IV SA/Po 882/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-11-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Grossmann, Sędzia WSA Maciej Busz, Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna (związek zawodowy policjantów) może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby, jeśli jej wniosek został złożony po wydaniu rozkazu personalnego o zwolnieniu, a postępowanie główne nie było już kontynuowane?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organizacja społeczna nie wykazała, aby jej udział w postępowaniu był uzasadniony interesem społecznym. Wskazano, że organizacja skupiła się na obronie indywidualnego interesu prawnego policjanta, a nie na szerszym interesie społecznym. Ponadto, wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu został złożony po wydaniu rozkazu personalnego o zwolnieniu policjanta ze służby, co czyniło postępowanie wpadkowe bezprzedmiotowym, ponieważ postępowanie główne nie było już kontynuowane.Stan faktyczny
Związek zawodowy policjantów złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwolnienia policjanta ze służby. Organ I instancji odmówił dopuszczenia, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że nie została spełniona przesłanka interesu społecznego. Związek wniósł skargę, argumentując naruszenie przepisów materialnego i proceduralnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących opiniowania zwolnienia przez związek zawodowy. Skarżący zarzucił również rażące naruszenie interesu społecznego przez nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia do udziału w sprawie.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] listopada 2018 r. sprawy ze skargi Zarządu [...] W. na postanowienie Komendanta Policji z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2018 r. Komendant Policji (dalej też jako "Komendant Wojewódzki" lub "organ I instancji") – po rozpatrzeniu zażalenia [...] (dalej w skrócie "[...]") na wydane przez Komendanta Miejskiego Policji w P. (zwanego też dalej "Komendantem Miejskim" lub "organem I instancji") postanowienie nr [...] z [...] czerwca 2018 r. o odmowie dopuszczenia [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 ze zm.; w skrócie "u.P."), asp. szt. T. B. – utrzymał w mocy ww. postanowienie Komendanta Miejskiego.
Zaskarżone postanowienie, jak wynika z jego uzasadnienia, zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] czerwca 2018 r. do Komendy Miejskiej Policji w P. wpłynęły materiały dotyczące zatrzymania na gorącym uczynku kierowania w stanie nietrzeźwości samochodem osobowym asp. szt. T. B., funkcjonariusza KP P. N. M.. W związku z powyższym Komendant Miejski, pismami z [...] czerwca 2018 r.:
- poinformował T. B. o wszczęciu postępowania administracyjnego zmierzającego do zwolnienia go ze służby w Policji w trybie określonym w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P.;
- na podstawie art. 43 ust. 3 u.P. zwrócił się do [...] o wydanie opinii w sprawie zamierzonego zwolnienia.
Rozkazem personalnym nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Komendant Miejski zwolnił asp. szt. T. B. – który w tym dniu przyznał się do popełnienia zarzucanego przestępstwa kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości – ze służby w Policji z dniem [...] czerwca 2018 r. na ww. podstawie.
W dniu [...] czerwca 2018 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Miejskiej Policji w P. wpłynął wniosek Przewodniczącego [...], z tej samej daty, zawierający żądanie dopuszczenia [...] do udziału w postępowaniu administracyjnym dot. zamiaru zwolnienia ze służby asp. szt. T. B..
Przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. Komendant Miejski odmówił dopuszczenia [...] do udziału w ww. postępowaniu, argumentując w uzasadnieniu, że był zobowiązany do niezwłocznego wdrożenia wszelkich możliwych i dostępnych prawem działań umożliwiających zapewnienie obywatelom poczucia bezpieczeństwa i porządku, co w połączeniu z oczywistością popełnionego przestępstwa sprawiło, że rozkazem personalnym z [...] czerwca 2018 r. zwolnił asp. szt. T. B. ze służby w Policji. Decyzja ta jest prawomocna, nie wpłynęło od niej odwołanie. Do dnia zwolnienia Komendant Miejski nie otrzymał opinii organizacji związkowej, jednak jej brak nie wstrzymywał procedury zwolnienia.
Od opisanego postanowienia organu I instancji, [...] wniósł zażalenie.
Utrzymując to postanowienie w mocy – przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] lipca 2018 r. – Komendant Wojewódzki wyjaśnił, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek, organ II instancji stwierdził, że [...] (dalej też jako "NSZZP" lub "Związek") zgodnie ze statutem realizuje swoje cele m.in. przez "wydawanie opinii oraz zajmowanie stanowisk w sprawach kadrowych (...)". Powyższy cel jest niewątpliwie przesłanką pozwalającą na dopuszczenie [...] do udziału w postępowaniu. Jeżeli zaś idzie o drugą przesłankę dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu – czyli sytuację, gdy przemawia za tym interes społeczny – to zdaniem Komendanta Wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie w interesie społecznym było jak najszybsze zwolnienie ze służby w P. T. [...], który w sposób drastyczny dopuścił się naruszenia obowiązujących norm prawnych. Przepisy k.p.a., w tym jego art. 7, chroniąc słuszny interes obywateli (policjantów), wymagają również uwzględnienia interesu społecznego (tu: interesu służby), który wynika ze szczególnego charakteru Policji jako formacji powołanej do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sprawne funkcjonowanie tej formacji opiera się na właściwej realizacji zadań przez poszczególne jednostki organizacyjne Policji.
Ponadto Komendant Wojewódzki zaznaczył, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym organ nie miał obowiązku uwzględnienia nawet ewentualnej pozytywnej dla policjanta opinii [...]. Przy tym wskazał, że art. 43 ust. 3 u.P. nie nakłada na organ obowiązku zasięgnięcia opinii, a tylko przewiduje taką możliwość. Tym samym opinia ta ma jedynie charakter ocenny, ale nie wiążący dla organu. Poza tym Komendant Wojewódzki podkreślił, że wniosek [...] o dopuszczenie do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym wpłynął już po wydaniu decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby. Końcowo zaś zauważył, że jednym z celów statutowych Związku jest prowadzenie działań zmierzających do podnoszenia zaufania społeczeństwa do Policji i policjantów – z czym wydaje się być zgodne natychmiastowe zwolnienie asp. szt. T. B. ze służby w Policji orzeczone przez Komendanta Miejskiego.
Skargę na opisane postanowienie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł Zarząd Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa wielkopolskiego, zastępowany przez adw. M. P., który, powołując się na zarzuty naruszenia:
1. prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 3 u.P. przez błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu, że tryb zasięgania opinii związku zawodowego przed zwolnieniem policjanta ze służby w przypadku określonym w art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. ma charakter fakultatywny, podczas gdy przepis ten obliguje organ do zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., a tym samym organ winien umożliwić Związkowi realizację tego prawa poprzez m.in. umożliwienie zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w sprawie;
2. przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 31 § 1 i 2 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób rażąco naruszający interes społeczny, co przejawiło się w nieuzasadnionej odmowie dopuszczenia NSZZP do udziału w sprawie, mimo iż nie zachodziły żadne okoliczności, które umożliwiałyby wydanie takiego postanowienia, a przeciwnie:
- udział w postępowaniu organizacji związkowej jest wprost związany z jej celami statutowymi,
- interes społeczny wymaga bezwzględnie możliwości uczestniczenia związku zawodowego policjantów w procedurze zwolnienia funkcjonariusza, co wynika bezpośrednio z konstytucyjnych praw i wolności,
- nie istniało żadne zagrożenie dla interesu społecznego w sytuacji, w której w chwili wydawania postanowienia przez organ I instancji rozkaz personalny nie był prawomocny, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a zatem funkcjonariusz został wydalony ze służby z chwilą wydania rozkazu,
wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Komendanta Miejskiego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że zwolnienie funkcjonariusza ze względu na ważny interes służby lub gdy okoliczności popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego są oczywiste i uniemożliwiają jego pozostanie w służbie, wymaga obligatoryjnego otrzymania od organu opinii właściwej organizacji związkowej, przy czym zwrócenie się o opinię winno także przewidywać możliwość jej wydania w rozsądnym terminie. W niniejszej sprawie organ zwrócił się o taką opinię, jednak – zdaniem strony skarżącej – było to działanie wyłącznie pozorne, albowiem nie umożliwiono Związkowi jej wydania (wniosek o wydanie opinii wpłynął w godzinach popołudniowych 16 czerwca, a już 17 czerwca został wydany rozkaz personalny). Tym samym rozkaz personalny został wydany z rażącym naruszeniem prawa.
Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego stwierdził, że organy obu instancji błędnie utożsamiają procedurę określoną w ustawie o Policji z możliwością uczestniczenia organu związkowego w postępowaniu na podstawie art. 31 k.p.a. Oczywistym jest, że udział w postępowaniu ułatwia związkowi wydanie merytorycznej i uzasadnionej opinii, jednak są to instytucje odrębne, a prawo uczestniczenia w postępowaniach dotyczących zwolnień funkcjonariuszy przez odpowiednie organy związków zawodowych jest podstawowym prawem umożliwiającym realizację statutowych zadań związku zawodowego Policji. Fakt, że został decyzji nadany rygor natychmiastowej wykonalności, nie kończy w żadnej mierze postępowania, zwłaszcza że już [...] czerwca [2018 r.] Przewodniczący [...] zwrócił się o dopuszczenie Zarządu do udziału w postępowaniu administracyjnym. W chwili wydania postanowienia o odmowie z [...] czerwca [2018 r.] przez organ I instancji, wbrew jego twierdzeniom, rozkaz personalny nie był prawomocny. Co więcej, skoro decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, to dopuszczenie do udziału w postępowaniu związku zawodowego w żaden sposób nie zagrażałoby interesowi społecznemu (interesowi służby), skoro policjant został wydalony ze służby ze skutkiem natychmiastowym, a zatem nie mogło być mowy o ewentualnym opóźnieniu, które mogłoby odbić się negatywnym echem w społeczeństwie i przyczynić do demoralizacji wśród funkcjonariuszy. Przeciwnie, to właśnie ograniczenie możliwości realizowania konstytucyjnych praw i wolności związkowych jest sprzeczne z interesem społecznym oraz dobrem służby.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (a do tej kategorii należą bez wątpienia postanowienia odmowne wydawane na podstawie art. 31 § 2 k.p.a.). W sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – przedmiotem skargi jest postanowienie administracyjne, sprawa może zostać rozpoznana przez sąd w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu była w niniejszej sprawie odmowa dopuszczenia organizacji społecznej – Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa wielkopolskiego – do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia [...] kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067, z późn zm.; w skrócie "u.P."), czyli w przypadku popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie.
Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: (1) wszczęcia postępowania, (2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W myśl art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a., organizacje społeczne to organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne.
Jak wynika z cytowanego art. 31 § 1 k.p.a., dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, jakie toczy się przed organem administracji w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek, którymi są:
- po pierwsze, cele statutowe danej organizacji społecznej, które winny uzasadniać jej dopuszczenie do udziału w sprawie,
- po drugie, interes społeczny, który za wnioskowanym dopuszczeniem również powinien przemawiać.
Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Nie spełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek skutkuje tym, że organ administracji winien odmówić dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 37 Nb 8).
Przez cel statutowy uzasadniający dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w sprawie należy rozumieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania danej organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Jednakże nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 6 do art. 31), a ściślej: brak tego interesu w przystąpieniu organizacji do udziału w postępowaniu.
Podkreślić należy, iż przy ustalaniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony (por. wyrok NSA z 02.06.2009 r., II OSK 897/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA"). W konsekwencji trafnie przyjmuje się w orzecznictwie, że to organizacja społeczna powinna wykazać zasadność swego udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy (por. wyrok NSA z 31.01.2012 r., II OSK 2161/10, CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy stwierdzić, że jest poza sporem, iż w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza z wymienionych przesłanek – przesłanka zbieżności celów statutowych organizacji społecznej z przedmiotem postępowania. Zgodnie bowiem ze statutem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa wielkopolskiego, ów Związek realizuje swoje cele m.in. przez "wydawanie opinii oraz zajmowanie stanowisk w sprawach kadrowych", a do tej kategorii spraw niewątpliwie zaliczało się postępowanie w sprawie zwolnienia policjanta ze służby.
Jednocześnie Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organów obu instancji, że nie została spełniona druga przesłanka dopuszczenia do udziału w postępowaniu – względy interesu społecznego.
Z treści art. 31 § 1 k.p.a. jednoznacznie wynika, że organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innego podmiotu musi działać nie tylko w ramach swych celów statutowych, ale i w interesie społecznym, przez który rozumie się zwykle dyrektywę nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych i ważnych dla społeczeństwa (co oczywiście jest kategorią zmienną w czasie). Organizacja społeczna nie może przy realizacji swych celów powoływać się skutecznie na przesłankę interesu społecznego, jeśli z całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy wynika, że jej udział w takim postępowaniu ma służyć zaspokajaniu interesów partykularnych, w szczególności interesu członków tej organizacji lub strony postępowania. Interes społeczny jest bowiem pojęciem o wiele szerszym, odnoszącym się do społeczeństwa i wartości przez nie podzielanych, a nie do wybranej tylko grupy interesów, nie mówiąc już tylko o pojedynczych osobach. Inaczej prowadziłoby to do nieuprawnionego uprzywilejowania członków organizacji społecznych.
W konsekwencji organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, nie może poprzestać tylko na przedstawieniu swoich celów statutowych, lecz powinna uprawdopodobnić, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Dopiero wówczas będzie można przyjąć, że za jej udziałem przemawia interes społeczny.
W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że jego wniosek motywowany jest względami interesu społecznego. Wręcz przeciwnie, w treści swego wniosku z [...] czerwca 2018 r. wyraźnie zadeklarował, że zmierza do tego, aby jako strona "miał możliwość skutecznie bronić interesu prawnego policjanta", czyli działać w indywidualnym interesie strony postępowania, a w nie w interesie społecznym. Z kolei w skardze skoncentrował się na wykazywaniu, że "dopuszczenie do udziału w postępowaniu związku zawodowego w żaden sposób nie zagrażałby interesowi społecznemu (interesowi służby), skoro policjant został wydalony ze służby ze skutkiem natychmiastowym". Nie wystarczy jednak poprzestać na stwierdzeniu, że ewentualny udział Związku w postępowaniu "nie zagrażałby" interesowi społecznemu, ale należało jeszcze wykazać, że temu interesowi by "służył". Tego zaś, zdaniem Sądu, skarżący nie uczynił.
Z całokształtu argumentacji podnoszonej przez skarżącego wynika, że potraktował on kontrolowane postępowanie administracyjne i niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne w istocie jako forum do wykazywania wadliwego, jego zdaniem, przeprowadzenia przez organ I instancji procedury opiniowania zwolnienia policjanta, przewidzianej w art. 43 ust. 3 u.P., który to przepis, w ocenie strony skarżącej, był błędnie przez organy wykładany (co uczyniono też przedmiotem zarzutu skargi – w pkt 1 jej petitum). Jednakże – jak trafnie zauważył sam autor skargi – kwestia dopuszczenia organizacji związkowej do udziału w postępowaniu jest zagadnieniem odrębnym od kwestii współdziałania z tą organizacją na mocy art. 43 ust. 3 u.P. W konsekwencji zarzucane uchybienia organu w toku postępowania w sprawie zwolnienia policjanta ze służby pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości wydanego postanowienia o odmowie dopuszczenia Związku do udziału w postępowaniu. Ewentualne uchybienia w procedurze opiniowania mogą mieć znaczenie jedynie przy ocenie prawidłowości samego aktu zwolnienia policjanta ze służby. Jednak "dysponentem" postępowania w tej sprawie jest zwolniony policjant, a nie organizacja związkowa, i to on ostatecznie decyduje, czy zechce kwestionować decyzję (rozkaz personalny) o zwolnieniu, a więc zainicjować postępowanie odwoławcze w tej sprawie, a później ewentualnie także postępowanie sądowoadministracyjne.
Jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, w sprawie dotyczącej zwolnienia ze służby asp. szt. T. B. odwołanie od rozkazu personalnego o zwolnieniu nie zostało przez zwolnionego policjanta wniesione. Zatem postępowanie zakończone rozkazem personalnym z [...] czerwca 2018 r. – udziału w którym dotyczył wniosek skarżącego z [...] czerwca 2018 r. – nie było już kontynuowane. A skoro wniosek został złożony po zakończeniu postępowania, to okoliczność ta stanowi kolejny argument przeciwko możliwości jego uwzględnienia.
Postępowanie w sprawie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest bowiem postępowaniem wpadkowym, którego byt prawny jest ściśle powiązany z postępowaniem głównym, co w szczególności oznacza, że zakończenie tego drugiego, co do zasady skutkuje bezprzedmiotowością tego pierwszego. Jedynie wyjątkowo – jak przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądowym – tj. tylko w sytuacji, gdy wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, wniesiony w toku tego postępowania (głównego), nie został przez organ rozpatrzony przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie główne, postępowanie wpadkowe w sprawie dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu głównym nie staje się bezprzedmiotowe i co do wniosku organizacji społecznej nadal aktualny pozostaje obowiązek jego rozpoznania i rozstrzygnięcia przez właściwy organ (por.: wyrok NSA z 22.10.2008 r., II OSK 1239/07; wyrok NSA z 18.11.2008 r., II OSK 1388/07; wyrok WSA z 13.09.2012 r., IV SA/Po 474/12 – dostępne w CBOSA).
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła, gdyż wniosek Związku, co bezsporne, zostały złożony dzień po wydaniu rozkazu personalnego kończącego postępowanie w sprawie zwolnienia policjanta ze służby (postępowanie główne), które to postępowanie – wobec niewniesienia odwołania – nie było już kontynuowane. Sąd podkreśla, iż nie ocenia legalności działania organu w tym zakresie, w świetle dyspozycji art. 43 ust. 3 u.P. Wypowiadanie się przez Sąd odnośnie do kwestii prawidłowej wykładni lub stosowania tego przepisu (czego w istocie dotyczył zarzut z pkt 1 petitum skargi) wykraczałoby bowiem poza granice niniejszej sprawy, której przedmiotem jest jedynie kontrola wpadkowego postanowienia o odmowie dopuszczenia Związku do udziału w postępowaniu. Ewentualne uchybienia organu, jeśli idzie o wzmiankowaną w art. 43 ust. 3 u.P. procedurę opiniowania zwolnienia policjanta ze służby, mogłyby mieć jedynie znaczenie, jak to już wyżej wskazano, w postępowaniu głównym, dotyczącym owego zwolnienia, a nie w kontrolowanym tu postępowaniu wpadkowym w kwestii dopuszczenia organizacji związkowej do udziału w postępowaniu głównym. W tym postępowaniu wpadkowym ocenie, w warstwie materialnoprawnej, podlegał jedynie sposób wykładni i stosowania przez organy przepisów art. 31 § 1 i 2 k.p.a.
W tym zaś zakresie Sąd w niniejszym składzie nie dopatrzył się żadnych istotnych uchybień, i to także z perspektywy przywołanego przez skarżącego przepisu art. 7 k.p.a. Z tych względów zarzut podniesiony w pkt 2 petitum skargi należało uznać za niezasadny.
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło