IV SA/Po 374/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 lipca 2013 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta K. na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 ppkt a i art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm., dalej ustawa o wychowaniu w trzeźwości) oraz art. 104 i art. 107 K.p.a. cofnął zezwolenie nr (...) na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu i na piwo, zezwolenie nr (...) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i nr (...) powyżej 18% zawartości alkoholu, wydane w dniu (...) r. dla P.N. zam. K., ul. L. (...) L.-K. N. na prowadzenie sprzedaży w sklepie spożywczym w K. przy ul. S. (...). Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia (...) r. I Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w K. poinformował o sprzedaży napoju alkoholowego w postaci dwóch piw osobie nieletniej w sklepie spożywczo-monopolowym przy ul. S. (...) w K., którego właścicielem jest P. N. Po uzyskaniu ww. informacji w dniu (...) r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w ww. sklepie spożywczym. Jednocześnie wystosował pismo do Prokuratury Rejonowej w K. z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej prowadzonego postępowania przez ten organ. W odpowiedzi uzyskano informację, że w dniu (...) r. został skierowany wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego do Sądu Rejonowego w K. Wydział VII Karny przeciwko Z.M. W związku z powyższym organ instancji wystąpił do Sądu Rejonowego o udostępnienie kserokopii dokumentów, które mogły zostać wykorzystane w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W trakcie postępowania administracyjnego ustalono, że w dniu (...) r. sprzedawca zatrudniony w ww. sklepie sprzedał nieletniemu w wieku 16 lat napoje alkoholowe w postaci dwóch piw marki Perła po 0,5 litra każde. Jak wynika z protokołu przesłuchania świadka (małoletniego) sporządzonego w dniu (...) r. przez funkcjonariusza Policji fakt zakupu dwóch piw potwierdził nieletni, który szczegółowo opisał sprzedawcę oraz zaistniałe zdarzenie. Ponadto z uzasadnienia wniosku Prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania karnego przeciwko sprzedawcy wynika, że przesłuchany w charakterze podejrzanego Z.M. przyznał się do zarzuconego mu czynu. Treść złożonych przez niego wyjaśnień odpowiadała treści dowodu przeprowadzonego w toku postępowania przygotowawczego. Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia (...) r. uznał, że czyn oskarżonego wypełnia dyspozycję art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i choć nie jest wyrokiem skazującym, sam w sobie stwierdza popełnienie przestępstwa. Tylko ze względu na niekaralność, dotychczasowy sposób życia, a w szczególności przyznanie się do winy Sąd postępowanie karne warunkowo umorzył na okres jednego roku. Organ I instancji na podstawie dokumentów przesłanych przez Sąd Rejonowy, w tym protokołu przesłuchania świadka, wniosku Prokuratora o warunkowe umorzenie postępowania karnego, ustalił, że w dniu (...) r., sprzedawca zatrudniony w ww. sklepie sprzedał dwa piwa osobie nieletniej. Na tej podstawie decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta K. cofnął zezwolenia nr (...), (...) i nr (...) na prowadzenie sprzedaży napojów alkoholowych w ww. sklepie Od powyższej decyzji przedsiębiorca reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika złożył odwołanie. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem Kolegium konieczne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka zarówno osoby, która dokonała sprzedaży alkoholu jak i nieletniego, który zakupił alkohol, a także samego zainteresowanego. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji wydał decyzję wskazaną na wstępie. Przesłuchał J. K., który w dniu zdarzenia był osobą niepełnoletnią. Świadek przyznał, że w dniu zdarzenia około godziny (...), po wyjściu ze szkoły udał się wraz z kolegą do ww. sklepu, gdzie zakupił dwa piwa. Sprzedawcą był straszy mężczyzna, który nie zażądał od kupującego dowodu osobistego. Natomiast w dniu (...) r. przesłuchano sprzedawcę zatrudnionego ww. sklepie, który dokładnie opisał zdarzenie z dnia (...) r. Wskazał, że kupującym był dosyć wysoki mężczyzna, nie zwrócił uwagi na jego twarz. Wziął z lodówki 2 piwa, postawił je na ladzie i zapłacił za nie. Po zakończeniu zmiany o godz. (...) sprzedawca udał się na Komisariat Policji, gdzie złożył zeznanie i przyznał się do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej oraz poddał się dobrowolnej karze. Przesłuchano także P. N., właściciela ww. sklepu, który wskazał, że sprawę zna z relacji pracownika. Podczas zaistniałego zdarzenia nie było go w sklepie. W ocenie właściciela sklepu sprzedaż ta wydała mu się dziwna, ponieważ uczulał swoich pracowników, żeby weryfikowali osoby niepełnoletnie poprzez sprawdzenie dowodów osobistych. Ponadto podał, że funkcjonariusze Policji poprosili pracownika o odszukanie paragonu z kasy fiskalnej, jednak nie jest w stanie powiedzieć, czy paragon ten został odnaleziony. W dniu (...) r. poproszono właściciela sklepu o dostarczenie wydruku z kasy fiskalnej z dnia (...) r. Po przejrzeniu wydruku, stwierdzono jednoznacznie, że o godzinie (...) została zarejestrowana transakcja zakupu sprzedaży piwa butelkowego w postaci 2 szt. po 2,60 zł każda. Jak wynika z zapisu na kasie fiskalnej między godz.(...), a godz. (...) tylko o godzinie (...) dokonana była jedyna taka sprzedaż. W sprawie przesłuchano także dwóch funkcjonariuszy Policji, którzy opisali przedmiotowe zdarzenie. Sprzedawca przyznał się do sprzedaży piwa osobie nieletniej, a nieletni potwierdził fakt zakupu piwa w ww. sklepie. Zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 pkt a ustawy o wychowaniu w trzeźwości zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa m.in. w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. W tym przypadku jedną z naruszonych zasad była sprzedaż piwa osobie nieletniej. Cofnięcie zezwolenia nie stanowi sankcji za niewłaściwe, niezgodne z prawem korzystanie z tego zezwolenia, ale jest sankcją za naruszenie ogólnych warunków i zasad sprzedaży napojów alkoholowych, odnoszących się w jednakowym stopniu do wszystkich napojów alkoholowych. Dlatego też, zgodnie z uchwałą z dnia 30 października 2007r. (II GPS 2/07) Naczelnego Sądu Administracyjnego, w razie nieprzestrzegania określonych w ww. ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Przepisy ustawy określające przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych są przepisami bezwzględnie obowiązującymi, co oznacza, że w przypadku spełnienia danej przesłanki organ zobowiązany jest wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia. Taki charakter regulacji prawnej nie pozwala organom administracyjnym na uznaniowość w zakresie orzekania o cofnięciu zezwoleń, jak również nie pozwala brać pod uwagę takich okoliczności jak: redukcja zatrudnienia, utrata dochodu, a tym samym utrata źródła utrzymania. W odwołaniu od powyższej decyzji P. N. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł o jej uchylenie wskazując, że zaistniałe zdarzenie miało charakter incydentalny, a wygląd nieletniego któremu sprzedano napój alkoholowy sugerował, że jest osobą pełnoletnią, nie budząc żadnych wątpliwości w tej kwestii u sprzedawcy. Dorosły wygląd kupującego został również podkreślony przez Prokuratora Rejonowego we wniosku o warunkowe umorzenie postępowania karnego w tej sprawie. Sprzedawca nie ma obowiązku legitymowania każdej osoby, której sprzedaje alkohol. Sąd warunkowo umarzając postępowanie karne podzielił stanowisko Prokuratury o nieznacznej szkodliwości społecznej czynu oraz nieznacznej winie, a w szczególności właściwościach i warunkach osobistych sprawcy. Zdaniem pełnomocnika, aby zaistniały podstawy do cofnięcia zezwolenia na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie może dojść tylko do jednorazowego naruszenia zasad obrotu napojami alkoholowymi. Nie można bowiem mówić o naruszeniu zasad w powyższym przypadku, musi wystąpić bowiem co najmniej kilka zdarzeń, które można określić jako sprzeczne z ustalonymi w ustawie. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 17 pkt. 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało przywołując treść art. 15 ust. 1 pkt. 2 i art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości, że jak wynika z linii orzeczniczej sądów administracyjnych, jedyną przesłanką zastosowania art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a cyt. ustawy, jest obiektywne nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym zakazów i ograniczeń tej sprzedaży przewidzianych w ustawie. Ustawodawca nie różnicuje skutków nieprzestrzegania warunków sprzedaży napojów alkoholowych od stopnia szkodliwości społecznej konkretnego naruszenia, ani też od ilości dokonanych naruszeń. Dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, ponieważ wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. Nie ma również znaczenia to czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej. Ponadto bez znaczenia jest to, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego działanie nie miał wpływu w moment dokonywania sprzedaży. Nie ma również znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny, ponieważ przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm, nie może podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika bezsprzecznie, że w omawianym przypadku doszło do sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, a tym samym ziściła się przesłanka wynikająca z cyt. art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Powyższe ustalenia Kolegium poczyniło w oparciu o dokumenty: prawomocny wyrok S.R. w K. z dnia (...) r. sygn. akt (...) w przedmiocie ukarania Z.M. za przestępstwo przewidziane art. 43 ust. 1 cyt. ustawy, a ponadto zeznania świadków (nieletniego, sprzedawcy oraz funkcjonariuszy Policji). W ocenie Kolegium nie bez znaczenia pozostaje, również materiał zgromadzony przez organ I instancji (wydruki z kasy fiskalnej z dnia (...) r.) Ponadto odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium zaznaczyło, powołując orzecznictwo sądów administracyjnych, że każda, nawet jednorazowa, sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej stanowi podstawę do cofnięcia przez uprawniony organ zezwolenia na obrót napojami alkoholowymi. W skardze na powyższą decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia (...) r. P. N. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie poniżej 18 roku życia stanowi wystarczająca podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Podnosząc powyższy zarzut pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi przywołano argumenty jak te z odwołania. Ponadto wskazano, że cofniecie zezwolenia spowoduje utratę rentowności prowadzonej przez skarżącego działalności i konieczność redukcji zatrudnienia, a w konsekwencji likwidację prowadzonej działalności. Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny, na jego utrzymaniu pozostaje żona oraz małoletni syn. Dochód jaki przynosi prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest jedynym źródłem utrzymania dla niego i jego najbliższych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca swoje umocowanie w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) i zgodnie z tą zasadą Sąd Administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 powołanej ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. W myśl art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych: 1) osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości; 2) osobom do lat 18; 3) na kredyt lub pod zastaw. W przypadku wątpliwości, co do pełnoletniości nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy (art. 15 ust. 2 ustawy). Natomiast przepis art.18 ust. 10 pkt 1 lit. a powołanej ustawy stanowi, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Wykładnia językowa cytowanego przepisu jednoznacznie potwierdza tezę, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie poniżej 18 roku życia jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na obrót takimi napojami. Podkreślenia wymaga, że z brzmienia art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości jednoznacznie wynika, że przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom, takim jak alkoholizm jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega co do zasady relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Ograniczenie obywatelom dostępu do alkoholu przez cofniecie przedsiębiorcom zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku jednorazowego naruszenia ustawowych zasad ich dystrybuowania, jest jedynym z instrumentów, w jaki ustawodawca wyposażył organy jednostek samorządu terytorialnego w celu eliminacji zjawiska alkoholizmu. Bezsprzecznie uznać zatem należy, że w świetle przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie budzi wątpliwości fakt, że już jednorazowe naruszenie zasady obrotu napojami alkoholowymi stanowi naruszenie skutkujące cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 10 października 2006 r. II GSK 160/06, z dnia 21 października 2009 r., II GSK 149/09, z dnia 19 stycznia 2011 r., II GSK 90/10 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie bezsporne pozostaje, że Sąd Rejonowy w K. orzekł prawomocnym wyrokiem z dnia (...) r., sygn. akt (...), że czyn oskarżonego Z. M. wypełnia dyspozycję art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i na podstawie art. 66 § 1 k.k. w zw. z art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne warunkowo umorzył na okres próby 1 (jednego) roku. Zatem okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu należy uznać za udowodnione, a ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym. Organy rozstrzygające niniejszą sprawę zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jak dowód dopuściły wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem W szczególności przesłuchały nieletniego, sprzedawcę, właściciela przedmiotowego sklepu i funkcjonariuszy policji pełniących służbę w trakcie zdarzenia. Z przesłuchań sporządzone zostały protokoły. W sprawie istota sporu sprowadzała się w zasadzie do rozstrzygnięcia kwestii czy jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie poniżej 18 roku życia stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zdaniem Sądu trafnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił, ze zaistniała przesłanka obligująca go do cofnięcia przedmiotowych zezwoleń i orzekł o tym cofnięciu. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji wskazując materiał dowodowy stanowiący podstawę tych ustaleń i dlatego zasadnie orzekł o utrzymaniu tej decyzji w mocy. W obszernych i wyczerpujących uzasadnieniach decyzji I i II instancji zaznaczono także (o czym była mowa wyżej), że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nawet jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych w tym sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej stanowi podstawę do cofnięcia przez uprawniony organ zezwolenia na obrót tymi napojami. Zatem w świetle zebranego materiału dowodowego i poczynionych ustaleń dokonanych przez organy I i II instancji stwierdzić należało, że zarzut naruszenia art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości jest bezpodstawny. Cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych stanowi jeden z instrumentów w walce ze zjawiskiem alkoholizmu i stanowi sankcję administracyjną za naruszenie zakazu sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18, ustanowionego w art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. W związku z tym dla uustelnia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też , czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm, nie może bowiem podlegać relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotu gospodarczego. Nie mogła zatem przynieść skutku także argumentacja skarżącego, że cofniecie zezwolenia spowoduje utratę rentowności prowadzonej przez niego działalności i konieczność redukcji zatrudnienia , a w konsekwencji likwidację prowadzonej działalności. Nie jest również zasadny zarzut, że wpływ na rozstrzygnięcie mógłby mieć w sprawie fakt, że dorosły wygląd kupującego nie wzbudził u sprzedawcy podejrzenia, co do jego wieku. Subiektywne odczucie sprzedawcy, co do wieku kupującego nie może mieć wpływu na wynik sprawy, skoro ustawa o wychowaniu w trzeźwości wprowadza ostrą granicę wieku, sankcjonując kategorycznie sprzedaż alkoholu każdemu nieletniemu. W świetle powyższego stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały na podstawie przepisów prawa, prawidłowo zastosowanych i wyłożonych i z tego względu Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.