IV SA/Po 468/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-06-17
Skład orzekający: Maciej Busz, Maria Grzymisławska-Cybulska, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy synowi osoby niepełnosprawnej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli jego matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jest zdolny do sprawowania opieki?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje synowi, jeśli jego matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, chyba że obiektywnie nie jest zdolny do sprawowania opieki. W niniejszej sprawie ustalono, że ojciec skarżącego, będąc zdolnym do sprawowania opieki, wspólnie z synem zapewniał ją niepełnosprawnej matce, co wyklucza przyznanie świadczenia synowi na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że matka skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż (ojciec skarżącego) nie posiadał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, mimo że wspólnie z synem zapewniał jej opiekę. Skarżący wniósł skargę, zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2020 r. ([...]) w przedmiocie odmowy przyznania B. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką - J. S..
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2020 r. B. S. (dalej także zwany "Wnioskodawcą" albo "Skarżącym"), reprezentowany przez pełnomocnika fachowego, zwrócił się do G. O. P. S. w P. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. We wniosku wskazano, że osobą wymagającą opieki jest J. S.. Do wniosku załączono dodatkową dokumentację, na którą składały się oświadczenie Wnioskodawcy z dnia [...] maja 2020 r., informacja o czynnościach wykonywanych podczas opieki nad J. W. S., informacja na temat składu rodziny osoby wymagającej opieki, dokumentacja leczenia J. S., orzeczenie P. Z. ds. O. o N. z dnia [...] sierpnia 2015 r., stwierdzające, że J. S. zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie to wydano na stałe, a w jego treści wskazano, że niepełnosprawność istnieje od [...]. roku życia).
Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2020 r. G. O. P. S. w P. stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał wniosek do organu właściwego – G. O. P. S. w D. .
Z przeprowadzonego w dniu [...] maja 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca jest synem J. S., a J. S. pozostaje w związku z M. S. (emeryt). B. S. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania zasiłku.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. ([...]) Wójt Gminy D., na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, ze zm., dalej także jako "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej "K.p.a."), odmówił B. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. S.. W uzasadnieniu wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdyż niepełnosprawność J. S. powstała od jej [...]. roku życia, czyli nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Wskutek wniesienia odwołania z dnia [...] lipca 2020 roku od powyższej decyzji odmownej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2020 r. ([...]) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, działając na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a,, ust. 3 oraz art. 20 ust. 1-3, art. 23 u.ś.r. oraz art. 138 § 2 i art. 104 § 1 K.p.a.
W dniu [...] października 2020 r. J. W. S. zmarła, co uwidoczniono w aktach administracyjnych fotokopią odpisu skróconego aktu zgonu z dnia [...] października 2020 r. ([...]) sporządzonego przez Kierownika U. S. C. w D. .
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. ([...]) Wójt Gminy D. odmówił B. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. S., działając na postawie art. 17 u.ś.r. oraz art. 104 K.p.a. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia organ upatrywał w tym, że mąż J. S. nie jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, wobec czego mógł sprawować opiekę nad żoną. Organ wskazał, że uprawnienie B. S. do świadczenia pielęgnacyjnego byłoby aktualne, gdyby małżonek J. S. nie byłby w stanie tej opieki sprawować z uwagi na swoją niepełnosprawność.
Odwołaniem z dnia [...] stycznia 2021 r. B. S., reprezentowany przez pełnomocnika fachowego, zaskarżył powyższą decyzję w całości, wniósł o uchylenie w całości powyższej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. stanowiącego o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz zstępnego. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że należy mieć na względzie cel regulacji zawartej w przepisach u.ś.r., czyli przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. B. S., syn niepełnosprawnej, chce i potrafi opiekować się niepełnosprawną matką, co uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zstępnemu, a nie małżonkowi J. S..
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także zwane "Kolegium") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, działając na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 K.p.a.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że podziela argumentację organu I instancji, że w sprawie nie spełniona została przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Kolegium wskazało, że rzeczywiście wskazanego przepisu nie można interpretować literalnie, na co wskazuje rozbudowane orzecznictwo sądów administracyjnych, jednak możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz osoby zobowiązanej do alimentacji jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w małżeństwie z osobą, której stan zdrowia uniemożliwia sprawowania takiej opieki. Kolegium uznało, że małżonek J. S. jest w stanie sprawować nad nią opiekę, co zresztą częściowo czyni. Dodatkowo małżonek J. S. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie zaistniały także inne obiektywne przyczyny, które wyłączałyby warunek określony w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. B. S. (dalej także jako "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika fachowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] lutego 2021 ([...]), zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy jego matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
Jednocześnie sformułowano wnioski o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2020 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie B. S. prawa do świadczenie pielęgnacyjnego, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację opartą na celowościowym i systemowym rozumieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., które zdaniem Skarżącego powinno realizować normy konstytucyjne w jak najszerszym zakresie.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] maja 2021 r. Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zarządzeniem nr 26/20 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-Cov-2 oraz w zw. z Zarządzeniem nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawa niniejsza została przez Przewodniczącego Wydziału skierowana na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374).W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda Strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w tym przypadku jest uzależnione od uznania, że rozprawa mogłaby wywołać nadmierne zagrożenie dla życia i zdrowia osób w niej uczestniczących. Mając na uwadze, że Miasto Poznań, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte tzw. obszarem czerwonym przesłanka powyższa została spełniona. Powyższe stanowisko jest zgodne z poglądem zawartym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r., wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 6/19, zgodnie z którą przepis art. art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 2325 – dalej jako: "p.p.s.a."). Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 – u.ś.r.).
W okolicznościach badanej sprawy poza sporem pozostaje, że B. S. w maju 2020 r. wniósł o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W miesiącach bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku (od [...] lutego do [...] kwietnia 2020 r.) B. S. przebywał w A. Ś. w P., w związku z nieterminowym płaceniem alimentów, a w maju 2020 r. zarejestrował się w urzędzie pracy (pkt IV.A. Wywiadu środowiskowego). Kwestią bezsporną pozostaje, że B. S. jest synem J. S., która legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagała długotrwałej opieki. Bezsporne pozostaje też, że J. S. (która jak wskazuje załączony do akt administracyjnych sprawy skrócony odpis aktu zgonu – zmarła [...] października 2020 r.) pozostawała w związku małżeńskim z M. S., który nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem pozostaje ponadto, że M. S. (ojciec Skarżącego) uzyskał prawo do świadczenia emerytalnego. Zarówno mąż J. S. (M. ), jak i jej syn B. (Skarżący) są osobami uzależnionymi od alkoholu i od września 2019 r. uczęszczają na spotkania z terapeutą (raz w miesiącu). Kwestią bezsporną pozostaje fakt, że J. S. wymagała pomocy w codziennym funkcjonowaniu, która była zapewniana jej przez syna oraz męża.
Istota sporu sprowadza się do zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi osoby niepełnosprawnej, w sytuacji gdy jej małżonek nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności, pobierał świadczenie emerytalne i wraz z synem zapewniał niepełnosprawnej żonie pomoc w codziennym funkcjonowaniu.
Świadczenie pielęgnacyjne jest jednym ze świadczeń rodzinnych uregulowanych w u.ś.r. (art. 2 pkt 2 u.ś.r.) przysługującym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie to przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zatem w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ustawodawca sformułował negatywną przesłankę po stronie osoby wymagającej opieki, której zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom uprawnionym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z literalnego brzmienia przywołanego wyżej unormowania wynika bowiem, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało. Ustawodawca przyjął, że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.) wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, zgodnie z art. 60 § 1 k.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Z kolei z art. 130 k.r.o. wynika, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2016 r. sygn. I OSK 3283/14).
Mając na uwadze literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stwierdzić należy, że ustawodawca przyjął, że zasadne i konieczne jest ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ze względu na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. Co do zasady, w przypadku pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim, świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane na podmioty, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r., wyłącznie gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2020 r., I OSK 599/20, wyrok NSA z 20 stycznia 2020 r., I OSK 2031/20). Taka sytuacja bezspornie nie ma jednak miejsca w badanej sprawie.
Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym rzeczywista niemożność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (tu: przez jej współmałżonka), w braku orzeczenia o niepełnosprawności (tu: o jej znacznym stopniu), wykazana być może również innymi dowodami, dopuszczonymi przez k.p.a. (por. wyrok NSA z 13.11.2015 r., I OSK 1230/14, CBOSA). Dlatego dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych – mając na uwadze konkretne okoliczności badanej sprawy – Sąd miał na względzie także cel regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r. Sąd podziela stanowisko, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku B. S. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować jej współmałżonek (ojciec Skarżącego), a nie wyłącznie od ustalenia, że matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 11.01.2017 r., I OSK 1113/15, CBOSA). W ocenie Sądu, dokumentacja akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że małżonek J. S. był zdolny sprawować nad nią opiekę w rozumieniu art. 17 u.ś.r., bowiem – jak jednoznacznie wskazał Skarżący w wywiadzie środowiskowym – pomoc J. S. w codziennym funkcjonowaniu zapewniana była "zapewniana ze strony syna i męża" (pkt V.B.1 Wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...] maja 2020 r.). Ponadto w wywiadzie wskazano, że pani J. chorowała przewlekle od wielu lat, a opiekę nad nią "w największym stopniu" sprawował Skarżący.
Analiza akt sprawy wskazuje, że w pkt V.A.1 Wywiadu środowiskowego Skarżący podał, że zarówno jego ojciec, jak i on sam są osobami długotrwale chorującymi na epilepsję, i zarówno mąż, jak i syn J. S. zapewniali jej niezbędną pomoc. Jakkolwiek zatem Skarżący podjął opiekę nad niepełnosprawną matką, to z akt sprawy nie wynika aby istniały obiektywne przyczyny aby opieki tej nie mógł sprawować jego ojciec. Wręcz przeciwnie, z akt sprawy wynika, że ojciec Skarżącego – wspólnie ze Skarżącym – zapewniał opiekę niepełnosprawnej J. S..
Zauważyć trzeba, że ani w odwołaniu, ani w skardze Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego w osobie ad Ż.) nie kwestionował poczynionych przez organy ustaleń faktycznych. Ustalenia przyjęte przez organy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby M. S. – obiektywnie - nie mógł sprawować opieki nad żoną w rozumieniu art. 17 u.ś.r. Prawidłowo zatem organy uznały, że w kontrolowanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka, wymieniona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., do uzyskania przez Skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie analiza akt sprawy pod kątem przywołanych uregulowań nie pozostawia wątpliwości, iż zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.
Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło