IV SA/Po 400/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 grudnia 2007r. sprawy ze skargi B.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, uchyla zaskarżone postanowienie /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...] wystawionego przez wierzyciela – Miejski Zarząd Dróg w [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B.Ł. Po zastosowaniu środka egzekucyjnego zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji wskazując, iż obowiązek opłaty nie istniał oraz że organ wydając tytuł wykonawczy nie ustalił kierującego, który parkował samochodem w miejscach określonych w tytule wykonawczym i upomnieniu. Na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. DZ. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.-dalej "uegz") organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela celem uzyskania stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 34 § 1 i 2 oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm. – dalej "kpa"), uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wierzyciel wyjaśnił, iż parkowanie w strefie płatnego parkowania pomimo zakazów naraża parkującego na odpowiedzialność karną za parkowanie w miejscu do tego niedozwolonym oraz na obowiązek poniesienia opłaty administracyjnej za parkowanie w strefie płatnego parkowania. Ustosunkowując się do zarzutu nie ustalenia kierującego, który parkował samochodem w miejscach określonych w tytule wykonawczym organ podniósł, iż zgodnie z obowiązującym Regulaminem Pobierania Opłat w Strefie Płatnego Parkowania w [...], fakt parkowania bez opłat stwierdza kontroler strefy przez zamieszczenie za wycieraczką na przedniej szybie pojazdu wezwania - raportu. Regulamin nie przewiduje innego sposobu ustalania danych osób parkujących w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia wymaganej opłaty. Składając zażalenie na powyższe postanowienie zobowiązany ponownie wskazał, iż nie istniał obowiązek wniesienia opłaty oraz że w trakcie postępowania nie udokumentowano, że to on w wykazanych dniach i miejscach parkował. Zobowiązany zwrócił uwagę, iż zgodnie z Regulaminem Strefa Płatnego Parkowania obejmuje niestrzeżone, ogólnodostępne miejsca postojowe. Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, iż parkujący w miejscach, w których obowiązywał zakaz zatrzymywania nie miał obowiązku uiszczenia opłaty. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 34 uegz zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego rozpatruje organ egzekucyjny po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, co do zgłoszonych zarzutów. W zaskarżonym postanowieniu wierzyciel wyraził swoje stanowisko, a postanowienie to nie załatwia sprawy, nie rozstrzyga o jej istocie ani jej nie kończy. Na powyższe postanowienie, pismem z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł B.Ł. wskazując, iż Kolegium w swoim uzasadnieniu przedstawiło wykaz czynności podjętych w toku postępowania, a nie ustosunkowało się do podniesionych zarzutów. Skarżący zarzucił Kolegium, iż nie podjęło żadnych działań mających na celu zbadanie sprawy a tylko bezkrytycznie przyjęło wyjaśnienia wierzyciela. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane kryteria, uznał zasadność skargi, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza prawo. Przede wszystkim należy wskazać, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wyliczone w przepisie art. 33 pkt 1-10 uegz. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż instytucja zarzutów w postępowaniu administracyjnym służy ochronie praw zobowiązanego, a przewidziana w ramach tej instytucji wypowiedź wierzyciela odnośnie zgłaszanych zarzutów ma na celu między innymi stworzenie możliwości rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym wątpliwości co do dopuszczalności prowadzenia w danej sprawie egzekucji administracyjnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2004 r., III SA 410/03 Lex nr 160803). Zarzuty podniesione przez skarżącego zostały słusznie zakwalifikowane jako zarzuty nieistnienia obowiązku oraz błąd co do osoby (art. 33 pkt 1 i pkt 5 uegz), której dotyczy tytuł wykonawczy. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy przede wszystkim należy podkreślić wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonego przez skarżącego zarzutów nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Powyższe wynika wprost z treści art. 34 § 1 uegz zgodnie, z którym wypowiedź wierzyciela w zakresie tych zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Konsekwencją tego zapisu jest to, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2006 r. I SA/Po 443/06, niepubl.; wyrok WSA w Opolu z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 32/07, niepubl.; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 213/06, niepubl.; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 września 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 185/07, niepubl.). Wiążący charakter stanowiska wierzyciela wymaga, aby organ wyższej instancji tym bardziej przestrzegał wyrażonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z tą zasadą istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r.(sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234) Naczelny Sąd Administracyjny skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Organ w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu, ograniczając się jedynie do zdawkowego stwierdzenia, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym bada organ egzekucyjny. Postanowienie organu odwoławczego nie odpowiada wymogom określonym w art. 34 §1 uegz, a także wymogom formalnym uzasadnienia rozstrzygnięcia, określonym w art. 107 §3 kpa. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia również obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. Kolegium uznało, iż skoro zarzuty ostatecznie bada organ egzekucyjny po przedstawieniu stanowiska wierzyciela to organ rozpoznający zażalenie nie ma obowiązku zbadać czy wierzyciel ustosunkował się do zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym, a tym bardziej nie ma obowiązku skontrolowania prawidłowości oceny tych zarzutów. Stanowisko zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest nieuzasadnione. Zdaniem Sądu ocena zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt. 1-5 uegz. należy do wierzyciela i do organu kontrolującego stanowisko wierzyciela. Wprowadzenie przez ustawodawcę w 2001 r. możliwości kontroli stanowiska wierzyciela i mocy wiążącej tego stanowiska pozbawiło tym samym możliwości kontroli zarzutów wskazanych w art. 33 pkt. 1-5 uegz. przez organ egzekucyjny. Jeżeli faktycznie ostatecznej oceny zarzutów dokonywałby organ egzekucyjny to nie byłoby potrzeby wprowadzenia w ustawie możliwości kontroli stanowiska wierzyciela, a po drugie obowiązku zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji braku stanowiska wierzyciela. Zatem z punktu widzenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych m.in. w art. 7,8 kpa istotnym jest, aby wierzyciel ustosunkował się do podniesionych zarzutów, a organ kontrolujący stanowisko wierzyciela zweryfikował je i dokonał ponownej oceny tych zarzutów. Brak kontroli stanowiska wierzyciela, w sytuacji wiążącej jego mocy, pozbawiłoby stronę możliwości ochrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia poruszone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, uwzględniając ocenę prawną i wskazania Sądu, a przede wszystkim zbadać i rozpatrzyć zarzuty podniesione przez skarżącego, co winno znaleźć potwierdzenie w uzasadnieniu sporządzonym stosownie do wymogów art. 107 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit c przywołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski KP