IV SA/Po 612/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami oddala skargę Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm.; zwanej dalej jako "k.p.a") art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627; zwanej dalej jako "u.k.p") utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. sygn. akt [...] Prokurator Rejonowy w K. zatrzymał Skarżącemu prawo jazdy nr [...]. Wyrokiem z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. [...] uznał Skarżącego z winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i na podstawie art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w liczbie 100 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych, na podstawie art. 42 § 2 k.k. i art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do kierowania którymi uprawnia prawo jazdy kat. B na okres 3 lat i na podstawie 63 § 4 k.k. na poczet kary zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] grudnia 2015 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557), art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23; zwanej dalej jako "k.p.a.") cofnął Skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B, potwierdzone prawem jazdy kat. B, B+E, C, C+E, T nr [...] wydanym w dniu [...] sierpnia 2014 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 10 ust. 1 i art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.k.p. oraz § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231), zwrócił B. S. (zwanemu dalej jako "Skarżący") uprawnienia kategorii T poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy oraz odmówił Skarżącemu zwrotu uprawnień potwierdzonych prawem jazdy kategorii C, C+E Panu B. S.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Skarżący złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy C, C+E, T. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt. 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Skoro więc Skarżący wystąpił o wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E to zdaniem organu należy uznać, że ubiega się on o to w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B. Z tego powodu Starosta uznał, że jest zobowiązany odmówić wydania uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kategorii C, C+E. W odwołaniu B. S. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu uprawnień potwierdzonych prawem jazdy kategorii C, C+E. W uzasadnieniu wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów kat. B. W tych warunkach Starosta dysponując takim rozstrzygnięciem jest zobowiązany do zwrotu prawa jazdy w zakresie tych innych poza B kategorii. Takie stanowisko zdaniem Skarżącego wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych. W ocenie Skarżącego Starosta dokonał błędnej wykładni przepisów prawa ponieważ jak wynika z treści postanowienia Sądu Najwyższego z 26 lutego 2014 r. sygn. akt I KZP29/13 jeżeli prawomocny wyrok sądu karnego orzekł tylko o zakazie kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B, a skarżący posiada inne kategorie, to tym samym skarżącemu winny one zostać zwrócone. W tych warunkach twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji są nieuprawnione, albowiem organ administracji publicznej takim postępowaniem nie respektuje prawomocnych rozstrzygnięć Sądu, co jest w demokratycznym państwie prawa niedopuszczalne. Skarżący podniósł także, że posiada dwoje dzieci i jest głównym żywicielem rodziny a bezzasadna odmowa wydania jemu dokumentów prawa jazdy kat. C, C+E pozbawia jego możliwości zarobkowania jako kierowcy TIR-a i utrzymania rodziny oraz powoduje wymierną szkodę majątkową. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 12 ust 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być zwrócone osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ten stosuje się, zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p., także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A, 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B, 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, D1 lub D. Kolegium podkreśliło, że z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła istotna nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. polegająca na tym, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie po raz pierwszy prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się zwrot zatrzymanego prawa jazdy określonej kategorii. Kolegium stwierdziło, że z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w kategorii B prawa jazdy, a pośrednio - poprzez obowiązującą organy administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, C+E. W związku z powyższym w ocenie Kolegium argumenty Skarżącego odnoszące się do jego trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej oraz niekorzystna zmiana wskutek niemożności wykonywania przez Skarżącego zawodu kierowcy nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia ponieważ przy jej rozpatrzeniu organ orzekający związany jest wyłącznie przepisami prawa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno by sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą. Zaskarżona decyzja o odmowie zwrotu uprawnień potwierdzonych prawem jazdy prawa kategorii C, C+E nie modyfikuje środka karnego lecz konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec Skarżącego się zakazy z uwzględnieniem przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie zmianę tej decyzji i zwrot uprawnień potwierdzonych prawem jazdy kat. C i C+E. Skarżący stwierdził, że zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w K. w sprawie sygn. akt [...] orzeczono wobec niego jedynie zakaz prowadzenia pojazdów kat. B. W tych warunkach organ administracji jest zobowiązany do wydania dokumentu ograniczającego ilość kategorii prawa jazdy. Skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 245/14, w którym stwierdzono, że jeżeli w prawomocnym wyroku sąd karny orzekł tylko o zakazie kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B, a skarżący posiada inne wcześniej nabyte uprawnienia do kierowania pojazdami, to tym samym skarżącemu powinno zostać zwrócone prawa jazdy w zakresie tych innych poza B kategorii. W ocenie Skarżącego stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie Skarżącego Kolegium swoim postępowaniem nie respektuje prawomocnych rozstrzygnięć sądu powszechnego, co jest w demokratycznym państwie prawa niedopuszczalne. Skarżący odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z 26 lutego 2014 r. sygn. akt I KZP 29/13 stwierdził, że jeżeli prawomocny wyrok sądu karnego orzekł tylko o zakazie kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. B, a skarżący posiada inne kategorie, to tym samym skarżącemu winny one zostać zwrócone. Ponadto powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Skarżący stwierdził, że prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p. prowadzi do wniosku, iż w przypadku zastosowania przez sąd powszechny art. 42 § 2 k.k. i orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych jedynie określonego rodzaju, organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać (zwrócić) osobie, wobec której orzeczono taki zakaz, prawo jazdy kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności takich wyroków sądu powszechnego. Gdyby wolą ustawodawcy było uniemożliwienie takim osobom zwrotu prawa jazdy w tym zakresie, wówczas dokonałby on stosownych zmian w kodeksie karnym, czego nie uczynił uchwalając ustawę o kierujących pojazdami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p. przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Istotnym z punktu widzenia w niniejszej sprawy jest wyjaśnienie, że przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. dotyczy nie tylko wydania nowych dokumentów prawa jazdy ale i zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. O ile do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970) w orzecznictwie sądów administracyjnych istniał spór, czy użyty uprzednio przez ustawodawcę zwrot "ubiegającej się o wydanie" odnosi się do osób, które nie nabyły jeszcze uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych czy też odnosi się także do podmiotów, które zostały pozbawione tych uprawnień na mocy wyroku sądowego i które domagają się wydania zabranego im wcześniej prawa jazdy. W wyniku nowelizacji dokonanej art. 1 pkt 4 lit. b ww. ustawy do art. 12 ust. 2 u.k.p. dodane zostały słowa "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Z uzasadnienia projektu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1957) wynika, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Nadanie nowego brzmienia art. 12 ust. 2 u.k.p., miało na celu wyeliminowanie wątpliwości w kwestii czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały. Wykładnia językowa art. 12 ust. 2 u.k.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami nie pozostawia wątpliwości, że przepis ten stosuje się również do osób, które ubiegają się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ponadto zaznaczyć trzeba, że ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E). Ustawodawca w treści powyższej regulacji zobowiązał więc organy administracji publicznej do niewydania prawa jazdy – w tym zwrotu zatrzymanego prawa jazdy – w określonych w tym przepisie sytuacjach (por. wyroki NSA z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 603/14 oraz dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 678/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wprawdzie w wyroku Sądu Rejonowego w K. [...] z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt [...] orzeczono wobec Skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych do kierowania którymi uprawnia prawo jazdy kat. B na okres 3 lat, to ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że Skarżącemu nie można zwrócić nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także tych kategorii o które się ubiegał, czyli kategorii C oraz C+E. Decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec Skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Sąd nie podzielił argumentacji zawartej w skardze. Przede wszystkim wskazać trzeba, że przywołane przez skarżącego poglądy sądów administracyjnych wyrażone zostały na tle nieobowiązującego już stanu prawnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.