II OSK 610/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-19
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Grzegorz Czerwiński, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy konstrukcja drewniana o wymiarach 11,20 m x 3,15 m, wsparta na słupach wbitych w ziemię, może być uznana za wiatę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a jej budowa wymagała pozwolenia na budowę, zwłaszcza gdy znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z zakazem lokalizacji zabudowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sporna konstrukcja drewniana, posiadająca dach i wsparta na słupach, stanowi wiatę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że trwałe związanie z gruntem należy oceniać jako kwestię faktyczną, a wielkość i konstrukcja obiektu mogą wymagać takiego związania dla bezpieczeństwa. Ponieważ wiata, ze względu na swoje wymiary, wymagała pozwolenia na budowę, a jej lokalizacja naruszała zakaz zabudowy wynikający z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ nadzoru budowlanego prawidłowo nakazał jej rozbiórkę. Skarga kasacyjna została oddalona.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Stowarzyszeniu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym o wymiarach 11,20 m x 3,15 m. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że wiata zlokalizowana jest na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z zakazem zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Stowarzyszenia, uznając, że wiata jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę i narusza plan miejscowy. Stowarzyszenie wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego i naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 311/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ś. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 18 lutego 2021 r. nr 53/2021 znak: WOP.7721.1129.2020.AT w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 19 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 311/21 oddalił skargę [...] Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ś. (dalej: Stowarzyszenie) na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ŁWINB) z 18 lutego 2021 r. nr 53/2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zgierzu (dalej: PINB) decyzją z 23 października 2020 r. nr 246/2020, na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) dalej: p.b., oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., nakazał Stowarzyszeniu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty o konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym o wymiarach 11,20 m x 3,15 m posadowionej w miejscowości S., gmina [...], nr ewid. działki [...], obręb S.
W wyniku wniesionego odwołania ŁWINB wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na wstępie w uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył ustalony w sprawie stan faktyczny, mianowicie pismem z dnia 7 kwietnia 2019 r. PINB został zawiadomiony o zagrożeniu dla zdrowia i życia ludzi, gdyż na terenie w S. funkcjonuje strzelnica mimo braku stałego ogrodzenia. Strzelnica została zlokalizowana na działkach o nr ew. [...] gm. [...]. Nieruchomość oznaczona nr ew. [...] stanowi własność J.K. i znajduje się na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia 31 marca 2005 r. (dalej: m.p.z.p.) W wyniku dokonanych w dniu 8 września 2020 r. oględzin ustalono, iż na terenie strzelnicy znajduje się m.in. wiata w konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym, krytym papą o wymiarach 11,2 m długość x 3,15 m szerokość, wiata posiada dwie ściany z płyty OSB. Dnia 9 września 2020 r. Naczelnik Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w Z. poinformował organ nadzoru budowlanego, że w posiadanych zasobach obejmujących lata 2013-2020, brak jest dokumentacji dotyczących wykonywanych robot budowlanych na działce o nr ew. [...] w S. Dalej ŁWINB wskazał, że wiata będąca przedmiotem sporu ma wymiary 11,20 m x 3,15 m, co daję powierzchnię zabudowy 35,28 m2. Niniejsze oznacza, iż legalna budowa wiaty wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie natomiast z informacją uzyskaną w toku postępowania odwoławczego sporna wiata zlokalizowana jest w jednostce planistycznej określonej w m.p.z.p. symbolem 11ZLd - tereny dolesień, na którym obowiązuje zakaz zabudowy. Organ II instancji zauważył, że co prawda przedmiotowa wiata nieznacznie przekracza parametry określone przez ustawodawcę w przepisie art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. i że do wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2 wymagane jest - zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b. jedynie dokonanie zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej, niemniej jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na sposób zakończenia prowadzonego postępowania administracyjnego. Z uwagi przede wszystkim na naruszenie przepisów miejscowych sporna wiata nie podlega legalizacji. ŁWINB nie zgodził się także z argumentacją odwołania, iż wiata służy także innym osobom, które odwiedzają okolicę, zarówno w celach rekreacyjnych, obserwacji przyrody, także w celach łowieckich, a nadto grzybiarzom. Bezsprzecznym jest bowiem, że teren strzelnicy został ogrodzony, tym samym, wejście na teren strzelnicy, jak również samej wiaty, będącej przedmiotem sporu, nie jest ogólnodostępne.
Skargę na decyzję organu II instancji wywiodło Stowarzyszenie, zarzucając jej naruszenie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że znajdującą się na obszarze działki o nr ewid. [...] konstrukcję drewnianą należy zakwalifikować jako wiatę.
W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnił, iż organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Także uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organy nadzoru budowlanego zasadnie przyjęły, że sporny obiekt budowlany jest wiatą, czyli budowlą, o której mowa w art. 3 pkt 3 p.b. Nadto w świetle ww. przepisu dla sklasyfikowania danego obiektu jako budowli nie jest wymagane trwałe związanie go z gruntem. Jeśli ustawodawca wymaga trwałego związania z gruntem, wyraźnie to zaznacza. Zatem chybiony jest argument Stowarzyszenia, że sporny obiekt budowlany nie jest trwale związany z gruntem i w związku z tym jego budowa nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czy nawet zgłoszenia. Sąd wskazał, że nawet jeżeli określony obiekt budowlany jest "przestawny", to wcale nie oznacza, że nie można przyjąć, że jest on trwale związany z gruntem. Wyjaśnił, że trwałość połączenia budynku z gruntem musi być zatem oceniana, jako kwestia faktu. Decyduje o tym konstrukcja techniczna obiektu budowlanego, a więc im jest ona większa i cięższa, tym połączenie z gruntem musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, żeby z jednej strony pozwalało na bezpieczne korzystanie z obiektu, a z drugiej strony zapewniało samodzielne opieranie się czynnikom mogącym zniszczyć tę konstrukcję. Wątpliwości Sądu I instancji nie budził także fakt, że inwestor powinien był uzyskać pozwolenie na budowę spornej wiaty, co wynika przede wszystkim z jej wymiarów. Nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia, że przekroczenie tych wymiarów było niewielkie. Wskazana wyżej budowla nie kwalifikuje się również do objęcia jej przepisem art 29 ust. 1 pkt 2c) p.b., w myśl którego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Pomimo bowiem tego, że wymiary spornej wiaty nie przekraczają wskazanych w tym przepisie parametrów, to jednak omawiany obiekt budowlany nie jest w żaden sposób związany z budownictwem mieszkaniowym.
Sąd przyznał także rację organom nadzoru budowlanego rozpatrującymi sprawę, iż wiata nie podlega legalizacji z uwagi na jej sprzeczność z przepisami m.p.z.p. obejmującymi teren, na którym została wzniesiona. Także twierdzenia pełnomocnika, iż wiata jest ogólnodostępna i przeznaczona do użytku dla osób zarówno korzystających ze strzelnicy jak i wszystkich innych odwiedzających okolicę, zostały uznane za chybione, bowiem teren strzelnicy jest ogrodzony, a przebywanie osób postronnych na jej terenie dopuszczalne jest tylko w godzinach jej pracy i wyłącznie za zgodą kierownictwa stowarzyszenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenie zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) błędną wykładnię art 3 pkt 3 p.b. polegające na uznaniu spornej konstrukcji drewnianej za wiatę w sytuacji, w której nie posiada ona cech i elementów niezbędnych do uznania ją za taki obiekt, a w szczególności nie jest trwale związana z gruntem;
2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu przez Sąd, że ustalenia poczynione przez organy administracji w toku postępowania uznać należy za w pełni dokładne i wyczerpujące, gdy tymczasem organ wydający zaskarżoną decyzję w ogóle nie poddał refleksji i nie zbadał, czy sporna konstrukcja koresponduje z celami gospodarki leśnej na obszarze, na którym się znajduje.
Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Skarżący kasacyjnie w skardze podniósł zarzuty naruszenia zarówno prawa procesowego jak i materialnego, przy czym zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczy błędnej wykładni przepisu art 3 pkt 3 p.b, wobec czego w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości dokonana przez organy orzekające w sprawie kwalifikacja przedmiotowej konstrukcji drewnianej za wiatę, jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. Wskazać należy, że wprawdzie przepisy ustawy Prawo budowlane oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie zawierają definicji pojęcia "wiata", to według Słownika Języka Polskiego (sjp.pwn.pl), wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem (zob. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1973/20; z dnia 17 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 603/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Wiata nie może być także obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron (zob. wyroki NSA: z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2537/20; z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 575/17; z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1091/18; z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2266/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym, co różni w zasadniczy sposób wiatę od budynku, jest nieposiadanie ściany (ścian), brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Cechą rozróżniającą budynki od budowli, do których zaliczyć należy wiaty, jest bowiem między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego. Za przegrodę taką może być uważana również ściana bezpośrednio sąsiadującego innego budynku. Niedopuszczalne byłoby bowiem kwalifikowanie jako wiaty obiektu budowlanego wydzielonego z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Ponadto aby obiekt mógł być uznany za wiatę powinien posiadać samodzielną konstrukcję wspartą na słupach, które stanowią jej podstawowy element konstrukcyjny, nawet wówczas gdy wiata dobudowana jest do budynku. Wiata składająca się z fundamentów, dachu i nieposiadająca ścian, nie może być zaliczana ani do obiektów małej architektury, ani do tymczasowych obiektów budowlanych, nie jest również budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., a zatem należy ją zaliczyć do kategorii budowli (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2019 r. sygn.. akt II OSK 3465/18, LEX nr 2604876).
Zgromadzony przez organy obu instancji materiał dowodowy, w szczególności przeprowadzone w dniu 8 września 2020 r. oględziny i dokumentacja zdjęciowa (str. 19 akt administracyjnych PINB) prowadzą do wniosku, że zrealizowane przez skarżące Stowarzyszenie roboty budowlane doprowadziły do powstania samodzielnego obiektu budowlanego w postaci wiaty. Fakt ten nie zastał zakwestionowany przez uczestniczącego w oględzinach prezesa Stowarzyszenia, co też zostało odnotowane w protokole oględzin (str. 28-29 akt administracyjnych PINB).
Skarżący kasacyjnie podnosi natomiast, iż sporny obiekt drewniany będący przedmiotem skargi nie posiada cech i elementów niezbędnych do uznania go za wiatę, bowiem w ocenie Stowarzyszenia nie jest trwale związany z gruntem. W piśmie z 28 września 2020 r. (str. 34 akt administracyjnych PINB) strona wskazała wprost cyt. iż "Wiata została wykonana w technologii drewnianej, nie jest związana trwale z gruntem. Słupy drewniane osadzone są w kotwach jedynie wbitych w ziemię. Wiata nie przylega do granicy działki. W swojej funkcji służy jedynie jako zadaszenie nad ustawionym dla zawodników i gości ławek oraz stolików, co umożliwia spożycie posiłku, zorganizowanie spotkania, warsztatów". Abstrahując od faktu, iż skarżący kasacyjnie sam, obiekt drewniany nazywa wiatą, to Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd wskazujący na pojęcie trwałego związania obiektu z gruntem. Zgodnie z nim dla przyjęcia, iż dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Nie decydują w związku z tym parametry techniczne takiego obiektu a trwałość połączenia z gruntem musi być oceniana jako kwestia faktu połączenie z gruntem. Połączenie musi być w sensie fizycznym na tyle trwałe, że pozwala na pobyt ludzi. Nie muszą to być więc fundamenty, które niezbędne są do tego aby obiekt budowlany został zakwalifikowany jako budynek (art. 3 pkt 2 p.b.). O tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 284/14 LEX nr 2089965 oraz wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2477/15 LEX nr 2417990). Na podstawie zgromadzonego materiału w szczególności dokumentacji zdjęciowej wykonanej podczas oględzin uznać należało, że sporna wiata jest trwale związana z gruntem, o czym świadczy przede wszystkim jej wielkość i powierzchnia. Wobec powyższego argumentację Stowarzyszenia w zakresie błędnej wykładni art. 3 pkt 3 p.b. uznać należało za chybioną.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31. Zatem do samowolnej budowy wiaty, która z uwagi na swoją wielkość (11,20 m x 3,15 m) wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, ma zastosowanie art. 48 p.b.
W konsekwencji, z przyczyn powyżej wyjaśnionych, bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżący kasacyjnie akcentuje, iż Sąd I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał za wyczerpujący, nie poddając jednocześnie refleksji i badaniu, czy sporna konstrukcja koresponduje z celami gospodarki leśnej na obszarze, na którym się znajduje. Naczelny Sąd Administracyjny w tym miejscu wskazuje na treść art. art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 2 p.b.). W niniejszej sprawie brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego względem wiaty, bowiem jej usytuowanie jest sprzeczne z ustaleniami obowiązującego na tymże terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tj. uchwała nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia 31 marca 2005 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] (dalej: m.p.z.p.). Z informacji uzyskanej od Wójta Gminy [...] (pismo z dnia 18 sierpnia 2020 r. – k. 14 akt administracyjnych PINB) wynika, iż działka nr ew. [...], na której znajduje się wiata, w obrębie S. położona jest częściowo w terenach rolnych oznaczonych symbolem 11RP, w terenach przeznaczonych pod dolesienia oznaczonych symbolem 11ZLd, w terenach lasów oznaczonych symbolem 11ZL. Analizując powyższe zapisy m.p.z.p. wskazać należy, że na terenie oznaczonym symbolem ZLd, na którym znajduje się sporna wiata, plan miejscowy ustala w zakresie sposobu zagospodarowania terenu: a) obowiązuje budowa fitocenoz potencjalnych z uwzględnieniem gatunków drzew (jodły, świerka, jaworu); b) gospodarka leśna ze względu na status lasów chronionych winna uwzględniać głównie ich przyrodnicze funkcje z ograniczeniem wykorzystania gospodarczego (podniesienie wieku rębności, zakaz rębień zupełnych); c) obowiązuje zakaz lokalizacji ogrodzeń; d) obowiązuje zakaz lokalizacji zabudowy.
Podstawowym warunkiem legalizacji samowoli budowlanej jest zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. W przypadku, gdy budowa jest sprzeczna z tymi przepisami organ jest zobowiązany do nakazania rozbiórki obiektu (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 166/22, LEX nr 3558948).
W niniejszej sprawie na terenie, na którym znajduje się wiata obowiązuje zakaz lokalizacji zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż ustalenia planu miejscowego mogą zawierać postanowienia oparte na nakazach, zakazach, dopuszczeniach i ograniczeniach w zagospodarowaniu terenów w zakresie określonym w § 4 rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednak ustalenia te powinny być precyzyjne, konkretnie określone, zawężające pole interpretacji, aby nie mogły być rozumiane zbyt szeroko przez organy stosujące prawo (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2645/11, LEX nr 1329821). Z tego powodu zapisy m.p.z.p. nie mogą być interpretowane w drodze wykładni rozszerzającej, co zdaje się miał na myśli skarżący kasacyjnie poddając pod rozwagę tutejszego Sądu możliwość korespondowania z celami gospodarki leśnej usytuowania wiaty. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia przepisów planu miejscowego powinna odbywać się zgodnie z założeniami wykładni gramatycznej, polegającej na odkodowaniu norm prawnych na podstawie znaczenia wyrazów i wyrażeń zawartych w treści aktu prawnego, przy uwzględnieniu zasad gramatyki i składni językowej oraz zasad logiki.
Wobec powyższego za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty kasacyjne naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Obowiązkiem organu w toku postępowania administracyjnego jest podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.), ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona oraz uzasadnienie wydanej decyzji w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organ prowadzący postępowanie w drugiej instancji nie naruszyły powołanych przepisów, a materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego przez organy nadzoru budowlanego umożliwiał jednoznaczne stwierdzenie, że podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a materiał dowodowy można było uznać za wyczerpująco prezentujący stan faktyczny. Realizacji wyrażonej w przepisie art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji, co w omawianej sprawie nie miało jednak miejsca.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło