IV SA/Po 235/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. P.-T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Wójt Gminy B. na podstawie art. 70 b ust. 6 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2527 ze zm., dalej u.s.o.) oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) omówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika M.M. – nauka zawodu, poniesionych w okresie od (...) r. do (...) r. przez A. P. prowadzącą działalność gospodarczą Sklep Wielobranżowy "C.", R. (...),(...) K. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym. W dniu (...) r. A. K. zwróciła się z wnioskiem do Wójta Gminy o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Do wniosku załączyła m. in. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego M. M. zawartą w dniu (...) r., w której widnieje zapis, że przygotowanie zawodowe będzie odbywało się w Sklepie Wielobranżowym "C." w K. pod nadzorem M. P. posiadającej stosowne uprawnienia; zaświadczenie o zaliczeniu przygotowania zawodowego i ukończenia Gimnazjum dla Dorosłych z dnia (...) r. przez M.M.; świadectwo ukończenia Gimnazjum dla Dorosłych w P. przez M. M. z dnia (...) r. nr (...); zaświadczenie o posiadaniu przez M. P. kwalifikacji pedagogicznych dla mistrzów w rzemiośle z dnia (...) r. nr (...), dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe tytuł mistrza w zawodzie sprzedawca M. P. z dnia (...) r. nr (...). Dodatkowo wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że M. P. jest jej mamą, z którą wspólnie mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe. Ponadto mama w jej imieniu prowadzi zakład. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) organ I instancji odmówił wnioskowanego dofinansowania, gdyż pracodawca nie spełniał warunków określonych w art. 70b ust. 1 u.s.o. M. P. – osoba sprawująca nadzór nad młodocianym pracownikiem nie jest pracodawcą, osobą prowadząca zakład w imieniu pracodawcy ani osobą zatrudnioną u pracodawcy. Od powyższej decyzji odwołała się A.P. podnosząc, że ona także posiada kwalifikacje do kształcenia młodocianych pracowników. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji ponieważ odwołująca podała nowe fakty, które nie były podniesione w postępowaniu przed tym organem. Podczas ponownego rozpoznawania sprawy wnioskodawczyni jako dowód w sprawie złożyła upoważnienie z dnia (...) r. do prowadzenia zakładu w jej imieniu przez M. P. Upoważnienie to organ I instancji uznał za niewystarczające w świetle art. 70b ust. 1 pkt 1 u.s.o. Dokument ten jego zdaniem sporządzony został na potrzeby toczącego się w tej sprawie postępowania administracyjnego. W dniu (...) r. wezwano wnioskodawczynię do przedstawienia dokumentów związanych z posiadanymi kwalifikacjami do kształcenia młodocianych pracowników oraz do osobistego stawienia się w Urzędzie Gminy w celu przesłuchania w charakterze strony. Zgodnie z wezwaniem wnioskodawczyni przedłożyła kpię zaświadczenia o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu z dnia (...) r. nr (...); kopię dyplomu ukończenia studiów wyższych i uzyskania tytułu magistra na kierunku stosunki międzynarodowe w zakresie międzynarodowych stosunków politycznych i gospodarczych z dnia (...) r. nr (...); oświadczenie z dnia (...) r., że wnioskodawczyni od (...) r. do (...) r. prowadziła działalność gospodarczą – Sklep Ogólnospożywczy "C." B. (...) w K.; oświadczenie J.P. z dnia (...) r., z którego wynika, że wnioskodawczyni pracowała na stanowisku sprzedawcy w Sklepie Wielobranżowym prowadzonym przez J. P. w okresie od (...) r. do (...) r., oświadczenie K.P. z dnia (...) r., że wnioskodawczyni pracowała na stanowisku sprzedawcy w Sklepie Wielobranżowym "C." prowadzonym przez K. P. w okresie od (...) r. do (...) r.; decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia (...) r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej Sklepu Ogólnospożywczego "C." B. (...) z siedzibą w K., przy ul. W.. Ponadto wnioskodawczyni zeznała, że nie posiada dokumentów potwierdzających fakt świadczenia przez nią pracy na stanowisku sprzedawcy w sklepie u siostry K. P. oraz u babci J. P. Nie posiada umowy o pracę, nie były odprowadzane składki ZUS, gdyż była ubezpieczona w KRUS jako domownik. Wnioskodawczyni oświadczyła także, że od dnia (...) r. tj. przez cały czas prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, jej mama M. P. wykonywała wszelkie czynności związane ze szkoleniem młodocianego pracownika – P. K. w zakresie nauki zawodu sprzedawcy. M. P. pomagała jej dobrowolnie, nie miała zawartej z nią żadnej umowy i nie otrzymywała wynagrodzenia. Zgodnie z § 10 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 144, poz. 1626, dalej rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu) oraz na podstawie przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawczyni nie posiada kwalifikacji do kształcenia młodocianych pracowników. Aby uzyskać takie kwalifikacje przy uwzględnieniu ukończenia przez nią studiów wyższych konieczne jest posiadanie sześcioletniego stażu pracy na dzień podpisania z młodocianym pracownikiem umowy tj. na dzień (...) r. Organ I instancji nie uwzględnił oświadczeń złożonych przez J. i K. P. potwierdzających fakt zatrudnienia wnioskodawczyni w ich zakładach pracy w charakterze sprzedawcy. Zdaniem organu I instancji oświadczenia te zostały złożone na użytek przedmiotowej sprawy. Poza tym skoro przepisy wyraźnie stanowią, że należy przepracować sześcioletni okres na stanowisku sprzedawcy, to mając na uwadze przepisy kodeksu pracy należy wykazać się sześcioletnim okresem zatrudnienia na tym stanowisku. Od powyższej decyzji organu I instancji z dnia (...) r. wnioskodawczyni wniosła odwołanie podnosząc, że twierdzenia organu I instancji, iż niektóre dokumenty sporządzone zostały na potrzeby toczącego się w tej sprawie postępowania są dla niej obraźliwe i nieprawdziwe. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) SKO na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszym przypadku spełniony został cel wynikający z art. 70b ust. 2 u.s.o, gdyż młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin. Aby pracodawcy, który zawarł umowę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego, przysługiwało dofinansowanie kosztów kształcenia musi spełniać wymagania z art. 79b ust. 1 pkt 1 u.s.o. oraz rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. W niniejszym przypadku M.P. – matka pracodawcy A.P. nie była zatrudniona w Sklepie Wielobranżowym "C.", nie posiada też dokumentu potwierdzającego, że prowadziła ten sklep w imieniu pracodawcy. Także wnioskodawczyni - pracodawca, nie spełnia udokumentowanego warunku posiadania 6 –letniego stażu pracy jako sprzedawca. Oświadczenia z dnia (...) r. J.P. i K. P., że wnioskodawczyni pracowała jako sprzedawca Kolegium nie uznało jako tożsame ze świadectwem pracy, które byłoby dokumentem potwierdzającym nabycie kwalifikacji do kształcenia młodocianych pracowników. W skardze na decyzję organu II instancji z dnia (...) r. i decyzję ją poprzedzającą skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów art. 77 i 78 K.p.a przez dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów, z których wprost wynika, że spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie art. 70b ust. 2 u.s.o., do przyznania skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego parownika. Przygotowanie zawodowe odbywało się nie tylko pod nadzorem skarżącej, ale również pod nadzorem jej mamy M.P. prowadzącej zakład skarżącej w jej imieniu – upoważnionej do dokonywania wszelkich czynności w ramach zakładu, w tym szkolenia pracowników. Uprawnienie do przyznania dofinansowania wynika również z kwalifikacji skarżącej, które udokumentowała w prowadzonym przed organami administracji postępowaniu. Ponadto skarżąca zarzuciła nieprecyzyjne wyjaśnienie podstawowych okoliczności w sprawie. Nie przesłuchanie w charakterze świadków osób składających oświadczenia tj. K.P. i J. P. oraz samej skarżącej miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012..270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, przepis art. 70b ust. 1 u.s.o. stanowił, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone, w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagrodzenia 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Aktem wykonawczym do ustawy o systemie oświaty mającym zastosowanie w sprawie, regulującymi w sposób szczegółowy warunki przyznania dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika było rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, zajęcia praktyczne prowadzą nauczyciele. Ust. 2 tego przepisu stanowi, że zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą prowadzić; 1) pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie o jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dal nauczycieli, 2) pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy. Z dalszej treści § 10 ust. 3, 4 i 5 wynika, że ustawodawca zróżnicował wymogi w zakresie kompetencji pedagogicznych i zawodowych osób prowadzących zajęcia praktyczne w zależności od tego, czy praktyczną naukę zawodu prowadzi osoba wymieniona w § 10 ust. 2 pkt 1, czy też osoba wymieniona w § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. Przepis § 10 ust. 2 pkt 2 dotyczy instruktorów praktycznej nauki zawodu, dla których praca dydaktyczna nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w wymiarze określonym w tym przepisie. W tym wypadku rozróżniono dwie sytuacje wymienione w § 10 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia. Po pierwsze w myśl § 10 ust. 4 zajęcia praktyczne może prowadzić instruktor praktycznej nauki zawodu posiadający co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będzie nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Z kolei § 10 ust. 5 dotyczy wymagań dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, nie mających tytułu mistrza w zawodzie. Do stanu faktycznego sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją odnosi się treść regulacji przewidzianej w § 10 ust. 5 pkt 4 rozporządzenia, bowiem skarżąca będąca pracodawcą i wnioskująca o przedmiotowe dofinansowanie nie ma tytułu mistrza w zawodzie, ale posiada dyplom ukończenia studiów wyższych nie odpowiedni dla zawodu zatem powinna posiadać co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będzie nauczać. Treść owej regulacji wskazuje na konieczność kumulatywnego spełnienia przez osobę, o której mowa w art. 70b ust. 1 pkt 1 u.s.o. warunków w zakresie przygotowania zawodowego i pedagogicznego, aby pracodawcy przysługiwało dofinansowanie kosztów kształcenia. Oczywiście muszą przy tym zostać spełnione warunki określone w art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o., tj. ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdanie egzaminu. Wszystkie powyższe okoliczności winny być potwierdzone dokumentami, o których mowa w art. 70b ust. 7 u.s.o. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie wskazało Kolegium, spełniony został jeden z warunków koniecznych do otrzymania przez pracodawcę dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, bowiem zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 2 u.s.o. młodociany pracownik, w niniejszej sprawie, M. M. w dniu (...) r. ukończyła Gimnazjum dla Dorosłych w P. i w dniu (...) r. zdała egzamin z zajęć praktycznych (zaświadczenie o zaliczeniu przygotowania zawodowego i ukończeniu Gimnazjum dla Dorosłych z dnia (...) r. k. 38 akt adm.). Natomiast nie został spełniony warunek z art. 70 b ust. 1 pkt 1 u.s.o. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że matka skarżącej chociaż posiada tytuł mistrza w zawodzie sprzedawca (odpis dyplomu potwierdzający kwalifikacje zawodowe z (...) r. nr (...)– k. 31 akt adm.) oraz kwalifikacje pedagogiczne w zakresie prowadzenia przygotowania zawodowego w zakładach rzemieślniczych (odpis zaświadczenia z dnia (...) r. nr (...) k. 32 akt adm.) to jednak brak jest dokumentu potwierdzającego, że prowadziła sklep w imieniu pracodawcy albo była w nim zatrudniona i w związku z tym nie można przyjąć, że w tym wypadku została spełniona przesłanka uprawniająca do przyznania przedmiotowego dofinansowania. Za dokument potwierdzający prowadzenie sklepu w imieniu pracodawcy nie można uznać oświadczenia skarżącej z dnia (...) r., bowiem nie spełnia on wymogu przewidzianego w powołanym wyżej przepisie (k. 25 akt adm.). Dokumentem takim mogłaby być umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w tym wypadku z matką skarżącej, z której wynikałby zakres obowiązków, czy też pisemne upoważnienie udzielone matce skarżącej do prowadzenia sklepu w imieniu skarżącej. Również co do skarżącej, organy I jak i II instancji prawidłowo przyjęły, że nie spełnia udokumentowanego warunku posiadania 6 – letniego stażu pracy na stanowisku sprzedawcy. Zresztą sama skarżąca zeznała, że nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających, że w okresie od (...) r. do (...) r. i od (...) r. do (...) r. pracowała w sklepie u babci J. P. i u siostry K.P.. W tym czasie nie odprowadzała składek do ZUS, ponieważ ubezpieczona była w KRUS jako domownik (k. 7 akt adm.). Również oświadczenia złożone przez J. P. i K. P. wskazujące na okres zatrudnienia skarżącej w ich sklepach nie są wystarczające, aby można było przyjąć, że skarżąca posiada wymagający przez ustawodawcę 6 – letni okres stażu niezbędny do prowadzenia kształcenia młodocianych pracowników. W tym miejscu wskazać należy, że ponieważ ustawa o systemie oświaty, jak również wydane do niej rozporządzenie wykonawcze w sprawie praktycznej nauki zawodu nie zawierały ustawowej definicji pojęci "osoby zatrudnionej", należało w tym przypadku – ze względu na zasady prawidłowej legislacji – zastosować regulacje zawarte w kodeksie pracy. Podkreślenia jednak wymaga, że art. 70 b ust. 1 u.s.o. ustawodawca posługuje się pojęciem "osoby zatrudnionej u pracodawcy" a nie pojęciem "pracownika". Pojęcia te zaś choć są do siebie znaczeniowo zbliżone, nie są jednak tożsame a ponadto często w różny sposób są interpretowane. W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę, że termin "zatrudnienie" należy rozumieć szeroko, to jest jako wykonywanie pracy na podstawie różnych umów a nie tylko umowy o pracę - w rozumieniu ścisłym, określonym w przepisach kodeksu pracy. Pojęcie to, zgodnie z zasadą swobody kształtowania stosunku zatrudnienia, nie musi mieć bowiem charakteru pracowniczego (vide: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r. sygn. akt I PKN 432/99, OSNP 2001/9/310, z dnia 30 maja 2001 r. sygn. akt I PKN 429/00, OSNP 2003/7/174, z dnia 13 kwietnia 2000 r. sygn. akt I PKN 594/99, OSNP 2001/21/637 oraz z dnia 5 grudnia 2000 r. sygn. akt I PKN 133/00, OSNP 2002/14/326). Podobnie pojęcie "osoby zatrudnionej" rozumiał również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 27 września 2007 r. (sygn. akt I OSK 1370/06) wyraził pogląd, że gdyby ustawodawca w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym chciał dopuścić inne formy zatrudnienia niż przewidziane w kodeksie pracy to użył by sformułowania "osoba zatrudniona" a nie "pracownik". Analogiczne też stanowisko wyrażone zostało w wyroku z dnia 14 maja 2001 r. (sygn. akt II SA 833/00), dotyczącym art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 ze zm.), w którym Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że osobę zatrudnioną w celu sprawowania nadzoru nad grami losowymi nie zawsze musi łączyć z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier losowych stosunek pracy. Interpretując wspomniany wyżej przepis nie można również tracić z pola widzenia celu samej regulacji prawnej, zawartej w art. 70b u.s.o. Celem tym bowiem było uzyskanie przez pracodawcę częściowego zrekompensowania kosztów dokształcania zawodowego młodocianego pracownika a więc zrekompensowanie kosztów poniesionych na skutek przejęcia przez pracodawcę obowiązku ciążącego generalnie na Państwie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko zajęte w wyrokach NSA z dnia 29 września 2011 r., I OSK 844/11, I OSK 845/11 i I OSK 846/11, w których NSA stwierdził, że ww. pojęcia "osoby zatrudnionej u pracodawcy" nie należy ograniczać tylko do wąskiej wykładni tego przepisu. W tym wypadku, w przedmiotowej sprawie dokumentem potwierdzającym, że matka skarżącej M.P. była u nie zatrudniona bądź, że skarżąca posiada wymagany staż pracy wystarczyło posiadanie np. umowy zlecenia, umowy o dzieło, natomiast nie było konieczne zawarcie przez strony tylko i wyłącznie umowy o pracę. Jednak w niniejszej sprawie skarżąca takich umów nie dostarczyła, a zebrany w sprawie materiał nie pozwala przyjąć, że spełniony został warunek z art. 70b ust. 1 pkt 1 u.s.o. Ponadto zgodzić należy się z organem II instancji, że nie było potrzeby przesłuchiwania osób wskazanych przez skarżącą, oraz dodatkowego przesłuchiwania samej skarżącej, bowiem materiał zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia. Wszystkie dokumenty będące w aktach sprawy uznano jako dowód w sprawie i uwzględniono przy jej rozpatrywaniu. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały na podstawie przepisów prawa, prawidłowo zastosowanych i wyłożonych i z tego względu Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. MZ