IV SA/Po 67/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Prezydent [...] (zwany dalej również jako "Skarżący") złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L., w rejonie ulicy [...]. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wyjaśnił, że decyzja organu I instancji wpłynęła do merytorycznego wydziału Urzędu Miasta w dniu [...] lipca 2015 r. Prezydent ustalił więc, że termin do wniesienia odwołania upływa [...] sierpnia 2015 r. Skarżący wyjaśnił również, że wiadomość o uchybieniu terminu powziął w chwili otrzymania pisma Starosty [...] przekazującego akta sprawy nr [...] wraz z odwołaniem. Wskazał również, że na egzemplarzu decyzji Starosty [...] nie widniała żadna inna data wpływu, jak [...] lipca 2015 r., i z uwagi na wcześniejszy zwyczaj doręczania dokumentów pomiędzy merytorycznymi wydziałami Urzędu Miasta oraz Starostwa Powiatowego w L., nic miał on wątpliwości, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło [...] lipca 2015 r. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 r. poz. 267 zwanej dalej jako "k.p.a.") odmówił Prezydentowi [...] (zwanemu dalej również jako "Skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L., w rejonie ulicy [...]. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że decyzją z [...] lipca 2015 r.. znak [...] 1.2010 Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w L., przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...], [...]. [...], [...]. [...], [...], [...], [...]. [...], [...] i [...] z arkusza 65. Ponadto orzekł o zwrocie nieruchomości położonych w L., przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr l/ó, [...]. [...]. [...]. [...]. [...] oraz [...] z arkusza 65. Decyzja została doręczona Skarżącemu [...] lipca 2015 r., który wniósł od niej odwołanie. Z pieczęci wpływu znajdującej się na odwołaniu wynika, że zostało ono złożone [...] sierpnia 2015 r. Wojewoda wyjaśnił również że Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania od decyzji Starosty, który został nadany za pośrednictwem operatora pocztowego [...] sierpnia 2015 r. Następnie Wojewoda wskazał, że datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie. Zdaniem Wojewody taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu wyciągu z rejestru korespondencji przychodzącej w Urzędzie Miasta wynika niewątpliwie, że jako datę wpływu zaskarżonej decyzji do Urzędu Miasta podano dzień [...] lipca 2015 r. Skarżący mógł zatem pozostawać w przekonaniu, że do uchybienia terminu nie doszło. Za początkową datę biegu siedmiodniowego terminu Wojewoda uznał datę powzięcia przez Skarżącego informacji o uchybieniu terminu. W przypadku niniejszej sprawy jest to data otrzymania pisma Starosty [...] w przedmiocie przekazania organowi odwoławczemu odwołania, gdyż zawarta w nim była informacja o wniesieniu odwołania po upływie ustawowego terminu. Jak wskazał Wojewoda, biorąc pod uwagę fakt. że pismo Starosty [...] jest opatrzone datą [...] sierpnia 2015 r.. a wniosek o przywrócenie terminu został nadany za pośrednictwem operatora pocztowego [...] sierpnia 2015 r. przyjął, że termin na złożenie przedmiotowego wniosku został dochowany. Tym samym w ocenie Wojewody, nie można czynić zarzutu stronie odwołującej się, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na wniesienie odwołania strona nie przedłożyła odwołania. Zostało ono bowiem złożone w terminie wcześniejszym, gdy strona działała w przekonaniu, że odwołanie zostało wniesione. Jednakże zdaniem Wojewody, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu. Analiza wyciągu z rejestru korespondencji przychodzącej do Urzędu Miasta, w powiązaniu z analizą zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji, a także z wyciągu rejestru korespondencji przychodzącej Starostwa Powiatowego w L. wynika, że zaskarżona decyzja została wysłana ul. [...], gdzie znajduje się kancelaria ogólna Urzędu Miasta . Natomiast do uchybienia terminu doszło wskutek zaniedbania pracownika kancelarii Urzędu Miasta, polegającego na nieprzystawieniu pieczęci kancelarii na egzemplarzu zaskarżonej decyzji. O braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia środka zaskarżenia nie może przesądzać pomyłka czy też zaniedbanie pracownika skoro za swego pracownika strona ponosi odpowiedzialność. W standardzie wymogu należytej staranności o własne interesy mieści się również obowiązek właściwego zorganizowania obsługi biurowo-administracyjnej danej jednostki administracyjnej oraz niezbędny nadzór i dobór zaangażowanego w niej personelu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Prezydent [...] zarzucił postanowieniu Wojewody naruszenie: - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż nie została spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy w niniejszej sprawie zaszły szczególne okoliczności uzasadniające brak winy organu; - art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym ustalenia, że skarżący nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny brak winy w uchybieniu terminu. - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności polegających na pominięciu twierdzeń skarżącego w zakresie wypracowanej pomiędzy stronami praktyki doręczania korespondencji, co wysoce usprawiedliwia przekonanie działania skarżącego, i uzasadnia uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że data na wniesienie odwołania została ustalona na dzień [...] sierpnia 2015 r., albowiem data potwierdzenia otrzymania decyzji Starosty [...] to [...] lipca 201.5 r. Rozbieżność w dacie otrzymania decyzji przez Urząd Miasta oraz Starostwo Powiatowe wynika z faktu, iż decyzja Starosty [...] została wysłana do kancelarii ogólnej Urzędu Miasta, a następnie przekazana do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami, który jest odpowiedzialny za gospodarowanie nieruchomościami Miasta L. oraz Skarbu Państwa. Kancelaria ogólna znajduje się w budynku głównym Urzędu Miasta L., pod innym adresem, niż merytoryczny wydział. W związku z powyższym poczta wychodząca i przychodząca jest zanoszona i odpowiednio odbierana raz dziennie ze względu na odległość. W urzędzie w przypadku wpływu pisma do kancelarii ogólnej na dokumencie zostaje przystawiona pieczęć wpływu. Brak takiej pieczęci na piśmie otrzymanym przez Wydział Gospodarki Nieruchomościami spowodował, iż za datę wpływu decyzji przyjęto datę wpływu do wydziału, tj. [...] lipca 2015 r.. Jednocześnie brak było załączonych do pisma innych dowodów w postaci np. koperty, która mogłaby uprowodopodobnić otrzymanie decyzji w dacie wskazanej przez Starostwo Powiatowe. Skarżący wyjaśnił również, że między wydziałami zajmującym się gospodarowaniem nieruchomościami Starostwa Powiatowego w L., a Wydziałem Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta L. wykształcił się zwyczaj, iż pisma i akty administracyjne wydawane w toku niniejszego postępowania były dostarczane bezpośrednio z pominięciem kancelarii ogólnej. Wobec powyższego, przy braku pieczęci kancelarii ogólnej, Skarżący nie mógł w sposób obiektywny stwierdzić, czy decyzja została doręczona w sposób inny niż dotychczas przyjęty. Trudno tym samym, dopatrywać się winy Skarżącego w sytuacji, gdy wszelka korespondencja pomiędzy Starostą [...] w zakresie spraw dot. gospodarowania nieruchomościami miasta, w tym w niniejszym postępowaniu administracyjnym odbywała się bezpośrednio pomiędzy merytorycznymi wydziałami. Ta szczególna okoliczność, w sytuacji braku dowodu doręczenia decyzji w inny sposób aniżeli zwyczajowo przyjęty, wpłynęła na brak świadomości Skarżącego, co do możliwości uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W ocenie Skarżącego Starosta błędnie w piśmie przekazującym odwołanie wskazał art. 58 § 2 zarzucając Skarżącemu, iż zwracając się z wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie przedłożył odwołania w przewidzianym terminie. Informację o uchybieniu terminu Skarżący powziął bowiem w momencie otrzymania pisma Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., które zostało nadane przez operatora pocztowego w dniu [...] sierpnia 2015 r. W ocenie Skarżącego uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego, albowiem pozostawał on w przekonaniu, że zostało ono złożone w przewidzianym terminie, tj. uznając dzień 6 sierpnia za właściwy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718), zwanej dalej jako p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Niniejsza sprawa była rozpoznawana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] odmawiające Prezydentowi [...] przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L., w rejonie ulicy [...]. Zgodnie z treścią art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Jak wynika z cytowanego przepisu organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu, 3) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, Jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 900/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówi tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2014, str. 300). Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreśla się przy tym, że przywrócenie terminu pełni funkcję instytucji wyjątkowej, której zastosowanie jest wyłączone nawet w sytuacji najmniejszego niedbalstwa po stronie skarżącego (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 66/06, z dnia 26 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1631/09, z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 300/09, z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I OSK 672/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zasadnie Wojewoda przyjął, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Skoro bowiem we wniosku tym Skarżący wyjaśnił, iż o uchybieniu terminu dowiedział się z pisma Starosty [...] przekazującego odwołanie, to też od tego dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pismo to opatrzone jest datą [...] sierpnia 2015 r., a wniosek o przywrócenie terminu nadany został w dniu [...] sierpnia 2015 r. Przechodząc natomiast do merytorycznej oceny argumentacji zaskarżonego postanowienia wskazać trzeba, że Sąd również podzielił argumentację Wojewody. Skarżąca braku winy w uchybieniu terminu upatruje w braku prawidłowego oznaczenia na decyzji daty jej wpływu do Urzędu Miasta w L.. W ocenie Sądu Wojewoda prawidłowo uznał, że o braku winy w uchybieniu terminu nie może świadczyć zaniedbanie pracownika skoro za swojego pracownika Skarżąca ponosi odpowiedzialność. Z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w L., w rejonie ulicy [...] doręczona została do kancelarii Urzędu Miasta w dniu [...] lipca 2015 r., co potwierdza pieczęć oraz podpis pracownika Urzędu. Natomiast argumentacja Skarżącej, jakby o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania mała świadczyć okoliczność, iż pracownik kancelarii Urzędu na decyzji jako datę wpływu oznaczył dzień [...] lipca 2015 r. nie może odnieść pożądanego przez Skarżącą skutku. W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany należy uznać pogląd, że nie spełniają warunku "braku winy" nieprawidłowości organizacyjne jednostki lub zaniedbania jej pracowników. Tym samym o braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia środka zaskarżenia nie może przesądzać pomyłka czy też zaniedbanie pracownika skoro za swego pracownika strona ponosi odpowiedzialność. W standardzie wymogu należytej staranności o własne interesy mieści się również obowiązek właściwego zorganizowania obsługi biurowo-administracyjnej danej jednostki administracyjnej oraz niezbędny nadzór i dobór zaangażowanego w niej personelu ( (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99, LEX nr 54141, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1071/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 441/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1302/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania podniesiona w skardze okoliczność, iż kancelaria Urzędu Miasta znajduje się w innym budynku niż wydział odpowiedzialny za niniejszą sprawę, a na dokumencie oznaczono jedynie datę wpływu do właściwego wydziału. Skarżąca wskazała, że w przypadku wpływu pisma do kancelarii ogólnej na dokumencie zostaje przystawiona pieczęć z datą wpływu, a brak takiej pieczęci na piśmie otrzymanym przez właściwy wydział spowodowało przyjęcie przez Skarżącą, że pismo wpłynęło dopiero w dniu [...] lipca 2015 r. Powyższe nie wypełnia jednak przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., a jedynie wskazuje na zaniedbanie ze strony pracownika kancelarii ogólnej. Tym samym prawidłowo Wojewoda przyjął, że uchybienie terminu związane było z niewłaściwą organizacją obsługi biurowo-administracyjnej. W konsekwencji jako niezasadny Sąd uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a., jak również zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Reasumując w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Wojewody odpowiada prawu. Wojewoda prawidłowo ocenił, że zaniedbanie ze strony pracownika Skarżącej nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu, co w konsekwencji musiało skutkować wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.