IV SA/Po 348/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi S. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. S. N. (zwana dalej: skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia budynku gospodarczego posadowionego na działkach nr [...] i [...] w miejscowości D., gm. O., składając jednocześnie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że nie ona stawiała budynek gospodarczy z płyt prefabrykowanych, lecz jej ojciec, który zmarł w 2002 r. Na gospodarstwie rządziła jej siostra A. S. do [...] lutego 1992 r. Kiedy skarżąca (po odebraniu gospodarstwa przez rodziców siostrze skarżącej) otrzymała od rodziców gospodarstwo, to ww. budynek już stał, a pobudowany był przez ojca skarżącej na granicy działek, w ówczesnym kształcie. W ocenie skarżącej nie jest jej winą, że K. P. najpierw pobudowała budynek na starej granicy działek [...] i [...], a później dopiero zrobiła rozgraniczenie. Dlatego skarżąca nie rozumie dlaczego ona ma rozbierać budynek, który dostała w spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę prawną wydania przez sąd orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności stanowi art. 61 § 3-5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa). Zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 Ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Natomiast samo wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu. Celem instytucji wstrzymania wykonania nie jest ocena legalności aktu lub czynności, ale ukształtowanie stosunków, do czasu rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a więc negatywnym skutkom, które może wywołać decyzja administracyjna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2007 r. II FSK 1490/07, LEX nr 1011336; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2008 r. II OZ 741/08, LEX nr 493666). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 Ppsa nie musi mieć charakteru materialnego. Przepis ten dotyczy takiej szkody (majątkowej lub niemajątkowej), która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2011 r., II FZ 681/11, LEX nr 1070143; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r. II GZ 423/11, LEX nr 1068940; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. GZ 138/04, LEX nr 281811). Należy stwierdzić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że decyzja nakazująca rozbiórkę w przypadku jej wykonania a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się bowiem z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że nie było podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed rozpoczęciem rozbiórki budynku, co niewątpliwie będzie wiązało się z koniecznością poniesienia znacznych kosztów. Ponadto rozbiórka każdego obiektu budowlanego, niezależnie od jego wielkości i wartości materialnej, z samej istoty tej czynności, może spowodować trudne do odwrócenia skutki (por. np.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2013 r. II OSK 779/12, LEX nr 1356247; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2009 r. II OSK 1170/08, LEX nr 597153; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2012 r. II OSK 2755/12 LEX nr 1240722; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2012 r. II OSK 385/12, LEX nr 1138198; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2008 r. II OZ 800/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego należy uznać, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strona złożyła umotywowany wniosek, a sprawa jest tego rodzaju – jej przedmiotem jest nakaz rozbiórki – że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W konsekwencji, na podstawie art. 61 § 3 i 5 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.