IV SA/Po 284/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu dnia 26 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 319/16 odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 319/16. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 319/16, po rozpoznaniu wniosku Spółki A Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. skarżącą Spółka zwróciła się z wnioskiem o zmianę ww. postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca Spółka stwierdziła, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności, bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na wniosek Wójta Gmin L. wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W ocenie skarżącej Spółki wszczęcie postępowania egzekucyjnego i jego dalszy bieg może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub wyrządzić znaczną szkodę, bowiem organ egzekucyjny może skierować egzekucję do nieruchomości skarżącej Spółki jako jedynego składnika jej majątku. Niezależnie od tego skarżąca Spółka wskazała, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego stanowi dla banku będącego wierzycielem rzeczowym skarżącej Spółki przesłankę pozwalającą na rozpoczęcie dochodzenia zaspokojenia m.in. z nieruchomości skarżącej Spółki obciążonych hipotekami. Skarżącą Spółka stwierdziła również, że zajęcie rachunku bankowego uniemożliwi jej prowadzenie bieżącej działalności, w tym przede wszystkim regulowanie jej zobowiązań oraz możliwości uzyskiwania kredytu na finansowanie jej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca Spółka złożyła przedmiotowy wniosek powołując się na przepis art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako "p.p.s.a."). Przepis ten daje możliwość zmiany lub uchylenia przez Sąd postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydanego na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Podstawą do takiego uchylenia lub zmiany rozstrzygnięcia może być zmiana okoliczności, które uzasadniały podjęcie postanowienia w tej kwestii, jak również pojawienie się po wydaniu tego postanowienia nowych okoliczności, które w ocenie sądu odpowiadają przesłankom z art. 61 § 3 (por. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, LexisNexis, Warszawa 2012 r., s. 503). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za zmianą postanowienia o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji. Przypomnieć należy, że z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, iż podstawą do wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie przez stronę niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi więc o taką szkodę, która nie może zostać zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Zapłata oznaczonej w decyzji należności pieniężnej ma jednak co do zasady charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Skarżąca Spółka wnosząc o zmianę postanowienia Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołała się na okoliczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić jednak trzeba, że przymusowa realizacja zobowiązań pieniężnych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których nie naprawiło ewentualne wygranie sporu sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, z dnia 6 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2247/14, z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GZ 324/16 oraz z dnia 27 kwietnia 2016 r. sygn. akt I GZ 282/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu nie może stanowić argumentu przemawiającego za zmianą postanowienia przywołana przez skarżącą Spółkę potencjalna okoliczność prowadzenia egzekucji z nieruchomości, gdyż ta ze swojej natury spowodowałaby trudne odwrócenia skutki, bowiem doprowadziłaby do spieniężenia nieruchomości. W ocenie Sądu egzekucja z nieruchomości może powodować wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., jednak z takim zagrożeniem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W art. 1a pkt 12 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) wyliczono środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. Zasadą jest jednak, że egzekucja z nieruchomości, jako środek najdotkliwszy z wymienionych w tym przepisie stosowana jest dopiero po bezskutecznym wykorzystaniu lub braku możliwości wykorzystania innych środków (por. postanowienie NSA z dnia 20 lipca 2015 r. sygn. akt II FZ 542/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wskazano w postanowieniu z dnia 5 lipca 2016 r., z dokumentów złożonych w tutejszym Sądzie przez skarżącą Spółkę wraz z wnioskiem o prawo pomocy wynika, że w styczniu i lutym 2016 r. odnotowała ona wpłaty pieniężne na swoje konto w wysokości od kilku do kilkuset tysięcy złotych. Z tego też powodu nie przemawia za zmianą postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana przez skarżąca Spółkę ewentualna okoliczność przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Nie przemawia również za zmianą postanowienia Sądu z dnia 5 lipca 2016 r. powołana przez skarżącą Spółkę okoliczność ewentualnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez kredytodawcę, czy też ewentualny wniosek o ogłoszenie upadłości skarżącej Spółki. Jak już bowiem wskazano zapłata oznaczonej w decyzji należności co do zasady ma charakter odwracalny, a z dokumentów przedłożonych przez skarżącą Spółkę w toku postępowania wynika, że odnotowała ona wpłaty pieniężne na swoje konto w wysokości od kilku do kilkuset tysięcy złotych, co nie pozwala uznać aby w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.