IV SA/Po 905/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A. S. (zwanego dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej: Starosta) z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania kierowcy na badania lekarskie. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu [...] lipca 2016 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniosła o wszczęcie postępowania, dołączając do wniosku opinię psychiatryczno-psychologiczną, z której wynikało, iż biegli rozpoznani u skarżącego zespół uzależnienia od alkoholu. Okoliczność ta została uznana za uzasadniającą skierowanie na badania z uwagi na potencjalną możliwość stwarzania przez kierowcę zagrożenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Mając na uwadze powyższe Starosta uznał, że wobec strony zaistniało uzasadnione podejrzenie co do stanu jej zdrowia mogące mieć wpływ na kierowanie pojazdami mechanicznymi i decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. skierował A. S., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A i B na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej organ powołał art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627, zwanej dalej: ustawa). Odwołanie od ww. decyzji wniósł skarżący podnosząc, że opinia psychiatryczno-psychologiczna, która stała się przyczynkiem do wszczęcia postępowania przed Starostą została sporządzona na potrzeby postępowania karnego, które jeszcze się nie zakończyło i nie ma związku z kierowaniem pojazdami, czy ruchem drogowym. Skarżący podnosił, że nie został nigdy złapany na prowadzeniu pojazdu pod wpływem alkoholu, nie spowodował żadnego wypadku, ani kolizji. Zaprzeczył jakoby spożywał alkohol twierdząc, że nie pije od co najmniej 6 lat. Skarżący zakwestionował opinię psychiatryczno-psychologiczną. Jego zdaniem nie ma wystarczających powodów do wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, albowiem nie wystarczą same wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy w kontekście bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ale musi istnieć duża doza prawdopodobieństwa, że istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Zdaniem skarżącego ewentualne nadużywanie alkoholu może jedynie wpływać na jego relacje rodzinne, natomiast z opinii psychiatryczno-psychologicznej nie wynika, aby wpływało na sprawność skarżącego jako osoby kierującej pojazdami. Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżący podniósł, że skierowanie na badania lekarskie nie może być dodatkową represją lub szykaną stosowanej wobec osoby poddanej badaniom sądowo-psychiatrycznym zwłaszcza wówczas, gdy sprawa w której badanie takie przeprowadzono, nie dotyczy przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (zwane dalej: Kolegium, SKO) utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzieliło ustalenia organu I instancji w zakresie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony, uznając je za istotne – skoro dotyczą uzależnienia od alkoholu, stwierdzonego opinią sporządzoną przez lekarzy. W ocenie Kolegium uzależnienie od alkoholu jest istotną okolicznością uzasadniającą skierowanie kierowcy na rzeczone badania. W tej mierze organ powołał się na art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy. Kolegium wyjaśniło, że decyzja kierująca na badania lekarskie nie oznacza jednocześnie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż ma na celu jedynie skontrolowanie stanu zdrowia kierowcy. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że okoliczności w nim podniesione nie mają wpływu na zasadność badanego postępowania. Organ administracji nie jest bowiem władny podważać opinii psychiatryczno-psychologicznej. Podkreślono także, że nie chodzi tylko o zachowanie abstynencji, ale także i o to, czy choroba alkoholowa nie poczyniła takich zmian w organizmie kierowcy, które wskazują na zmniejszenie jego sprawności do kierowania pojazdami mechanicznymi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł skarżący domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 75 ust. 1 pkt 1-5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację wskazaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Ppsa). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] lipca 2016 r. o skierowaniu A. S. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Treść powołanych wyżej regulacji nie wskazuje precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi orzekającemu możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zachowanie świadczy o możliwości obniżenia sprawności psychofizycznej kierowcy, o ile bezpośrednio wskazuje na objawy chorobowe, upośledzenia, zaburzenia psychiczne czy osobowe – a więc zagrożenia medyczne, psychiczne lub osobowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1195/12, LEX nr 1274652). Ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, stwierdzić trzeba, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W sprawie niniejszej informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego organ I instancji powziął na podstawie wniosku Prokurator Rejonowy w [...] o wszczęcie postępowania w związku z wydaniem opinii psychiatryczno-psychologicznej z dnia [...] czerwca 2016 r., z której wynika że A. S. jest uzależniony od alkoholu i wymaga podjęcia terapii w warunkach stacjonarnych, a po ukończeniu intensywnego programu terapii korzystanie z pomocy poradni leczenia uzależnień. Kierując się powyższym Prokurator stwierdził, że powołane okoliczności mogą stanowić przeciwwskazanie do kierowania pojazdami – gdyż uzależnienie od alkoholu może powodować zaburzenia wykluczające zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi i skarżący może stwarzać realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. W ocenie Sądu, powyższa informacja – pochodząca od Prokuratora oraz oparta na opinii psychiatryczno-psychologicznej – stanowi informację wiarygodną. Z całą pewnością zawiadomienie pochodzące od takiego organu może i powinno stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie. Wskazać przy tym trzeba, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić wówczas, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Reasumując, organy obu instancji prawidłowo uznały, że istniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podkreślić należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt I OSK 584/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 285/14, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do argumentów skargi i odwołania stwierdzić trzeba, że okoliczności w nich podnoszone, dotyczące w szczególności wstrzemięźliwości od picia napojów alkoholowych, pozostają bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Nie budzi wątpliwości, że stwierdzone przez biegłych u skarżącego uzależnienie od alkoholu może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. W sprawie niniejszej informacja o stanie zdrowia skarżącego pochodziła z Prokuratury prowadzącej postępowanie pozakarne dotyczące leczenia odwykowego od alkoholu skarżącego i została poparta stosowną dokumentacją – opinią sądowo-psychiatryczną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 03 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 605/14, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl) w tego typu sprawach nie chodzi przecież tylko o zachowanie abstynencji, ale także i o to, czy choroba alkoholowa nie poczyniła takich zmian w organizmie kierowcy, które wskazują na zmniejszenie jego sprawności do kierowania pojazdami mechanicznymi. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Ppsa.