IV SA/Po 828/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Skarżące Stowarzyszenie [...] złożyło również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca podał, że nie posiada konta bankowego i nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, a jako organizacja non profit źródło jej finansowania pochodzi ze składek, które nie są obowiązkowe. Celem doprecyzowania sytuacji wnioskodawcy pismem z dnia 12 stycznia 2016r. (doręczonym w dniu 2 lutego 2016r. k. 29 akt) wezwano go do przedłożenia odpisu statutu (regulaminu) stowarzyszenia, uchwały określającej wysokość składek członkowskich, aktualnego wykazu członków, oświadczenia na temat ponoszonych wydatków, oraz oświadczenia wyjaśniającego jakie działania podejmuje wnioskodawca w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie [...] pismem z dnia 9 lutego 2016r. przesłało statut stowarzyszenia wyjaśniając jednocześnie, ze nie jest mu znany aktualny wykaz członków stowarzyszenia, jak również ponoszone wydatki, albowiem dokumentacja w tym zakresie znajduje się siedzibie stowarzyszenia w R. , gdzie składane jest rozliczenie finansowe za 2015r. Wnioskodawca oświadczył również, że środki finansowe pochodzą ze składek członkowskich, które są dobrowolne. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Jak wynika ze znajdującego się w aktach statutu, wybierając formę stowarzyszenia nałożono na członków obowiązek uiszczania składek członkowskich, które są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Na marginesie należy wskazać, że ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.