IV SA/Po 402/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi Zespołu Elektrowni P.-A.-K. SA w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska Decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: Kpa) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. stwierdził u J. G. chorobę zawodową: obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawanie i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115 ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r. o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez W. Centrum Medycyny Pracy w P.- Ośrodek w K. oraz oceny narażenia zawodowego J. G.. Dalej organ wskazał, iż z zebranych w sprawie dokumentów, a przede wszystkim z kart pomiarów stanowiskowych wynika, że w okresie pracy zawodowej na stanowiska mistrza remontów turbin tj. w latach [...] J. G. był narażony na hałas o poziomie równoważnym od 82 do 89 dB(A), w latach [...] na hałas o poziomie równoważnym 83dB(A), 86 dB(A), a w latach [...] w hałasie o poziomie równoważnym 82dB(A). Zdaniem organu długoletnia praca w narażeniu na hałas spowodowała u J.G. trwałe uszkodzenie słuchu wyrażone podwyższeniem progu słuchu o wielkości większej niż 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnie arytmetyczne dla częstotliwości audiometrycznych 1,2,3 kHZ, mające cechy kliniczne choroby zawodowej narządu słuchu. W odwołaniu od decyzji Z. Elektrowni P.-A.-K. S.A. wskazał, iż z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, jednoznacznie wynika, iż narażenie na hałas J. G. nie występowało w okresie dwóch lat poprzedzających zgłoszenie i rozpoznanie choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła również spółka P. Serwis Sp. zo.o. podnosząc, iż w okresie pracy w spółce J. G. wyposażony był w ochronniki słuchu typu słuchawkowego, jak również na stanowiskach pracy miał dostępne ochronniki słuchu typu: STOPER ELA II i MAX-1, które to środki stosował. Odwołująca wskazała również, iż w niniejszej sprawie nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana działaniem hałasu występującego w środowisku pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r. , nr [...] po rozpoznaniu powyższych odwołań utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż okres narażenia p. G., to przedział od [...] r. do [...]r. J. G. pracował kolejno na stanowisku montera turbin ([...]), mistrza remontów turbin ([...]) będąc narażonym na działanie hałasu ponadnormatywnego o poziomie równoważnym do 89 dBA, W lalach [...] na stanowisku kierownika oddziału remontów maszyn narażenie sięgało poziomów 83-86 dBA. Następnie pracował jako kierownik oddziału remontów maszyn i gospodarki wodnej ([...]) i od [...] do [...] jako z-ca kierownika wydziału usług serwisowo-remontowych, gdzie poziom hałasu równoważnego wynosił 82 dBA. Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż w toku postępowania odwoławczego wobec zarzutów odwołań skierował całość akt sprawy do W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K., prosząc o ustosunkowanie się do zarzutów odwołania. W piśmie z dnia [...]r. W. Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. wyjaśniło, iż z medycznego punktu widzenia hałas o natężeniu powyżej 80 dB w miarę wydłużania ekspozycji jest szkodliwy dla narządu słuchu i może doprowadzić do przewlekłego urazu akustycznego. Centrum Medycyny Pracy podniosło również, iż J. G. pracował w hałasie o poziomie 82 dBA (8-godz. poziom ekspozycji) do 31 grudnia [...] r. , a zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło w dnia 7 grudnia [...] r., zatem nie został przekroczony okres 2 lat od ustania narażenia na hałas. Organ odwoławczy ponadto podniósł, iż stosowanie indywidualnych ochronników słuchu przez pracowników nie ma decydującego wpływu na rozstrzygnięcie postępowania. Przy ocenie narażenia zawodowego na hałas decydujące znaczenie mają wyniki pomiarów natężenia hałasu na stanowisku pracy, przy czym przestrzeganie przez pracodawców przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej , nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Zespół Elektrowni P.-A.-K. S.A. wskazując, iż podejrzenie choroby zawodowej nastąpiło z dniem 7 grudnia [...] r. a więc w czasie kiedy poszkodowany nie był pracownikiem skarżącego. Ponadto skarżący wskazał, iż na stanowisku pracy w latach [...] nie występowało narażenie na hałas. Zdaniem skarżącego narażenie na hałas ustało 31 grudnia [...] r. tak więc dwuletni okres na zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej upłynął 31 grudnia [...]. Skarżący przytoczył również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2004 r., III SA/Po 470/04, ONSAiWSA 2005/6/136 w którym wskazano, iż w myśl art. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został ustalony w wykazie chorób zawodowych. Skarżący zwrócił również uwagę, iż stosowanie ochronników słuchu, które zmniejszają hałas w granicach 15-40%, zapewnia komfort wykonywania pracy w warunkach dopuszczalnej normy natężenia hałasu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji podkreślając jednocześnie, iż przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź jej braku w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy. Na rozprawie w dniu pełnomocnik uczestnika J. G. wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż zmiany podmiotowe po stronie pracodawcy nie zmieniły warunków wykonywanej pracy oraz że pracodawca nie wykazał zerwania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a warunkami pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: Ppsa). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów skargi należy wskazać, iż wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powyższe przepisy tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. W toku orzekania Sąd administracyjny jest związany Konstytucją i ustawami. Uprawniony jest zatem do oceny aktów wykonawczych i może odmówić ich stosowania, jeżeli uzna, że są niezgodne z aktami wyższego rzędu lub nie znajdują w nich umocowania. Nie oznacza to jednak bezwzględnego obowiązku pominięcia niekonstytucyjnego aktu wykonawczego, jeżeli mimo niespełnienia określonych wymagań konstytucyjnych, nie wyraża on norm sprzecznych z zasadami demokratycznego państwa prawa. W szczególności, Sąd bada czy odmowa zastosowania aktu wykonawczego nie spowoduje powstania luki prawnej bądź nie wpłynie na prawa lub obowiązku obywateli. Z tych względów, jakkolwiek niekonstytucyjność upoważnienia zawartego w art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP nie budzi już wątpliwości w świetle powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, to jednak nie skłoniło to Sądu do pominięcia tego rozporządzenia w całości lecz jedynie z wyłączeniem regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (w formie tabelarycznej) kolumny drugiej zatytułowanej: "Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego". Sąd doszedł do przekonania, że pomimo niezgodności z Konstytucją, rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych z ww. wyłączeniem mogło być podstawą orzekania w sprawach dotyczących chorób zawodowych. Ocena taka znajduje poparcie w zaprezentowanej w uzasadnieniu wyroku Trybunału ocenie konstytucyjności rozporządzenia. Należy też podkreślić, że Trybunał - mimo orzeczenia niekonstytucyjności - zdecydował o utrzymaniu mocy obowiązującej rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych do dnia 2 lipca 2009 r. Sąd podziela stanowisko Trybunału, że sam fakt zamieszczenia katalogu chorób zawodowych w akcie podustawowym nie stoi w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Konieczne jest natomiast oparcie go o upoważnienie ustawowe uzupełnione o stosowne wytyczne. Trybunał nie zakwestionował również procedur zawartych w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych, uznając, że nie modyfikują one postępowania przewidzianego przez przepisy ustawy (K.p.a.). Wyjaśnił, że stanowią one jedynie jego uzupełnienie, uszczegółowienie i dostosowanie do specyfiki rozpatrywanych spraw. Natomiast z uwagi na związanie Trybunały Konstytucyjnego granicami pytania prawnego (art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym -Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) nie mógł on ocenić całokształtu uregulowania rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych w tym regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (w formie tabelarycznej) kolumny drugiej zatytułowanej: "Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego". Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż sąd może odmówić zastosowania części przepisów rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tych przepisów orzeczonej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05, Wokanda 2006/5/35, LEX nr 214402). W przypadkach gdy Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej przepisu podustawowego Sąd powinien brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Odraczając termin utraty mocy niekonstytucyjnych przepisów Trybunał wskazał, że zakwestionowane przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Sąd badając okoliczności sprawy i biorąc pod uwagę, przyczyny odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz fakt, iż Trybunał był związany granicami pytania prawnego uznał, iż przepisy niekonstytucyjnego rozporządzenia znajdują zastosowanie o ile przepisy omawianego rozporządzenia nie uniemożliwiają wydawania decyzji realizujących uprawnienia pracownicze ani nie stoją w sprzeczności z porządkiem prawnym. O ile jak wskazano wyżej umieszczenie wykazu chorób zawodowych w akcie podustawowym nie stoi w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji to wprowadzenie ograniczenia czasowego możliwości dochodzenia uprawnień pracowniczych w akcie podustawowym bez wyraźnego upoważnienia nie daje się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawa. Z powyższych względów Sąd uznał, iż przepisy rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych z wyłączeniem regulacji zawartej w załączniku do rozporządzenia (w formie tabelarycznej) kolumny drugiej zatytułowanej: "Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego" znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, odmówił zastosowania części przepisów aktu rangi podustawowej. Ponadto Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r. II OSK 1614/06, Lex nr 344599, iż rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych nie wskazuje okresu, w jakim po zakończeniu pracy w narażeniu winno nastąpić zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie, a więc regulacji do jakiej odsyła § 2 ust. 2 rozporządzenia. Tym samym ocena czy strona zachowała termin do wystąpienia ze zgłoszeniem choroby, czy nie staje się bezprzedmiotowa. Dodatkowo wskazać należy, iż nawet gdyby przyjąć pogląd, że rozporządzenie w sprawie wykazu chorób zawodowych ogranicza termin w jakim powinno nastąpić zgłoszenie choroby zawodowej i pomimo stwierdzenia niezgodności z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny w tym zakresie obowiązuje, to w niniejszej sprawie zarzut przekroczenia dwuletniego okresu nie zasługiwałby na uwzględnienie. Zgłoszenie choroby zawodowej w przypadku uszkodzenia słuchu winno nastąpić w terminie 2 lat od ustania narażenia. W tym miejscu wspomnieć należy, iż wykonywanie pracy w narażeniu na hałas nawet poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza jednocześnie, iż wykonywana jest ona w bezpiecznym środowisku pracy bez tego narażenia. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, co zostanie dokładniej wyjaśnione w dalszej części uzasadnienia, iż J. G. pracował w warunkach narażenia zawodowego do 31 grudnia [...] r., a zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło w dniu 7 grudnia [...] r. Zatem za słuszne uznać należy stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie został przekroczony dwuletni termin do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych a w sprawie wykazu chorób zawodowych zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Natomiast w sporządzonym w formie tabelarycznej wykazie stanowiącym załącznik przedmiotowego rozporządzenia dla chorób zawodowych zamieszczono kolumnę drugą, w której określono nie okres, w jakim może nastąpić zgłoszenie oraz rozpoznanie choroby po zakończeniu pracy w narażeniu, ale okres, w którym mają wystąpić udokumentowane objawy chorobowe. Tym samym Sąd w niniejszym składzie nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2004 r., III SA/Po 470/04, ONSAiWSA 2005/6/136, iż w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został ustalony w wykazie chorób zawodowych. Wobec powyższego zarzut skarżącej rozpoznania choroby zawodowej po upływie dwuletniego okresu jest nieuzasadniony. W konsekwencji więc, skoro w dacie orzekania przez Sąd omawiane unormowania z wyżej wskazanym wyłączeniem zachowują moc obowiązującą, ocenę legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia należało przeprowadzić uwzględniając ich treść. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała 7 sędziów NSA OPS 3/02 z 20 maja 2002 r., ONSA 2003/1/4), przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej przez organ sanitarny w drodze decyzji muszą więc być spełnione dwie przesłanki: rozpoznanie choroby wymienionej w powołanym wykazie przez właściwe jednostki organizacyjne służby zdrowia i stwierdzenie istnienia związku przyczynowego tej choroby z warunkami wykonywanej pracy. W niniejszej sprawie upoważniona placówka służby zdrowia- W. Centrum Medycyny Pracy w P.- Ośrodek w K. w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r. uzupełnionym pismem z dnia [...] r. rozpoznała u J. G. chorobę zawodową: obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem wymienioną w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych. W piśmie z dnia [...] r. W. Centrum Medycyny Pracy wskazało, iż z medycznego punktu widzenia hałas o natężeniu powyżej 80dB w miarę wydłużania ekspozycji jest szkodliwy dla narządu słuchu i może doprowadzić do przewlekłego uszkodzenia słuchu. Wskazać należy, iż orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i powinno być wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1221/04; publ. LEX nr 194428). Ponieść również należy, iż organy podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw jej stwierdzenia są związane orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie. Organ ten nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok NSA z 9 lipca 1998r., sygn. II SA 634/98 , wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006, sygn. VII SA/Wa 1221/04, LEX nr 221953, uzasadnienie wyroku NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. II OSK 1078/06, LEX nr 315089). Powyższe nie oznacza jednak zwolnienia organu z obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie. Organ przed wydaniem decyzji dokonać musi w oparciu o art. 80 kpa oceny wiarygodności opinii i nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim, które niedostatecznie lub w sposób nieprzekonujący uzasadnia zajęte stanowisko ( por. także wyrok NSA z 5 listopada 1998 r., LEX nr 45833 ). Organ odwoławczy podzielił opinię W. Centrum Medycyny Pracy w P.- Ośrodek w K.. Również Sąd nie znajduje podstaw do jej zakwestionowania. Opinia lekarska jednostki orzeczniczej zawiera jednoznaczne i logiczne uzasadnienie oraz została wydana po poprzedzeniu specjalistycznych badań m. in. przeprowadzono badania laryngologiczne, audiometrię tonalną progową i nadprogową. Zatem skoro u J. G.wykryto chorobę mieszczącą się w wykazie chorób zawodowych to została spełniona pierwsza przesłanka stwierdzenia choroby zawodowej. Obowiązkiem organu było również ustalenie istnienia bądź nie związku przyczynowego tego schorzenia z warunkami wykonywanej pracy. W tym miejscu należy zauważyć, iż ugruntowane jest orzecznictwo Sądu Najwyższego jak i sądów administracyjnych, że konstrukcja przepisów rozporządzenia przemawia za istnieniem domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami pracy w przypadku stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykonywania pracy w warunkach narażających na jej powstanie. Oczywiście powyższe domniemanie prawne ma charakter wzruszalny i może być obalone dowodem przeciwnym, jeżeli wykaże się, że mimo wykonywania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej stwierdzona choroba została spowodowana innymi przyczynami pozazawodowymi lub, że warunki szkodliwe nie mogły wywołać stwierdzonej choroby. Z akt sprawy wynika, iż J. G. pracował w warunkach narażenia zawodowego od [...] r. do [...] r. na stanowiskach: - montera turbin ( lata [...]) - mistrza remontów turbin (lata [...]) - kierownika oddziału remontów maszyn (lata [...]) - kierownika oddziału remontów maszyn i gospodarki wodnej (lata [...]) - z-ca kierownika wydziału usług serwisowo-remontowych (lata [...]). Organy prawidłowo ustaliły, że pracownik wykonywał pracę w warunkach narażenia na hałas, a nawet w niektórych okresach pracy w warunkach narażenia na hałas przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie, które zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 217, poz. 1833 ze zm. ) wynosi, w odniesieniu do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy, 85 dB. Z akt sprawy, szczególności z kart pomiarów stanowiskowych, wynika, że w okresie pracy na stanowisku mistrza remontów turbin tj. w latach [...] r. J. G. był narażony na hałas o poziomie równoważnym od 82 dB(A) do 89 dB(A), w latach [...] na hałas o poziomie równoważnym 83dB(A), 86 dB(A), a w latach [...] w hałasie o poziomie równoważnym 82dB(A). Istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 1998 r. I SA 1862/97, Lex nr 45840). Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż w zakładzie pracy były stosowane ochronniki słuchu, których stosowanie zmniejszają hałas 15%-40%, a więc ich stosowanie zapewnia komfort wykonywania pracy w warunkach dopuszczalnej normy natężenia wskazać należy, iż stosowanie indywidualnej ochrony może co najwyżej obniżyć poziom występującego zagrożenia lecz nie wyeliminuje go w 100 %. Wskazać również należy, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.) środki ochrony indywidualnej powinny być stosowane w sytuacjach, kiedy nie można uniknąć zagrożeń lub nie można ich w wystarczająco ograniczyć za pomocą środków ochrony zbiorowej lub odpowiedniej organizacji pracy, a § 78 i 79 tego rozporządzenia określa obowiązki pracodawcy w odniesieniu do ochrony pracowników przed hałasem. Z powyższych względów należy uznać, iż fakt stosowania indywidualnych środków ochrony nie wpływa na stwierdzenie, iż osoba je stosująca nie pracuje w warunkach narażenia na hałas. Ponadto wykonywanie pracy w narażeniu na hałas poniżej dopuszczalnej normy nie oznacza jednocześnie, iż wykonywana jest ona w bezpiecznym środowisku pracy bez narażenia na uszkodzenie narządu słuchu. Jak słusznie wskazał organ, w ślad za W. Centrum Medycyny Pracy, hałas o natężeniu powyżej 80dB w miarę wydłużania ekspozycji jest szkodliwy dla narządu słuchu i może doprowadzić do przewlekłego uszkodzenia słuchu. Z akt sprawy wynika, iż natężenie hałasu przez cały okres pracy wynosił ponad 80 dB. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących NDN rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy oraz nie jest równoznaczne z tym, że pracownik nie był narażony na zawodowe uszkodzenie słuchu. Wobec stwierdzenia u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i ustalenia, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie organy słusznie uznały, iż istnieje związek przyczynowy między chorobą zawodową, a warunkami pracy. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uznać za odpowiadającą prawu. Oceniając działanie organu administracji w zakresie obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż rozstrzygnął on sprawę dysponując pełnym materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania. Zebrane dowody zostały poprawnie ocenione i przyjęte za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś organ administracji zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszną i prawidłowo umotywowaną decyzję, nieuchybiającą procedurze. W tym stanie rzeczy, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 Ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 200 Ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż zwrot kosztów przysługuje wyłącznie skarżącemu i to tylko w sytuacji uwzględnienia skargi. Zwrot kosztów natomiast nie przysługuje uczestnikowi postępowania. Z powyższych względów wniosek pełnomocnika uczestnika podstępowania zgłoszony na rozprawie nie mógł być uwzględniony. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/I. Kucznerowicz KB/