IV SA/Po 281/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-09-12
Skład orzekający: Donata Starosta, Maciej Busz, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyjęcia przez osobę bezrobotną propozycji pracy w ramach programu specjalnego, motywowana koniecznością sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi, może być uznana za odmowę bez uzasadnionej przyczyny, skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej?Ratio decidendi
Odmowa przyjęcia przez osobę bezrobotną propozycji pracy w ramach programu specjalnego, motywowana koniecznością sprawowania opieki nad małoletnimi dziećmi, może być uznana za odmowę z uzasadnionej przyczyny, jeśli organy administracji nie przeprowadzą wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie sytuacji rodzinnej bezrobotnego i wpływu proponowanej pracy na jego obowiązki rodzicielskie. Brak takiego wyjaśnienia narusza zasady postępowania administracyjnego i skutkuje koniecznością uchylenia decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego.Stan faktyczny
Pani M. W., samotna matka dwojga dzieci, została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej przez Prezydenta Miasta K. decyzją z listopada 2017 r. z powodu odmowy przyjęcia propozycji pracy w ramach programu specjalnego "Zmotywowani" na stanowisku pomocy kuchennej. Wojewoda Wielkopolski utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca argumentowała, że praca kolidowałaby z opieką nad dziećmi i nie posiadała odpowiedniego wykształcenia ani doświadczenia. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco zasadności odmowy przyjęcia pracy w kontekście sytuacji rodzinnej skarżącej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2017 r, nr [...]
UZASADNENIE
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...].04.2017 r. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016r., poz. 645 ze zm.) orzekł o uznaniu Pani M. W. za osobę bezrobotną z dniem [...].04.2017 r. oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych.
Prezydenta Miasta K. decyzją z [...] listopada 2017r. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 3 lit a, art. 33 ust. 4ca ustawy z [...] kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o utracie przez Panią M. W. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].11.2017 r. z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji pracy w ramach programu specjalnego dla osób dla których ustalono III profil pomocy. Organ wskazał, że w ramach prowadzonej przez Powiatowy Urząd Pracy aktywizacji zawodowej wezwano Panią M. W. do osobistego stawienia się w dniu [...].11.2017 r. w Klubie Pracy w celu odbycia spotkania rekrutacyjnego do pracy w Restauracji Ornament w K. na stanowisku pomocy kuchennej w ramach realizacji programu specjalnego "Zmotywowani" kierowanego dla osób z ustalonym III profilem pomocy.
Poinformowano, że oferta dotyczy pracy na stanowisku pomocy kuchennej w pełnym wymiarze etatu, wynagrodzenie to co najmniej płaca minimalna, możliwość pracy na jedną zmianę (od 06:00 do 14:00) lub na dwie zmiany (od 06:00 do 14:00 i od 14:00 do 22:00) lub w systemie równoważnym, praca również w weekendy (w zamian dni wolne w tygodniu). Pracodawca wymagał od potencjalnych kandydatów do pracy wykształcenia podstawowego lub zawodowego oraz znajomości pracy w kuchni, natomiast zakres obowiązków obejmował: pomoc w przygotowywaniu posiłków, surówek, mięs, przegotowywanie napojów, pakowanie posiłków, zmywanie naczyń, sprzątanie, porządkowanie oraz mycie sprzętu kuchennego.
W dniu [...].11.2017 r. Strona oświadczyła, że odmawia udziału w programie specjalnym "Zmotywowani", ponieważ jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci w wieku 7 i 14 lat i wobec faktu sprawowania opieki nad dziećmi, nie może podjąć zatrudnienia w godzinach pracy zaproponowanych przez pracodawcę.
W ustawowym terminie Pani M. W. złożyła odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2017r., w którym wskazała, że nigdy nie pracowała w zawodzie pomocy kuchennej i ma obawy czy poradzi sobie z obowiązkami. Nadto, argumentowała, że jest matką samotnie wychowującą dwoje dzieci. Pani M. W. oświadcza, że jest zdolna do podjęcia zatrudnienia, jednakże praca nie może przekreślać możliwości opieki nad dziećmi, może podjąć pracę jedynie w godzinach kiedy dzieci przebywają w szkole.
Wojewoda Wielkopolski decyzją z [...] stycznia 20118r. na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2, art.33 ust. 4 pkt 3 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] listopada 2017r.
W motywach rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres:
a) 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,
b) 180 dni w przypadku drugiej odmowy,
c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy.
Natomiast, zgodnie z art. 33 ust. 2 c pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia ustanawia się trzy profile pomocy i formy pomocy stosowane w ramach tych profili: profil pomocy III - Program Aktywizacja i Integracja, o którym mowa w art. 62a, działania aktywizacyjne zlecone przez urząd pracy, programy specjalne, skierowanie do zatrudnienia wspieranego u pracodawcy lub podjęcia pracy w spółdzielni socjalnej zakładanej przez osoby prawne oraz w uzasadnionych przypadkach poradnictwo zawodowe.
Nadto Wojewoda przytoczył również art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym sformułowanie odpowiednia praca oznacza "zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy."
W niniejszej sprawie organy ustaliły, że Pani M. W. w dniu [...].04.2017 r. ustalono III profil pomocy, dla którego właściwe są, zgodnie z art. 33 ust. 2 c pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia, między innymi, programy specjalne. Zgodnie z opublikowanym w dniu 18 czerwca 2014 r. przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej katalogiem form pomocy z uwzględnieniem profili pomocy, dla III profilu pomocy istnieje możliwość prowadzenia pośrednictwa pracy jedynie w ramach programu specjalnego albo zatrudnienia wspieranego u pracodawcy lub w spółdzielni specjalnej osób prywatnych. Pani M. W. jest osobą samotnie wychowującą dzieci, figurującą w rejestrze osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku od [...].04.2017 r., wobec której winny być prowadzone intensywne działania aktywizacyjne w celu przywrócenia na rynek pracy. Wobec powyższego, przedłożono Pani M. W. propozycję pracy, poprzez udział w programie specjalnym, dzięki któremu miałaby sposobność powrotu na rynek pracy, co jest postępowaniem w pełni zasadnym i zgodnym z zapisami ustawy o promocji zatrudnienia.
W dniu [...].11.2017 r. Pani M. W. uczestniczyła w spotkaniu rekrutacyjnym do pracy w ramach programu specjalnego "Zmotywowani". Zgodnie z regulaminem programu specjalnego "Zmotywowani" będącym załącznikiem do Zarządzenia nr [...] z dnia [...].11.2017 r. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w K., powyższy program został przeznaczony dla osób z określonym III profilem pomocy, program specjalny obejmował: poradnictwo zawodowe, szkolenie, pośrednictwo pracy, zatrudnienie w ramach refundacji. Nadto, przewidziano element specyficzny w postaci bonu adaptacyjnego w wysokości [...] zł, który winien być wypłacony uczestnikowi programu jednorazowo, w terminie 7 dni od podpisania umowy o pracę z przeznaczeniem na dojazd do miejsca pracy bądź zapewnienie opieki nad dzieckiem, jak również zakup innych niezbędnych usług, które pozwolą na podjęcie, czy utrzymanie zatrudnienia. Stwierdzić należy, że zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia, powyższa propozycja pomocy była zgodna z ustalonym dla Pani M. W. profilem pomocy.
Organ II instancji podkreślał, że oferta pracy przedłożona Stronie w ramach programu specjalnego "Zmotywowani" spełniała ustawowe wymogi pracy odpowiedniej opisane wart. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia. Oferta pracy zapewniała bowiem minimalne wynagrodzenie za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Na podstawie druku oferty pracy ustalono, że pracodawca wymagał od potencjalnych kandydatów do pracy wykształcenia podstawowego lub zawodowego. Nadto, pracodawca nie oczekiwał od kandydatów konkretnego doświadczenia zawodowego, a jedynie, jak wskazał w druku oferty, znajomości pracy w kuchni. Zakres czynności wykonywanych na stanowisku pomocy kuchennej obejmował głównie zadania pomocnicze przy przygotowywaniu posiłków oraz proste prace porządkowe w kuchni. Na podstawie druku karty rejestracyjnej ustalono, że Pani M. W. posiada doświadczenie w branży gastronomicznej: pracowała w kawiarni (od [...].01.1997 r. do [...].01.1998 r.) i krótkotrwale w restauracji (od [...].02.2015 r. do [...].02.2015r.). Powyższe pozwalało na stwierdzenie, że Zainteresowana miała wystarczające doświadczenie do podjęcia przedłożonej jej propozycji pracy. Organ II instancji stwierdził również, że Pani M. W. nie wskazywała na przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania pracy na stanowisku pomocy kuchennej (takowe mogłyby zostać potwierdzone poprzez wykonanie badań ustalających zdolność do pracy przed podjęciem zatrudnienia). Nadto, łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem nie przekracza 3 godzin, ponieważ miejscem wykonywania pracy, jak również miejscem zamieszkania Pani M. W. jest K..
W dniu [...].11.2017 r. wyjaśniając przyczyny odmowy przyjęcia propozycji udziału w programie specjalnym Zainteresowana wskazała: "że odmawia udziału w programie, ponieważ jest samotną matką". W odwołaniu doprecyzowała, że "jest gotowa podjąć pracę w godzinach dopołudniowych". Nadto w skardze na decyzję Wojewody Wielkopolskiego wyjaśnia, że praca kolidowałby z opieką nad dziećmi. W tych okolicznościach organ II instancji stwierdził, że sprawowanie opieki nad dziećmi nie może stanowić okoliczności uzasadniającej odmowę przyjęcia propozycji formy pomocy w postaci udziału w programie specjalnym. Figurując w ewidencji osób bezrobotnych, Pani M. W. powinna być gotowa do przyjęcia propozycji formy pomocy określonej w ustawie o promocji zatrudnienia, w tym propozycji udziału w programie specjalnym, w każdej chwili, pod warunkiem, iż proponowana pomoc nie jest sprzeczna z zapisami ustawowymi. W omawianym przypadku forma pomocy obejmowała także przyznanie, osobie podejmującej pracę w ramach programu, bonu adaptacyjnego z przeznaczeniem na opiekę nad dziećmi. Przyznanie powyższego bonu pozwoliłoby Pani M. W. na skuteczne podjęcie zatrudnienia. Organ II instancji stwierdził, że Pani M. W. rejestrując się w PUP oświadczyła, że jest osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. Podkreślić należy, że sam fakt pozostawania bez pracy, czy zamiar korzystania z określonych świadczeń nie przesądzają o przynależności do grupy bezrobotnych w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia. Osoba posiadająca status bezrobotnego powinna bowiem być zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, co oznacza, że ma zamiar, chęci oraz możliwość udziału w formach pomocy zaproponowanych przez PUP. Nieuzasadniona odmowa skorzystania z pomocy jest równoznaczna z rezygnacją z przynależności do kategorii osób bezrobotnych i korzystania z praw wynikających z posiadanego statusu. Treść wyjaśnień składanych przez Stronę w toku prowadzonego postępowania wskazuje, że nie jest osobą gotową do podjęcia zatrudnia, co jest równoznaczne z niespełnieniem przesłanki niezbędnej do posiadania statusu osoby bezrobotnej, opisanej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.
Organ II instancji stwierdził ponadto, że Pani M. W. została pouczona, iż nieuzasadniona odmowa przyjęcia propozycji pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej na okres 120 dni w przypadku pierwszej odmowy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od powyższej decyzji Wojewody złożyła M. W. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2017 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej mimo iż została ona wydana z naruszeniem prawa,
2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a. art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że praca pomocy kuchennej jest odpowiednią pracą dla skarżącej,
b. art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że bez uzasadnionej przyczyny skarżąca odmówiła przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy.
Skarżąca motywowała, że odmowa podjęcia formy pomocy spowodowana była uzasadnionymi przyczynami a praca nie była odpowiednia. Wyjaśnia, że nie nadaje się do pracy w restauracji, nie ma stosownego wykształcenia ani doświadczenia, pracowała rok jako sprzedawca w kawiarni i restauracji sieciowej przez okres dwóch tygodni. Nadto, w dalszej części skargi, wskazała, że praca kolidowałaby z obowiązkami wychowawczymi wobec dwójki dzieci.
Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym stawiła się pełnomocnik z urzędu Skarżącej wnosząc i wywodząc, jak w skardze oraz dodając, że organy administracji nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości zapewnienia opieki dzieciom skarżącej w dni świąteczne i w czasie pracy na druga zmianę. Świadczenie w wysokości [...] zł na potrzeby zapewnienia opieki, jak wskazuje doświadczenie życiowe, jest niewystarczające na opłacenie opieki nad dwojgiem dzieci, gdyby skarżąca pracę podjęła.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. , poz. 1302, dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym, ale także na inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której została wydana zaskarżona decyzja i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach powyżej określonej kognicji, kontrola legalności wykazała, że wydana w sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istniejącego w sprawie, stosownie do treści art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. Natomiast zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. każda decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów na podstawie których określone fakty organ przyjął za udowodnione oraz przyczyn z powodu których innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.
Istota sporu prawnego między skarżącą a organem zatrudnienia sprowadza się do właściwej interpretacji ustawowych przesłanek pozbawienia statusu bezrobotnego.
Problematyka związana ze statusem osoby bezrobotnej i z jego utratą uregulowana została w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018r., poz. 1265 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą o promocji zatrudnienia.
Podstawę materialnoprawną wydanej w rozpoznawanej sprawie decyzji stanowił art. 33 ust. 4 pkt 3 lit a ustawy o promocji zatrudnienia, w myśl którego starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres 120 dni w przypadku pierwszej odmowy.
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia jako odpowiednią pracę rozumieć należy zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy.
Z brzmienia powyższych regulacji wynika, iż pozbawienie osoby bezrobotnej statusu bezrobotnego następuje wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: bezrobotny odmówi przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a powyższa odmowa nastąpi bez uzasadnionej przyczyny. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie organy miały oprócz, konieczności wykazania, że proponowana bezrobotnej Skarżącej praca jest dla niej odpowiednia, obowiązek zbadania zasadności odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia.
Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek tj. odpowiedniości zatrudnienia organy prawidłowo ustaliły, że Skarżąca miała wystarczające kwalifikacje do wykonywania pracy na stanowisku pomocy kuchennej, co wprost wynika z akt administracyjnych.
Wystarczająca była bowiem znajomość pracy w kuchni a praca Skarżącej polegałaby w dużej mierze na świadczeniu pomocy w przygotowywaniu posiłków, surówek, mięs, przegotowywaniu napojów, pakowaniu posiłków, zmywaniu naczyń, sprzątaniu, porządkowaniu oraz myciu sprzętu kuchennego, co w ocenie Sądu nie wymaga szczególnych umiejętności, czy kwalifikacji. Nadto nie ulega wątpliwości, że podjęcie pracy poprzedzone byłoby szkoleniem chociażby samego pracodawcy, które z pewnością pozwoliłoby na prawidłowe wykonywanie pracy w przedmiotowej Restauracji. Skarżąca posiadała przy tym już pewne doświadczenie zawodowe w pracy w gastronomi pracując chociażby przez dwa tygodnie w restauracji McDonald, co wynika z karty rejestracyjnej bezrobotnego (k. 11 v akt adm. I inst.). W sprawie brak też negatywnych okoliczności dotyczących stanu zdrowia Skarżącej, który uniemożliwiałby podjęcie tej konkretnej pracy. Spełniona jest także przesłanka dopuszczalnego czasu dojazdu do pracy, skoro miejsce zamieszkania Skarżącej i miejsce pracy znajdują się w tej samej miejscowości. Nie można zatem odmówić organom administracji racji, że zaoferowana Skarżącej praca w ramach programu specjalnego dla osoby z ustalonym III profilem pomocy, była odpowiednia.
W odniesieniu do kolejnej wymienionej przesłanki należy podkreślić, że odmowę przyjęcia propozycji zatrudnienia uznaje się za uzasadnioną, jeżeli odmowa ta wynikała z obiektywnych okoliczności, była słuszna i usprawiedliwiona.
Zdaniem Sądu, ocena zasadności odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia powinna więc również uwzględniać sytuację osobistą i rodzinną bezrobotnej. W szczególności organy zobowiązane były do rozważenia, czy podjęcie proponowanego zatrudnienia mogłoby wpłynąć na prawidłowe wykonywanie przez Skarżącą obowiązków rodzicielskich przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2018r., poz. 1360 ze zm.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dwójkę małoletnich dzieci w wieku 14 i 7 lat, którym zobowiązana jest zapewnić odpowiednią opiekę. Nadto z okoliczność sprawy wynika, że mąż Skarżącej nie żyje i nie ulega wątpliwości, że praca dwuzmianowa oraz w dni wolne od nauki bardzo utrudniałaby opiekę i wychowanie dzieci Skarżącej. Okoliczności te zostały przez organy obu instancji całkowicie pominięte i skwitowane stwierdzeniem, że opieka nad dziećmi nie może stanowić uzasadnienia dla odmowy przyjęcia propozycji pracy, jeżeli ta jest odpowiednia.
W ocenie organu w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 3 lit a ustawy, zgodnie z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie. Wedle stanowiska organu, sytuacja opisana w hipotezie cytowanego przepisu zaistniała w momencie odmowy przez Skarżącą przyjęcia propozycji pracy.
Oceniając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji rodzinnej Skarżącej w kontekście przesłanek z art. 33 ust. 4 pkt 3 lit a ustawy. Nie zbadano w szczególności, czy nie ma ona możliwości zapewnienia dzieciom opieki w czasie poza zajęciami szkolnymi. Obowiązkiem organu było przeanalizowanie argumentu Skarżącej, że dwuzmianowość proponowanej pracy oraz praca w dni świąteczne oraz wonne od zajęć szkolnych jest okolicznością uzasadniającą odmowę jej przyjęcia. Należy bowiem podkreślić, że Skarżąca jako wdowa jest jedynym prawnym opiekunem dzieci i osobą na której ciąży obowiązek zapewnienia małoletnim opieki w czasie, gdy nie znajdują się pod opieką nauczycieli. Oferta pracy przewidywała natomiast pracę w godzinach od 14 do 22 oraz w weekendy. Organy nie poczyniły żadnych ustaleń, czy Skarżąca ma taką możliwość i mogła zapewnić opiekę w inny sposób niż poprzez osobiste starania, np. czy mieszka z dziećmi sama, czy też z innymi osobami, którym mogłaby powierzyć opiekę nad dziećmi w czasie, gdy ona by pracowała. W ocenie Sądu organ w ogóle nie rozważył takich okoliczności. Dopiero po ich wyjaśnieniu organy będą uprawnione do oceny, czy odmowa podjęcia pracy nastąpiła z uzasadnionych przyczyn. Działanie organów należy ocenić jako naruszające w sposób istotny art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a.
Wprawdzie program przewidywał dodatkowy bon w wysokości 600 zł, właśnie na takie nieprzewidziane sytuacje, które mogłyby utrudniać aktywizację i podjęcie pracy, jak zapewnienie opieki nad małoletnimi dziećmi. Jednak w ocenie Sądu słusznie podnosi Skarżąca, że doświadczenie życiowe wskazuje, że w dłuższej perspektywie środki te są niewystarczające na opłacenie opieki dla dwójki małoletnich dzieci. Nadto bon ten ma charakter jednorazowego świadczenia.
W tym miejscu warto wskazać, że z art. 71 Konstytucji wynika, że państwo prowadząc politykę społeczną i ekonomiczną jest zobowiązane do uwzględniania dobra rodziny. Jednym z przejawów tej polityki jest pomoc ze strony władz publicznych, udzielana rodzicom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. W tym kontekście zauważyć należy, że na organie administracji, który pozbawia stronę określonego uprawnienia ciąży szczególny obowiązek dokładnego i czytelnego wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji, w którym brakuje tych elementów narusza nie tylko przepis art. 107 § 3 K.p.a, ale godzi w zasady ogólne postępowania administracyjnego określone w art. 7 K.p.a. i 77 § 1 K.p.a. (tak wyr. WSA w Gliwicach z 18 marca 2015r., sygn. akt IV SA/Gl 654/14; WSA w Łodzi z 27 stycznia 2012r., sygn. akt III SA/Łd 1089/11; dostępne www.cebois.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę powyższe poglądy w całości podziela.
Pozbawienie statusu bezrobotnego może nastąpić w sytuacji, gdy bezrobotny odmówi bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej formy pomocy określonej w ustawie. Obydwie przesłanki pozostają ze sobą w ścisłym związku i zadaniem organu administracyjnego jest wnikliwe rozważenie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału, w tym również argumentacji Skarżącej w celu ustalenia, czy przyczyna odmowy przyjęcia propozycji określonej pracy była uzasadniona. W tym celu organ zatrudnienia powinien przeanalizować argumenty Skarżącej, w jaki sposób została uzasadniona odmowa, ponadto powinien wziąć pod uwagę adekwatność propozycji (praca zmianowa i w dni wolne) nie tylko do stanu zdrowia, dotychczasowego doświadczenia zawodowego, nabytych umiejętności i wykształcenia bezrobotnej, ale także jej szczególnej sytuacji rodzinnej, związanej z samotnym wychowywaniem dwójki małoletnich dzieci po śmierci ich ojca. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ automatycznie i bezrefleksyjnie odniósł się do argumentacji Skarżącej dotyczącej konieczności zapewnienia opieki nad małoletnimi dziećmi i nie wyjaśnił dlaczego w jego ocenie praca zmianowa nie utrudnia tej opieki i wychowania niepełnoletnich dzieci, i czy taka praca pozwala na prawidłowe wykonywanie władzy rodzicielskiej przez rodzica samotnie wychowującego małoletnch. Analiza nie może być przy tym mechaniczna i musi uwzględniać ratio legis całej ustawy o promocji zatrudnienia. Należy zwrócić uwagę, że zwrot "uzasadniona przyczyna" jest pojęciem niedookreślonym, którego ostateczną treść ustalać musi organ stosujący prawo w oparciu o konkretny stan faktyczny danej sprawy, czyli szczególne okoliczności życiowe danej osoby. Należy jednak mieć na uwadze, że w orzecznictwie od dawna przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny, to okoliczności, na które bezrobotny nie miał wpływu, a więc przeszkody powstałe niezależnie od jego woli. Te przeszkody należy interpretować na tle prawidłowo i wyczerpująco ustalonej sytuacji faktycznej w konkretnej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę na obowiązek organu pełnego wyjaśnienia stanu sprawy i dokładnego rozważenia, czy zaproponowana praca spełnia kryteria "odpowiedniości" oraz czy odmowa jej przyjęcia nastąpiła bez uzasadnionej przyczyny (por. wyr. WSA w Szczecinie z 13 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 871/07; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2011r., sygn. akt IV SA/Wr 635/10; wyrok WSA w Opolu z dnia 24 marca 2011r., sygn. akt II SA/Op 47/11, dostępne www. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe rozważania prowadzą do ustalenia, że organ I instancji, a za nim organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję o pozbawieniu Skarżącej statusu bezrobotnego wadliwie i pochopnie przyjęły za podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 33 ust. 4 pkt 3 lit a ustawy, nie wykazując należycie, że zaistniały przesłanki do jego zastosowania w okolicznościach badanej sprawy.
W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu, jak wykazano wyżej zostały naruszone zasady ogólne postępowania określone w art. 7 K.p.a., art. 11 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. Uzasadnienie decyzji nie spełnia przesłanek artykułu 107 § 3 K.p.a., bowiem poza stwierdzeniem, będącym powtórzeniem ogólnie przyjętego stanowiska, że opieka nad dziećmi nie stanowi przeszkody do podjęcia pracy, zaskarżona decyzja nie zawiera indywidualnej argumentacji odnoszącej się do wskazanych przez Skarżącą jej szczególnych okoliczności rodzinnych uzasadniających odmowę podjęcia oferowanej pracy.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak Sąd orzekł w wyroku.
W związku z uchyleniem decyzji obu instancji obowiązkiem organu będzie ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowej decyzji. Przy czym organ uwzględni uwagi zawarte w niniejszym wyroku i jeszcze raz rozważy zaistnienie przesłanek pozbawienia Skarżącej statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 3 lit a ustawy o promocji zatrudnienia oraz przedstawi swe rozważania szczegółowo w uzasadnieniu decyzji. W szczególności organ powinien dokładnie przeanalizować, czy podane przez nią szczególne przyczyny odmowy przyjęcia pracy w Restauracji Ornament można uznać za uzasadnione, czy też nie.
Wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu rozpoznany zostanie przez referendarza sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło