z tego obozu jechać transportem do [...], jednakże miał to być również transport do Niemiec, gdzie miało być rodzinie Strony lepiej. Strona wraz z rodziną miała z tego transportu w okolicach [...] uciec. Strona nie wyjaśniła dlaczego miała się znajdować w transporcie wraz z ludnością narodowości żydowskiej. W aktach brak jakichkolwiek dowodów na służbę strony w Niszczycielskich Batalionach, w wieku 7-9 lat. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Strona napisała, że ma 77 lat i legitymuje się orzeczeniem zaliczającym do I grupy inwalidzkiej. Niepełnosprawność jest następstwem urazu, którego doznała w czasie II wojny światowej, tj. uszkodzenie kości odłamkiem pocisku. Nie jest w stanie określić, kto strzelał. Zarzucaną niezgodność dat tłumaczyła wiekiem – była wówczas małym dzieckiem, a obecnie odtwarza przeżycia z pamięci. Przeżycia wojenne miały i mają wpływ na psychikę Strony. Była naocznym świadkiem zbiorowego zabijania Żydów. Daty tego wydarzenia nie pamięta, ale tragiczne i drastyczne obrazy z tamtych lat utkwiły w pamięci Strony. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że nie walczyła z bronią w ręku, ale dzieliła się chlebem z ludnością żydowską i partyzantami oraz modliła się z rodzicami i siostrą o przeżycie tamtych tragicznych dni i o zakończenie wojny. Ojciec, walczący w latach 1939 - 1944 w obronie Ojczyzny, zginął w czasie walk. Strona zwracała się z prośbą do różnych instytucji, w tym do ambasady Ukrainy, ale dotąd nie otrzymała odpowiedzi na potwierdzenie swoich zeznań. Wnioskodawczyni zastrzegła, że ponowna odmowa będzie obligowała do skierowania sprawy na drogę sądową, nie wyłączając Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zamierza także zwrócić się do Zakładu Medycyny Sądowej w celu uzyskania potwierdzenia, iż stan zdrowia i inwalidztwo jest następstwem urazów z okresu II wojny światowej. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej UdSKiOR), wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) utrzymał w mocy decyzję własną o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Uzasadniając napisał, że Strona w swoim wniosku wskazała jako tytuł do nabycia uprawnień kombatanckich działalność związaną z udzielaniem pomocy osobom za których ukrywanie groziła kara śmierci, oraz pobyt w obozie w miejscowości [...]. Odnosząc się do działalności strony w ramach, której niosła pomoc osobom narodowości żydowskiej oraz członkom oddziałów partyzanckich pokreślił, że już z samej relacji Strony wynika, że nie była to działalność w rozumieniu art. 3 pkt 31 ustawy o kombatantach. Uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które udzielały schronienia. Udzielanie incydentalnej pomocy zasługuje na społeczny szacunek, ale nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Szef Urzędu podkreślił przy tym, że Strona w okresie wojny była kilkuletnim dzieckiem i trudno mówić o jakiejkolwiek świadomej działalności Strony mogącej wyczerpywać przesłanki ustawy o kombatantach. Nadto Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów na pobyt w obozie w miejscowości [...]. Ucieczka z rodzinnej miejscowości przed Ukraińcami oraz zranienie odłamkiem pocisku nie mogą być podstawą do przyznania przedmiotowych uprawnień. Szef Urzędu podkreślił, że orzekając w przedmiocie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach związany jest brzmieniem przepisów ustawy. Wolą ustawodawcy tego rodzaju represje nie zostały zaliczone do kategorii zdarzeń wyczerpujących przesłanki art. 4 ustawy o kombatantach. Ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania przepisów ustawy i przyznania uprawnień z niej wynikających z innych tytułu. Analizując okoliczności wynikające z pozytywnej dla Strony rekomendacji wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, wydanej przez Stowarzyszenie Kombatantów [...], Szef Urzędu stwierdził, że jakkolwiek ustawa o kombatantach wymaga rekomendacji jako jednego z dokumentów niezbędnego dla rozpoznania wniosku to nie oznacza to, że pozytywna rekomendacja (względnie odmowna) jest super dowodem automatycznie przesądzającym o treści decyzji. Dowód ten oceniany jest tak jak każdy inny złożony w sprawie, tj. z uwzględnieniem jego treści, aktualnego stanu wiedzy, doświadczenia życiowego i zasad poprawnego rozumowania. Rekomendacja wystawiona przez Stowarzyszenie została wydania wyłącznie w oparciu o oświadczenie Strony, a w uzasadnieniu rekomendacji wskazano jedynie, że Strona z uwagi na fakt, iż jako dziecko przeżywała okres wojny, powinna takie uprawnienia otrzymać. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. P. wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o przyznanie prawa pomocy. Oceniła, że Szef Urzędu naruszył zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Fakty przedstawione przez Stronę w trakcie przesłuchania w Urzędzie Gminy [...] nie są ze sobą sprzeczne i nie wykluczają się wzajemnie. Z racji wieku oraz stanu zdrowia wielu szczegółów nie pamięta. Organ administracji, skoro miał wątpliwości, powinien zwrócić się do Skarżącej o doprecyzowanie poszczególnych okoliczności. Pomaganie Żydom oraz polskim partyzantom nie było sytuacjami incydentalnymi. Skarżąca załączyła do skargi kopię pisma z dnia [...] sierpnia 2014 roku do ambasady Ukrainy z prośbą o potwierdzenie, iż w 1943 roku z miejscowości [...] były wysyłane transporty Polaków i Żydów oraz że była wśród osób jadących takim transportem, kopię pisma z dnia 28 listopada 2014 roku do Instytutu Pamięci Narodowej oddział w [...] o przeprowadzenie śledztwa oraz przesłuchanie Skarżącej, kopię pisma z dnia [...] listopada 2014 roku do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Łucku o przekazanie szczegółowych informacji dotyczących obozu w [...], tj. potwierdzenie obecności Skarżącej w przedmiotowym miejscu, oraz kopię pisma z dnia 30 października 2014 r. do Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie z z prośbą o potwierdzenie przeżyć opisanych w życiorysie. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że to na organie administracji spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Powyższe nie oznacza jednak, że organ ma obowiązek poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Odnosząc się do twierdzeń Strony dotyczących dawania schronienia osobom, za których ukrywanie groziła kara śmierci, zdaniem organu nie można przyjąć by Wnioskodawczym brała jakikolwiek czynny udział w dawaniu schronienia. Nie sposób wyobrazić sobie, jakie działania realizowane przez stronę mogłyby wyczerpywać normatywną przesłankę "dawania schronienia". Z racji bardzo młodego wieku Strona nie mogła mieć pełnego obrazu sytuacji, świadomości grożących sankcji, ocenić podejmowanego ryzyka, czy nawet podjąć jakichkolwiek realnych czynności. Trudno zatem ocenić takie zachowanie, jako świadomy akt sprzeciwu wobec okupanta, jako działalność, którą strona podjęła świadomie, ryzykując życiem. Szef Urzędu wskazał, że prawidłowość powyższych wywodów potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt V SA 2124/01, wyrok z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1891/11 oraz wyrok z dnia 21 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 912/09). Postanowieniem z dnia 03 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 2/15 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 15 kwietnia 2015 r. stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik Skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie art 7 kpa w związku z art. 77 kpa w związku z art. 107 kpa polegające na niepodjęciu inicjatywy dowodowej przez organ administracji w celu wyjaśnienia, czy twierdzenia Skarżącej są prawdziwe, a co za tym idzie nieustalenie w sposób wszechstronny i wyczerpujący stanu sprawy, 2. naruszenie art. 22 ustawy o kombatantach poprzez nieuznanie uprawdopodobnienia wniosku Skarżącej, które jest wystarczającą formą do przyznania jej uprawnień kombatanckich, 3. naruszenie art. 7 ust. 5 pkt 7 ustawy o kombatantach poprzez brak wykorzystania wiedzy historycznej Szefa Urzędu do prawidłowej i wnikliwej oceny oświadczeń Skarżącej i ustalenia stanu faktycznego sprawy, 4. Naruszenie art. 80 kpa poprzez nielogiczną ocenę oświadczeń Skarżącej, bez uwzględnienia upływu czasu w postaci kilkudziesięciu lat.  Uzasadniając pełnomocnik podkreślił, że Szef Urzędu dokonał błędnej wykładni nakazu udokumentowania wniosku, wyrażonego w art. 22 ustawy o kombatantach. Wskazana norma prawna nakazuje wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich udokumentować, a nie udowodnić. Co za tym idzie dozwolone są ku temu wszelkie dostępne stronie środki dowodowe. Skarżąca załączyła do wniosku swoje oświadczenia oraz dokumentację medyczną, a także dostępne jej dokumenty oraz pisma, które skierowała do rozmaitych instytucji w celu ustalenia stanu faktycznego, a także spisane wspomnienia. Organ powinien się do tych twierdzeń ustosunkować, a nie uznawać wyłącznie, że są one niewystarczające. Dalej zarzucił organowi brak inicjatywy dowodowej w celu wyjaśnienia w sposób wszechstronny i wyczerpujący stan sprawy. Ocenił, że wszelkie wątpliwości, które powstaną, organ administracji jest zobowiązany wyjaśnić, by wszechstronnie i wyczerpująco ustalić stan faktyczny. Posiadając wątpliwości co do oświadczeń Skarżącej organ powinien podjąć przesłuchanie Skarżącej mające na celu wyjaśnienie tej sytuacji. Zobowiązany był również podjąć na własną rękę inicjatywę dowodową w celu wyjaśnienia pojawiających się w sprawie wątpliwości po to, by ustalić, czy twierdzenia i oświadczenia Skarżącej są słuszne. Organ żądał od Skarżącej precyzji oraz dokładności której trudno wymagać ze względu na upływ czasu, samemu przy tym zaniedbując inicjatywę dowodową. W sprawie ustalić należy, czy noszenie korespondencji, oraz pożywienia jako dziecko nie można zakwalifikować jako uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska, Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców (art. 2 pkt. 5 ustawy o kombatantach). Skarżąca uczestniczyła w powyższy sposób również w udzielaniu schronienia, na które składa się zaopatrywanie w ciepłe posiłki umożliwiające przeżycie, uczestnictwo w ukrywaniu członków oddziałów partyzanckich oraz ludności żydowskiej. Owszem, Skarżąca miała wtedy kilka lat, ale w sposób wyczerpujący wyjaśniła, że miała świadomość niebezpieczeństwa oraz przyczyn, dla których podejmowała się przedmiotowego działania - dzieci mogły robić to w sposób niezauważony przez Niemców. Na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. pełnomocnik Skarżącej złożył do akt pisemne oświadczenie, niepodpisane, stwierdzając, że jest to oświadczenie Skarżącej. Z oświadczenia wynika, że Polska przetrwała dzięki kombatantom, a prokuratura i sądy winny być świadome dzięki komu istnieją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25.09.2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą sprawę Szef UdSKiOR nie wywiązał się bowiem w pełni z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, stanowiącego jedną z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7), którego przepisy znajdują zastosowanie także w postępowaniu przed tym organem. W ramach tego obowiązku organ powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powinien zaś m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wskazuje, że Szef UdSKiOR, nie wyjaśnił i nie utrwalił w aktach sprawy wszystkich okoliczności istotnych dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy, związanych przede wszystkim z pobytem Skarżącej w obozie w miejscowości [...]. W tym miejscu należy wskazać, że w świetle art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach uprawnienia określone w ustawie o kombatantach przysługują m.in. osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą fakt podlegania represjom, o których mowa w art. 4. Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 represjami w rozumieniu tej ustawy są m.in. okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Wykaz takich miejsc zawiera rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 z późn. zm.; dalej: "Rozporządzenie"), wydane na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach. Nie ma jednak prawnych przeszkód do dowodzenia, że pobyt w innym obozie, niewymienionym w Rozporządzeniu, był represją w rozumieniu ustawy o kombatantach (por. wyrok NSA z 14.02.2007 r., II OSK 313/06, CBOSA; a także wyrok NSA z 17.10.2006 r., II OSK 1205/05, CBOSA). Analiza postępowania przeprowadzonego przez organ wskazuje, że nie zostały podjęte właściwe działania w celu pozyskania i przeprowadzenie dalszych dowodów. Skarżąca nie została zobowiązana do przedstawienia dowodów na poparcie swych twierdzeń. Dopiero w protokole przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania świadka sporządzonym przez prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2014 r., złożonym przez skarżącą do akt sądowych, pojawia się nazwisko świadka H. zamieszkałego w [...], który (ze swą rodziną) przebywał wraz ze skarżącą w obozie w [...]. Fakt, iż skarżąca wcześniej (także podczas przesłuchania w toku postępowania) o osobie tej nie wspominała wynikać musi z tego, że nie została o to zapytana. W takiej sytuacji niezasadne jest stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że strona nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów na pobyt w obozie w miejscowości [...]. (Notabene równie pozbawione podstaw są dywagacje zawarte w decyzji z 20 października 2014 r. o służbie w Niszczycielskich Batalionach – skarżąca o tym nie wspomina). W decyzji brak jest również wyjaśnienia kwestii samego obozu w [...] (czy figuruje on w rozporządzeniu, czy fakt jego istnienia znany jest organowi, jaki miał charakter) W konsekwencji co najmniej przedwcześnie organ przyjął, że zebrany materiał pozwala wnioskować, iż okoliczności wskazywane przez Skarżącą nie dają podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. W takim przypadku szczególnej doniosłości nabiera obowiązek organu wnikliwego rozważenia i podania, które fakty uznał ostatecznie za udowodnione, a także wskazania dowodów, na których w tej mierze się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Temu obowiązkowi Szef UdSKiOR nie uczynił zadość, a w każdym razie nie znalazło to dostatecznego wyrazu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na tym etapie wyjaśnienia sprawy, w świetle materiału zebranego w przesłanych do Sądu aktach, nie można jednoznacznie wykluczyć, że skarżąca przebywała w obozie, w którym poddana była represjom, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Sąd odstąpił od orzekania na podstawie art. 152 p.p.s.a. w przedmiocie wykonalności aktu, gdyż zaskarżona decyzja – jako decyzja odmowna – ze swej istoty nie podlega wykonaniu. Ponownie rozpoznając sprawę Szef UdSKiOR uwzględni powyższe uwagi, a w szczególności uzupełni w niezbędnym zakresie ustalenia faktyczne i materiał dowodowy. W przypadku ewentualnej niemożności poczynienia określonych ustaleń lub pozyskania określonych dowodów, wskaże tego przyczyny. Dopiero w następnej kolejności wszechstronnie i wnikliwie rozważy oraz oceni cały zebrany w sprawie materiał dowodowy w aspekcie wykazania przez skarżącą przesłanek przyznania uprawnień kombatanckich. W zależności od wyniku poczynionych ustaleń i rozważań podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło