IV SA/Po 488/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z 28 lutego 2025 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania L. T. (zwanego dalej "Inwestorem", "Zarządcą" lub "Skarżącym") od wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") decyzji nr [...] z 2 grudnia 2024 r. ([...]) nakazującej L. T. rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...] – uchylił ww. decyzję PINB w części, w jakiej określono obiekt podlegający rozbiórce, i w to miejsce nakazał L. T. "rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej, przedstawionego na szkicu stanowiącym załącznik nr 1 do niniejszej decyzji", a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję PINB w mocy. Zaskarżona decyzja WWINB zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W trakcie prowadzonego przez PINB postępowania o sygn. [...], dotyczącego samowolnie wybudowanego budynku o funkcji agroturystycznej na ww. działce nr ewid. [...], ujawniono zabudowę znajdującą się w centralnej części tej działki, opisaną w protokole kontroli nr [...] z 26 listopada 2023 r. jako zespół budynków przylegających do siebie o funkcji różnej, m.in.: magazynowej, inwentarskiej. Do protokołu wykonano dokumentację zdjęciową oraz szkic ujawnionej zabudowy. W związku z wątpliwościami, czy ww. zabudowa to jeden obiekt mający wspólną konstrukcję czy kilka obiektów ściśle przylegających do siebie, PINB w dniu 22 maja 2024 r. przeprowadził kolejną kontrolę terenową, w trakcie której ustalono, że w centralnej części działki znajduje się budynek gospodarczo-garażowy z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej gospodarstwa rolnego. Ww. obiekt stanowi konstrukcyjną całość, elementy konstrukcyjne dachów są ze sobą połączone bądź opierają się na sobie nawzajem. Budynek posiada wspólne ściany wewnętrzne oraz wspólną instalację elektryczną. Ścieki z budynku odprowadzane są do zbiornika bezodpływowego. W części budynku wydzielono niewielkie zaplecze socjalne. Budynek posiada zadaszone wiaty, które stanowią konstrukcyjną całość z kubaturową częścią obiektu. Konstrukcja obiektu mieszana, murowana, drewniana, stalowa, blacha trapezowa, eurofala PCV, płyta warstwowa, płyta OSB. Posadzki betonowe. Z dokumentów włączonych z równolegle toczącego się postępowania o sygn. [...] wynika, że na budowę przedmiotowego budynku właściciel nie uzyskał pozwolenia na budowę oraz innych niezbędnych decyzji administracyjnych. Inwestor zeznał, że zabudowa w głębi działki powstawała od 2017 r. do 2020 r. Podczas kontroli z 22.5.2024 r. ustalono ostatecznie, że funkcja obiektu to budynek gospodarczo-garażowy z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej. Zawiadomieniem z 06 czerwca 2024 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu w niniejszej sprawie postępowania. Postanowieniem nr [...] z tej samej daty (6.6.2024 r.) – wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (w skrócie "p.b.) – PINB wstrzymał L. T. wykonywanie robót budowlanych, bez wymaganego pozwolenia na budowę, a polegających na budowie budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Jednocześnie organ poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części. W dniu 10 lipca 2024 r. do PINB wpłynął wniosek Inwestora z 8 lipca 2024 r. o legalizację samowoli budowlanej. W związku z tym PINB, postanowieniem z 14 sierpnia 2024 r., zobowiązał Inwestora do przedłożenia w terminie 60 dni od dnia otrzymania postanowienia wyszczególnionych dokumentów legalizacyjnych. Wobec niewpłynięcia w zakreślonym terminie ww. dokumentów, PINB, przywołaną na wstępie decyzją z 2.12.2024 r., nakazał L. T. rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej, zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...] – na podstawie art. 49e pkt 3 p.b. Odwołanie od tej decyzji złożył Inwestor, reprezentowany przez ad. T., który wniósł o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania I instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB. W uzasadnieniu zauważył, że właścicielka nieruchomości [K. B., prywatnie córka Skarżącego – uw. Sądu – dalej jako "Właścicielka"] ubiegała się o warunki zabudowy i został nawet sporządzony projekt pozytywnej decyzji, jednak końcowa decyzja była odmowna, z uwagi na rzekomy brak dostępu do drogi publicznej. Zdaniem Skarżącego nakaz rozbiórki jest niecelowy ze względów ekonomicznych – zostanie zniszczony obiekt posiadający istotną wartość, którego istnienie nie narusza praw ani interesów kogokolwiek; budynek jest użyteczny. Ani prawo budowlane, ani też decyzja nie definiują, co należy rozumieć przez "rozbiórkę". Poza tym wydana decyzja dotyczy obiektu, co do którego poszczególne jego części (pojedyncze elementy) nie wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę czy też zgłoszenia. Sankcja w postaci nakazu rozbiórki jest nieadekwatna do zastanej sytuacji. Decyzja nie jest przekonywująca co do racji, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Uchylając decyzję PINB w części i orzekając w to miejsce co do istoty sprawy – przywołaną na wstępie decyzją z 28.2.2025 r. – WWINB wyjaśnił w uzasadnieniu, że niewątpliwie przedmiotowy obiekt stanowi budynek, o którym mowa w art. 3 pkt 2 p.b., gdyż posiada wszelkie wskazane w tym przepisie elementy. Zaznaczył, że wprawdzie budynek ten jest skonstruowany z poszczególnych elementów (wiat, elementów magazynowych, kurnika, pokoi, toalety, garażu), jednakże wszystkie one stanowią konstrukcyjną całość (są ze sobą konstrukcyjnie powiązane). Dlatego całość tę należy traktować jako jeden budynek gospodarczo-garażowy z zapleczem socjalnym i wiatami. Skarżący nie dopełnił obowiązku uzyskania pozwolenia na jego budowę. W zakreślonym terminie (do 15.10.2024 r.) nie przedłożył również wymaganych dokumentów legalizacyjnych, dlatego organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Dalej, przytoczywszy treść art. 52 ust. 1 p.b., WWINB zaznaczył, że Skarżący w związku z umową zawartą z Właścicielką w dniu 16 grudnia 2006 r. (zwaną dalej "Umową") jest zarządcą przedmiotowej nieruchomości, zatem organ I instancji prawidłowo ustalił adresata decyzji. Tym bardziej, że Skarżący – jak sam przyznał – ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także możliwość rozbiórki i legalizacji obiektów na nieruchomości. Odnosząc się do pozostałych twierdzeń odwołania, WWINB wyjaśnił, że fakt ubiegania się (w dodatku bezskutecznego) o warunki zabudowy nie ma znaczenia dla sprawy. Na zakończenie organ II instancji podkreślił, że choć PINB zasadnie wydał decyzję rozbiórkową, to jednak w celu uniknięcia wątpliwości w zakresie tego, co ma podlegać rozbiórce, WWINB skorzystał z przysługujących mu kompetencji reformatoryjnych (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), dołączając do swej decyzji załącznik nr 1 określający obiekt podlegający rozbiórce. Skargę na opisaną decyzję WWINB wniósł [...], który – zarzuciwszy: 1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj.: 1) "art. 7, 77 § 111 i art. 8012 KPA" – polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy obiekt budowlany gospodarczo-garażowy z zapleczem socjalnym i wiatami jest trwale związany z gruntem; 2) "art. 7, 76 § 113, art. 77 § 1 i art. 80 KPA" – polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w braku ustalenia (stwierdzenia), iż Skarżący jest nie tylko zarządcą nieruchomości, ale również inwestorem obiektu; 3) "art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 KPA" – polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie, i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. przez stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia z budową; 4) "art. 8 i 107 § 3 KPA" – przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na pominięcie stwierdzenia, że Skarżący jest inwestorem obiektu, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 52 ust. 1 [p.b.] – przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że Skarżący jest adresatem decyzji jako zarządca, gdy w rzeczywistości winien być jej adresatem jako inwestor; 2) art. 3 pkt. 2 p.b. – przez ustalenie, że obiekt jest trwale związany z gruntem, a w konsekwencji przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie art. 3 pkt. 2 p.b., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego jego zastosowania; 3) art. 49e p.b. – przez brak określenia w decyzji, co należy rozumieć pod pojęciem rozbiórki – autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący ocenił, że wzniesiony obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Jest to konstrukcja drewniana, wzniesiona w systemie gospodarczym. Podkreślił, że jest inwestorem obiektu, a także zarządcą nieruchomości. Obiekt został wzniesiony w 2006 r. etapami, a obecnie nie trwa żadna budowa. W pozostałym zakresie autor skargi powtórzył większość wywodów odwołania. W odpowiedzi na skargę, WWINB wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że postanowieniem z 6 maja 2025 r. wstrzymał w całości wykonanie tej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. nie stawił się nikt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W taki sposób skontrolowawszy zaskarżoną decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z 28.2.2025 r. ([...]), Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji – tj. PINB oraz WWINB, który prawidłowo uzupełnił ustalenia poczynione przez organ I instancji – doprowadziły do tego, że w wymaganym zakresie został zebrany i należycie rozpatrzony materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie WWINB dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Materialnoprawną podstawę obu ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.; w skrócie "p.b."), na czele z jej art. 49e pkt 3. W myśl tego przepisu organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. W kontrolowanej sprawie bezspornym jest fakt nieprzedłużenia takich dokumentów przez Skarżącego – pomimo uprzedniego skutecznego doręczenia jemu postanowienia nr [...] z 6.6.2024 r. o wstrzymaniu wykonywania robót budowlanych, wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 5 p.b., a następnie postanowienia nr [...] z 14.8.2024 r. zobowiązującego Inwestora do przedłożenia wyszczególnionych dokumentów legalizacyjnych – co zasadnie stanowiło podstawę do nakazania przez organy nadzoru budowlanego rozbiórki przedmiotowego budynku, wzniesionego przez Inwestora bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że rację ma Skarżący, iż pojęcie "rozbiórki" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. I to pomimo że należy ono do zasobu języka prawnego (języka aktów prawnych). Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 3 lipca 2024 r. o sygn. akt II OSK 908/23 (w braku odmiennego zastrzeżenia wszystkie przytaczane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że "[o]dnosząc się jednak do słownikowego znaczenia tego słowa w języku polskim, a także mając na względzie definicję budowy zawartą w art. 3 pkt 6 p.b., rozbiórka obiektu budowlanego oznacza fizyczną likwidację całości określonego obiektu posadowionego w warunkach samowoli. Wykonanie obowiązku odbywa się w sferze fizycznej, poprzez roboty rozbiórkowe, których wynikiem ma być faktyczny demontaż całości obiektu. Istotą jego jest przywrócenie poprzedniego stanu, a w konsekwencji – możliwość nakazania rozbiórki jedynie w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę". Zarazem, zdaniem Sądu, wbrew sugestiom skargi, w kontrolowanej sprawie nie występują żadne wątpliwości co do przedmiotu i zakresu tak rozumianej rozbiórki nakazanej zaskarżoną decyzją. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności w postaci zdjęć oraz protokołu kontroli, a także uszczegółowione przez WWINB rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji (dodany załącznik), jasno pokazują, że przedmiotem nałożonego nakazu rozbiórki jest budynek gospodarczo-garażowy z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej, zlokalizowany na działce nr ewid. [...] (m. [...], gm. [...]), przedstawiony na szkicu w załączniku do decyzji WWINB. Sąd nie podziela również zarzutu Skarżącego, jakoby ww. obiekt budowlany nie był trwale związany z gruntem, a w konsekwencji – nie był "budynkiem" w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych – które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela – "dla przyjęcia, iż dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Nie decydują w związku z tym parametry techniczne takiego obiektu a trwałość połączenia z gruntem musi być oceniana jako kwestia faktu (...). Połączenie musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, że pozwala na pobyt ludzi. Nie muszą to być więc fundamenty, które niezbędne są do tego aby obiekt budowlany został zakwalifikowany jako budynek (art. 3 pkt 2 p.b.). O tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem" (zob. wyrok NSA z 19.12.2024 r., II OSK 610/22; por. też wyroki NSA: z 27.5.2015 r., II OSK 284/14; z 6.6.2017 r., II OSK 2477/15; z 5.10.2023 r., II OSK 21/21). Nie ulega wątpliwości, że sporny obiekt, na który składają się: wiaty, pomieszczenia magazynowe, kurnik, pokoje, toalety, garaż, opiera się siłom przyrody i pozwala na pobyt ludzi, a więc jest całością konstrukcyjną trwale związaną z gruntem, o czym świadczy już jego wielkość i powierzchnia. Zatem, spełniając zarazem pozostałe wymogi określone w art. 3 pkt 2 p.b., jest on "budynkiem" w rozumieniu tego przepisu. Jako całkowicie chybione należy także uznać zarzuty Skarżącego ogniskujące się wokół twierdzenia jakoby organy nie ustaliły, że Skarżący jest nie tylko zarządcą nieruchomości, ale że był również inwestorem obiektu. Lektura uzasadnień decyzji PINB oraz WWINB jasno pokazuje, że organy te zgodnie przyjęły, iż Skarżącemu służy zarówno status zarządcy nieruchomości i spornego obiektu, jak i jego inwestora oraz wykonawcy. Wyeksponowanie przez organy przy określaniu adresata decyzji, na pierwszym miejscu, roli Skarżącego jako zarządcy (nieruchomości i obiektu), a nie inwestora, jest wyłącznie pochodną regulacji art. 52 ust. 1 p.b. (o czym niżej) i pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości uznania przez organy Skarżącego za właściwego adresata decyzji rozbiórkowej. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale – tj. w rozdziale 5b p.b. zatytułowanym "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" – nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W kontrolowanej sprawie w dacie wydawania decyzji rozbiórkowej – a nawet już w momencie wszczęcia postępowania legalizacyjnego – roboty budowlane przy spornym obiekcie były bez wątpienia zakończone, co przy literalnym odczytaniu cytowanego art. 52 ust. 1 zd. drugie p.b. nie pozwalałoby skierować tej decyzji do inwestora. Stąd zapewne szczególne zaakcentowanie przez organy aktualnej roli Skarżącego – jako zarządcy spornego obiektu budowlanego. W związku z tym warto jednak zwrócić uwagę na następujący sposób wykładni art. 52 ust. 1 p.b. zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lipca 2024 r. o sygn. akt II OSK 1328/23: "Jak wynika wprost z przywołanej regulacji nakaz powinien być w pierwszej kolejności nałożony na inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej. Pierwszeństwo inwestora jest oczywiście konsekwencją roli jaką odgrywa ten uczestnik procesu budowlanego, będąc odpowiedzialnym za zorganizowanie całokształtu procesu budowlanego (art. 18 ust. 1 Prawa budowlanego). W logice normatywnego modelu procesu inwestycyjno-budowlanego to on jako główny aktor procesu działa w warunkach samowoli i to on winien ponosić ciężar i koszty związane z ewentualnym wykonaniem rozbiórki. Nałożenie jakichkolwiek obowiązków na właściciela nieruchomości, który nie jest uczestnikiem procesu budowlanego mogłoby być dla niego nieuzasadnionym obciążeniem i stanowić nieuzasadnione zwolnienie od takiego obowiązku inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej. Należy przy tym podkreślić, że funkcja inwestora jako organizatora procesu inwestycyjnego nie jest konstrukcyjnie uzależniona od dysponowania przez określony podmiot tytułem do nieruchomości lub prawem do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której prowadzona jest inwestycja. O ile prawo do dysponowania nieruchomością (w tym określony tytuł prawny do nieruchomości) jest warunkiem legalnego procesu inwestycyjnego to nie przesądza on o statusie określonego podmiotu jako inwestora. Inwestorem w rozumieniu art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego jest w oczywisty sposób każdy podmiot, który jest organizatorem określonego procesu budowlanego. Podsumowując, nakaz może być skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości i to szczególnie w sytuacji, gdy zrealizował inwestycję bez zgody właściciela. Zgodnie z art. 52 ust. 1. zdanie drugie Prawa budowlanego zasada nakładania obowiązku na inwestora może zostać przełamana tylko w wypadku zakończenia robót budowlanych lub w przypadku, gdy wykonanie postanowienia lub decyzji przez inwestora jest niemożliwe. Z treści tej regulacji wynika, że możliwość odstąpienia od nałożenia obowiązku na inwestora powinna zawsze być oceniana w kontekście okoliczności konkretnej sprawy, z uwzględnieniem tego, że zaadresowanie obowiązku wobec innego podmiotu niż inwestor jest wyjątkiem, uzasadnionym koniecznością doprowadzenia do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. art. 11 k.p.a.). Sformułowanie zdania drugiego art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego określające przesłanki negatywne zaadresowania nakazu do inwestora powinno być odczytywane łącznie, z uwzględnieniem ukształtowanej na tle wcześniejszego stanu prawnego (tj. przed 19 września 2020 r.), wykładni, z której wynikało, że inwestor nie powinien być adresatem obowiązku tylko w sytuacji, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wykonanie przez niego nakazu jest niemożliwe, czy to ze względów prawnych, czy też faktycznych. Innymi słowy przesłanka zakończenia robót budowlanych powinna być rozumiana jako odnosząca się do sytuacji, w której nie można już z uwagi na konkretne okoliczności faktyczne w ogóle mówić o kontekście procesu inwestycyjno-budowlanego i statusie inwestora. Nie chodzi przy tym o identyfikowanie tego zakończenia robót budowlanych z modelowo rozumianym zakończeniem budowy, jako końcowym etapem legalnego, standardowego procesu budowlanego ukształtowanego prawem budowlanym, ale o stwierdzenie oparte na konkretnych ustaleniach faktycznych, że mówienie o istnieniu kontekstu niezakończonego procesu inwestycyjnego jest bezprzedmiotowe np. z uwagi na upływ czasu lub inne obiektywne okoliczności, a wykonanie nakazu przez inwestora jest niemożliwe" (zob. wyrok NSA z 16.7.2024 r., II OSK 1328/23). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie, w której Skarżący bez wątpienia dysponuje tak faktyczną, jak i prawną możliwością wykonania nakazu rozbiórki – co w swych zeznaniach potwierdziła także Właścicielka. Jako nietrafny, a wręcz niezrozumiały jawi się zarzut skargi kwestionujący organów "stwierdzenie, że w sprawie mamy do czynienia z budową". Nie ulega bowiem wątpliwości, że do powstania spornego obiektu doszło właśnie w wyniku jego "budowy" w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.b., czyli "wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu" (ewentualnie także jego rozbudowy). Oczywiście nie chodzi w tym przypadku o budowę nadal trwającą. Jednakże zgodnie z art. 48 ust. 5 p.b. – który to przepis zasadnie zastosował PINB w niniejszej sprawie – "Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy". Końcowo, odnosząc się jeszcze do twierdzenia Skarżącego o "użyteczności" spornego obiektu i jego "istotnej wartości", wypada zauważyć, że okoliczności te nie były przez nikogo negowane, jednakże pozostają one prawnie irrelewantne (nieznaczące) na tle art. 49e pkt 3 p.b., który w niniejszej sprawie stanowił materialnoprawną podstawę orzeczonego nakazu rozbiórki. W świetle tego przepisu istotna jest jedynie okoliczność, że Skarżący w zakreślonym przez organ terminie nie przedłożył dokumentów wymaganych do zalegalizowania przedmiotowego budynku. Mając wszystko to na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazywanych przez Skarżącego. Poza tym, mając na względzie dyspozycję art. 134 p.p.s.a., Sąd, działając z urzędu, nie stwierdził również wystąpienia innych, niż zarzucone w skardze, uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.