IV SA/Po 423/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r.) Wójt Gminy K. (dalej zwany Wójtem albo organem I instancji) działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm., dalej uewid.) oraz. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) orzekł o wymeldowaniu U. S. (dalej strona) z pobytu stałego, z budynku położonego w T. pod nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek T. S. (właściciela budynku). W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Wójt ustalił, że właściciel budynku położonego w T. pod nr [...] w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. oświadczył, że strona nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od około maja 2011 r. Obecnie zamieszkuje w W. przy ul. B. nr [...]. Przesłuchana w dniu [...] grudnia 2012 r. strona zeznała, że budynku położonego w T. pod nr [...] nie opuściła dobrowolnie. Przymusowo wyszła z domu dnia 6 września 2011 r., ponieważ jej życie było zagrożone ze strony Państwa B. (rodzina zamieszkująca w spornym budynku). Strona twierdzi, że pozostawiła cały swój dobytek w opuszczonym domu. Przesłuchana w tym samym dniu w charakterze świadka E. B. zeznała, że strona ostatni raz w budynku przebywała we wrześniu 2011 r. Ponadto dom opuściła dobrowolnie zabierając część rzeczy i przedmiotów ze sobą, a niewielką jedynie część pozostawiając na miejscu. Przesłuchana również w tym samym dniu w charakterze świadka A. Z. zeznała, że U. S. przyjeżdża ją odwiedzać. Ponadto zdarza się, że nocuje w budynku położonym w W. przy ul. B. nr [...]. Przeprowadzone w dniu [...] stycznia 2013 r. oględziny budynku położonego w T. pod nr [...] nie potwierdziły faktu by strona zamieszkiwała w nim. Znaleziono część rzeczy należących do w/w osoby, które określić należy jako zbędne do życia codziennego. Strona przyznała, że od ponad roku nie zamieszkuje w spornym budynku. Zdaniem organu I instancji, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło w sposób nie budzący wątpliwości fakt, że U. S. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Oceny stanu faktycznego dokonano na podstawie zebranych materiałów dowodowych. Dowody te uznane zostały przez organ orzekający za wiarygodne, ponieważ w pełni odzwierciedlają stan faktyczny. W odniesieniu do strony zostały wypełnione przesłanki zawarte w art. 15 ust. 2 uewid. Odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. wniosła U. S. (dalej odwołująca) wskazując, że w budynku położonym w T. pod nr [...] znajduje się Jej centrum życiowych interesów, ponieważ dom położony w W. sprzedała, przeznaczając uzyskane środki na wspólne życie z mężem. Decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. skazuje odwołującą na bezdomność, gdyż nie będzie miała gdzie się podziać. Odwołująca opisała również swoją sytuację rodzinną, akcentując zaistniały pomiędzy Nią a rodziną Jej męża konflikt. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] lutego 2013 r.) Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu organ II instancji opisując stan faktyczny sprawy podkreślił, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Za niesporne w rozpatrywanej sprawie organ II instancji uznał, że odwołująca wyprowadziła się z mieszkania w T. w 2011 roku i od tego czasu w nim nie zamieszkuje, a zatem doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu. Odwołująca po wyprowadzeniu się ze spornego mieszkania, nigdy już w nim nie zamieszkała, nie skorzystała też z przysługujących Jej środków zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania, jak powództwo posesoryjne czy żądanie eksmisji z należnego jej lokalu zajmujących go osób. Nie wykazała też w sposób przewidziany prawem, tj. orzeczeniem właściwego organu, że została zmuszona do opuszczenia spornego lokalu. Sytuacja ta jest zatem równoznaczna z dobrowolnym opuszczeniem miejsca stałego pobytu. Na fakt niezamieszkiwania odwołującej w miejscu stałego zameldowania wskazali także były mąż odwołującej, który wystąpił z wnioskiem o jej wymeldowanie, Komenda Powiatowa Policji w J. oraz świadkowie. Ponadto jak wynika z wyjaśnień złożonych przez odwołującą do protokołu w dniu [...] grudnia 2012 r., wystąpiła Ona do Wójta o przydział mieszkania, co może dowodzić, że nie zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania. W świetle zebranych dowodów lokal położony w T. pod nr [...] w opinii Wojewody nie jest miejscem stałego zamieszkiwania odwołującej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) od powyżej opisanej decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. pismem z dnia [...] marca 2013 r. wniosła Urszula S. (dalej skarżąca), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca zanegowała stan faktyczny przedstawiony w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji podkreślając, że nie opuściła dobrowolnie miejsca zamieszkania. Skarżąca zwróciła również uwagę, że Wojewoda wskazał w wydanej decyzji nie obowiązujący od 1 stycznia 2013 r. art. 15 ust. 2 uewid. (k. 4-6 akt sadowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Wojewoda wniósł o jej oddalenie na koszt skarżącej argumentując, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu jest jedynie potwierdzeniem ustalonego faktu, a administracyjne decyzje o wymeldowaniu nie pozbawiają praw do lokalu osoby, której dotyczą (k. 8-11 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu była decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2013 r. oraz poprzedzające jej wydanie czynności procesowe organów obu instancji, które zostały podjęte z urzędu na skutek pisma małżonka skarżącej, będącego jednocześnie właścicielem budynku, z dnia [...] grudnia 2012 r. o wymeldowanie skarżącej z lokalu mieszkalnego położonego w T. pod nr [...], z uwagi na brak faktycznego zamieszkiwania w nim od maja 2011 r. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą prowadzonych rozważań. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy ustaliły w sposób niewątpliwy, że skarżąca nie koncentruje swojego życia we wskazanym powyżej lokalu mieszkalnym. Sama skarżąca podczas oględzin budynku znajdującego się pod nr [...] w T., które miały miejsce [...] stycznia 2013 r. przyznała, że nie przebywała w nim od ponad roku. Tak samo w skardze do WSA skarżąca przyznała, że w powyżej wskazanym domu nie zamieszkuje, podkreślając jednocześnie, że dzieje się tak ze względu na agresywne zachowanie rodziny męża. Zgodnie z art. 15 ust. 1 uewid., na osobie, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, spoczywa obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku zaniechania tego obowiązku, stosownie do art. 15 ust. 2 uewid. organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. Ma ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie prowadzi do zmiany stosunków prawnorzeczowych na nieruchomości, o czym wspomniał Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. Z kolei ustalając, czy opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny, organ meldunkowy powinien uwzględnić przyjęty w orzecznictwie pogląd, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W orzecznictwie sądowym akcentuje się przy tym, że na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (wyrok NSA z dnia 15.02.2012 r., sygn. akt II OSK 2143/10, lex nr 1145567). W rozpoznawanej sprawie wykazane zostało w sposób niewątpliwy, że skarżąca nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów w lokalu mieszkalnym położonym w T. pod nr [...], tzn. nie przebywa w nim regularnie, nie nocuje, nie spożywa posiłków. Jak trafnie zauważył organ II instancji, fakt posiadania w lokalu mieszkalnym swoich rzeczy oraz innych ruchomości, nie prowadzi automatycznie do wniosku, że przesłanka opuszczenia lokalu nie została spełniona. Jeżeli całokształt zachowania skarżącej wskazuje, że lokal w którym jest na stałe zameldowana przestał być tego rodzaju miejscem koncentracji Jej interesów życiowych, wówczas przesądzającego znaczenia nie można nadawać okoliczności pozostawienia w tym lokalu niektórych przedmiotów należących do skarżącej. Sam zamiar powrotu do lokalu oraz wola skarżącej nie stanowią przesłanek do utrzymania zameldowania (wyrok WSA w Gliwicach z 20 września 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 551/12, lex nr 1253961). Z kolei akcentowany przez skarżącą konflikt z właścicielem budynku nie mógł mieć przesądzającego znaczenia dla uznania, że skarżąca nie opuściła miejsca stałego pobytu. Jeżeli skarżąca nie korzystała z przysługujących Jej w trybie cywilnoprawnym środków zmierzających do swobodnego dostępu do mieszkania, to dla postępowania prowadzonego w przedmiocie wymeldowania nie mógł odegrać przesądzającego znaczenia ewentualny konflikt jaki zaistniał pomiędzy Nią a pozostałymi mieszkańcami. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 uewid. należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do niego (wyrok NSA z 9 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 299/11, lex nr 1252007, wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 771/11, lex nr 1252181, wyrok NSA z 30 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1369/11, lex nr 1291933). W niniejszej sprawie skarżąca nie skorzystała z takich środków samemu przyznając dodatkowo, że postępowanie w sprawie znęcania się nad Nią przez krewnych męża zostało umorzone. Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu dotyczącego art. 15 ust. 2 uewid., nie zasługiwał on na uwzględnienie. Skarżąca błędnie wskazała, że przepis ten nie obowiązuje od 1 stycznia 2013 r. Ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012 r., poz. 1407), z dniem 31 grudnia 2012 r. uzyskał on nowe brzmienie. Nowelizacja art. 15 ust. 2 uewid. nie miała wpływu na treść decyzji z 21 stycznia 2013 r. oraz z 26 lutego 2013 r., które zostały podjęte na podstawie nowego stanu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.