IV SA/Po 236/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 października 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego na zakup artykułów żywnościowych oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] 2011 r., którą R. S. przyznano świadczenie pieniężne w kwocie [...]zł, na zakup artykułów żywnościowych. Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Wnioskiem sporządzonym dnia [...] 2011 r. R. S. (dalej również jako: wnioskodawca lub skarżący) zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o pomoc w postaci świadczenia pieniężnego na gorące posiłki (obiady) przygotowywane we własnym zakresie, na okres miesiąca [...] 2011 r. W [...] 2011 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy na podstawie, którego stwierdzono, że wnioskodawca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, uzyskującą dochód w kwocie 477,04 zł na który składa się zasiłek stały, a także dodatek mieszkaniowy. Ponadto, jak wynika z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, skarżącemu w [...] 2011 r. przyznano pomoc w kwocie [...]zł, z przeznaczeniem na opłacenie czynszu, a przez cały rok 2011 korzystał również z innych świadczeń z pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Prezydent Miasta L. (dalej również jako: organ I instancji) działając na podstawie art. 3,4,7,8 ust.1 pkt 1, 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1, ust 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej jako: ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. nr 267, poz. 2259 ze zm.) i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. nr 25, poz. 186 ze zm.) oraz art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) przyznał wnioskodawcy świadczenie pieniężne w wysokości [...]zł, na zakup artykułów żywnościowych: na realizację obiadów we własnym zakresie, na okres od [...]2011 r. Od powyższej decyzji, skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. wyjaśniając, że nie zgadza się z wysokością przyznanej pomocy ponieważ we wrześniu 2011 r. świadczenie pieniężne z przeznaczeniem na przygotowanie obiadów we własnym zakresie przyznano mu w kwocie [...]zł; tymczasem pomoc przyznana zaskarżoną decyzją, na ten sam cel, w miesiącu [...] 2011 r. wynosi [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej również jako: Kolegium lub organ II instancji) decyzją z dnia [..] 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że przyznanie świadczenia jest uzależnione od sytuacji finansowej ośrodka pomocy i dlatego, mimo spełnienia przez wnioskodawcę identycznych kryteriów uprawniających do przyznania pomocy w poprzednich miesiącach, kolejne świadczenie może być przyznane w innej wysokości. Podkreślono, że organ rozpoznający wniosek o przyznanie pomocy nie ma obowiązku każdorazowo precyzyjnie opisywać, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika - jak podkreślono – ani z przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani z kpa. Jednocześnie podkreślono, że organ I instancji przez cały rok 2011 r., począwszy od stycznia, co miesiąc wypłacał skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych. Jak ustalono, łączna kwota pomocy udzielonej skarżącemu w okresie od 1 stycznia do 1 [...] 2011 r. wyniosła [...] zł. Kolegium podkreśliło, że ustalając wysokość przyznanego skarżącemu w [...] 2011 r. świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na przygotowanie obiadów uwzględniono zarówno sytuację materialną wnioskodawcy oraz jego potrzeby, jak i możliwości finansowe organu. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Kolegium żądając jej uchylenia. Skarżący wyjaśnił, że uchylenie decyzji jest konieczne z uwagi na niewyczerpujące - w jego ocenie - uzasadnienie faktyczne decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę na brak informacji na temat "obowiązującego kosztu, wyrażonego w wysokości kwoty odpowiadającej jednemu posiłkowi dziennie, na jedną osobę". Skarżący zarzucił też naruszenie art. 107 § 2 i 3 kpa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podkreślając, że wysokość przyznawanych świadczeń jest uzależniona m.in. od sytuacji finansowej ośrodka pomocy, stąd pomimo spełnienia przez wnioskodawcę identycznych kryteriów uprawniających do skorzystania z pomocy, kolejne świadczenie może zostać przyznane w innej kwocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Kolegium i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają wymogom prawa. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że żądaniem wniosku R. S. objęto przyznanie świadczenia pieniężnego z przeznaczeniem na gorące posiłki (obiady) przygotowywane we własnym zakresie, na okres miesiąca [...] 2011 r. Kwestią bezsporną pozostaje również, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organy ustaliły, że wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskowanej pomocy. Nie budzi również sporu fakt przyznania skarżącemu pomocy w kwocie [...]zł, na wskazany we wniosku cel. Kwestą sporną pozostaje natomiast wysokość przyznanej pomocy. Skarżący kwestionuje zasadność przyznania pomocy w kwocie [...]zł, bowiem – jak podkreślił – dotychczasowa kwota pomocy udzielanej na ten sam cel wynosiła [...]zł miesięcznie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267 poz. 2259 ze zm.) oraz przepisy art. 3 ust. 4, 39 ust.1 i 2, 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej jako: ustawa o pomocy społecznej). Nie ulega wątpliwości, iż świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego przyznawane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ma charakter uznaniowy. W takim przypadku organ ma zatem obowiązek przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, tak aby jego rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności. Organ nie ma jednak obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony obowiązek uwzględnienia sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy. Zatem kontrola sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do zbadania, czy wszystkie te wymogi zostały zachowane. Należy przy tym podkreślić, iż wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym między innymi wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącymi iż rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych (wyrok NSA z 02.08.2012 r., sygn. I OSK 407/12). Przeprowadzona analiza zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wskazuje, że całkowity dochód skarżącego stanowią kwoty wypłacane z tytułu zasiłku stałego oraz dodatek mieszkaniowy. R. S. pozostaje również objęty stałą opieką pomocy społecznej. Jak przyznaje sam skarżący - korzysta on z pomocy finansowej na opłacenie czynszu oraz na sfinansowanie obiadów. Kwota pomocy udzielonej skarżącemu w okresie od 1 stycznia do [...] 2011 r. wyniosła [...] zł (co w przeliczeniu – w przypadku R. S. - daję kwotę ponad [...] zł miesięcznie).Tymczasem, jak udokumentowano w aktach sprawy, w roku 2011 budżet organu na zadania własne wyniósł [...] zł. Na kwotę tę – jak wskazano w toku postępowania administracyjnego - składało się [...] zł (na zasiłki celowe) oraz [...] zł (na zasiłki okresowe) plus [...] zł (na pomoc państwa w zakresie dożywiania). Wyjaśniono, że w okresie od stycznia do [...] 2011 r. pomocą w zakresie dożywiania objęto [...] osób, wydatkując na ten cel kwotę [...] zł. Powyższe dane oznaczają, że średnia wartość przyznawanej na dożywianie pomocy wyniosła ok. [...] zł/osobę, w całym okresie od stycznia do [...] 2011 r., a więc - średnia miesięczna - kwota przyznawanej pomocy nie przekraczała [...]zł/osobę. Tymczasem, skarżącemu na ten sam cel przyznano kwotę [...] zł – na jeden tylko miesiąc – [...] 2011 r. Natomiast łączna kwota przyznanych skarżącemu świadczeń na zakup - samych tylko - artykułów żywnościowych wyniosła w całym okresie od stycznia do [...] 2011 r. ponad [...] zł, a więc stanowiła czterokrotność średniej w tym zakresie. Z załączonej do akt sprawy dokumentacji wynika też, że w okresie od stycznia do [...] 2011 wykorzystano [...]% zaplanowanych środków, tymczasem faktury za obiady i przedszkola, jak również za bony do sklepu i leki Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie otrzymuje dopiero po zakończeniu miesiąca. Jakkolwiek, zgodzić się należy ze skarżącym, że decyzja I instancji w zakresie uzasadnienia i realizacji zasady przekonywania jest wadliwa, to jednak podkreślić należy, że wadę tę usunął organ II instancji precyzując motywy wydanej decyzji. Nie każde natomiast naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę uchylenia decyzji administracyjnej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako: ppsa) naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę uwzględnienia skargi, tylko wówczas, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jakkolwiek organ I instancji uchybił wymogom wynikającym z art. 107 kpa, to jednak wadliwość ta nie miała wpływu na wynik sprawy. Sam skarżący również nie wskazał, jaki wpływ, wskazane nieprawidłowości miałyby mieć na treść wydanego rozstrzygnięcia. Podkreślić natomiast należy, że zasadność orzeczenia I instancji potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, tj. wywiad środowiskowy, informacja dotycząca budżetu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. oraz wykorzystania środków na zadania własne w okresie styczeń-[...] 2011 r. Stanowisko organów administracji publicznej zostało również precyzyjnie uzasadnione przez Kolegium. Za nieuprawniony uznać należy zarzut skarżącego, iż rozstrzygnięcie Kolegium i organu I instancji mają charakter dowolny, a - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - uszczegółowienia wymagają obliczenia dotyczące kosztów przygotowania poszczególnych posiłków. Podkreślić, w tym miejscu należy, że przedstawiony Sądowi wraz z aktami sprawy materiał dowodowy jest rzetelny i dokumentuje zarówno możliwości finansowe organu, sposób gospodarowania przyznanymi środkami, jak i sytuację materialną i potrzeby wnioskodawcy. Zestawienie tych danych należy oceniać przez pryzmat dyrektyw zawartych w art. 3 ustawy o pomocy społecznej, stosownie do których rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Nie ulega wątpliwości, że na gruncie rozpoznawanej sprawy, organy oceny tej dokonały i uwzględniły również fakt, że skarżącemu przyznawana jest również pomoc pieniężna przeznaczona na zakup śniadań i kolacji. Jednocześnie pamiętać należy, że obowiązująca na gruncie ustawy o pomocy społecznej zasada subsydiarności powoduje, że zadaniem organów pomocy społecznej jest przede wszystkim skuteczne wpływanie na osoby korzystające z pomocy, tak by starały się pokonywać życiowe trudności we własnym zakresie, a pomoc społeczną traktowały jedynie jako przejściowe źródło wsparcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. I OSK 1110/09, z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt I OSK 58/07, z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1557/06). Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, czyli w granicach pozwalających dokonać im wyboru co do rozstrzygnięcia, wyboru tego nie dokonały w sposób dowolny. Na akceptację zasługuje argumentacja, że skarżący objęty jest pomocą w ramach możliwości finansowych organu, a wysokość przyznanych skarżącemu regularnie świadczeń jest uwarunkowana możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej, (co organ pomocy społecznej wykazał) i zarówno w okresie od stycznia do [...] 2011 r., jak i w [...] 2011 r. przekraczała ona średnią wysokość świadczeń na dożywianie wypłacanych przez organ innym beneficjentom pomocy społecznej. Ustalając kwotę przyznanej skarżącemu pomocy organ kierował się z jednej strony - względami własnych możliwości finansowych (ich ocena uwzględniała zarówno wartość kwot już wydanych, jak i wysokość prognozowanych wydatków), i z drugiej strony – potrzebami wnioskodawcy oraz celami pomocy społecznej. Podjętemu w ten sposób rozstrzygnięciu nie sposób zasadnie zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd miał przy tym na uwadze, że ewentualne uchylenie decyzji Kolegium z uwagi na naruszenie w niniejszej sprawie przepisów postępowania jest możliwe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, a więc – jedynie wówczas – jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynika sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono natomiast naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ppsa skarga została oddalona. MZ