IV SA/Po 994/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu dnia 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.L. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 994/16 w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 994/16 referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił E. L. (zwanej dalej również jako "skarżąca") przyznania prawa pomocy. Zdaniem referendarza treść oświadczeń złożonych przez skarżącą nie jest wystarczająca do rozpoznania jej wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżąca mimo wezwania nie przedstawiła bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez nią kosztów sądowych przekracza jej możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na niej spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można również jednoznacznie stwierdzić, że jest ona osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jej sytuacji materialnej, oraz są niespójne i wzajemnie sprzeczne. Jak zaznaczył referendarz skarżąca przestawia, iż nie ma dochodu pozwalającego na opłacenie kosztów sądowych, jednak wskazuje na faktyczne ponoszenie wydatków w kwocie [...]zł., przy deklarowanym dochodzie [...] zł., przy jednoczesnym posiadaniu oszczędności deklarowanych w kwocie [...]zł. Referendarz zwrócił również uwagę, że sprzeczne są podawane przez skarżącą informacje dotyczące samochodu marki [...]. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podaje, że jest współwłaścicielem tego pojazdu, zaś w piśmie z dnia [...] stycznia 2017r. wyjaśnia, że jest to pojazd będący własnością jej brata, użytkowany prze nią na zasadzie użyczenia. Ponadto skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła żadnych informacji ani wyjaśnień dotyczących posiadanych kont, lokat czy kart kredytowych. Brak odpowiedzi na wezwanie w powyższym zakresie oznacza, że nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako "p.p.s.a."). W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżąca podniosła, że na żądanie Sądu przedstawił wszystkie wymagane dokumenty. Odpowiedziała na wezwanie Sadu w sposób rzetelny i zgodny z prawdą, w takim zakresie w jakim był w stanie udzielić informacji. Skarżąca zaznaczyła, że cały czas choruje i z tego powodu nie mogła przedstawić wyciągu z rachunków bankowych oraz kopi zeznania podatkowego za 2015 r. Musiałby uzyskać żądane dokumentu od upoważnionych instytucji, co jednak uniemożliwia jej choroba. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że korzysta z samochodu użyczonego przez brata, a w dokumentach samochodu wpisana jest jako współwłaściciel. Skarżąca potwierdziła, że ponosi miesięczne wydatki w kwocie [...]zł, a kwota [...]zł nie jest kwotą posiadanych przez nią oszczędności, a kwotą jaką posiada na rachunku bankowym. Skarżąca wyjaśnił dodatkowo, że korzysta z pomocy rodziny, a zajmowane przez nią mieszkanie jest zadłużone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 15.3.2011 r. II GZ 83/11, LEX nr 783924; postanowienie NSA z 18.6.2010 r. I FZ 153/10, LEX nr 643195; postanowienie WSA w Krakowie z 03.9.2010 r. I SA/Kr 1195/10, LEX nr 687002). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 4.4.2011 r. II FZ 103/11, LEX nr 783800; postanowienie NSA z 22.02.2011 r. II GZ 59/11, LEX nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 737; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 618-619). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 24.3.2011 r. I FZ 17/11, lex nr 783616; postanowienie NSA z 1.12.2010 r. I GZ 382/10, LEX nr 741371). W interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01. 2011 r. II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Z uwagi na to, że skarżąca nie uczyniła zadość powyższym wymogom, nie nadesłała wszystkich dokumentów pozwalających na wszechstronną ocenę jej sytuacji finansowej, referendarz sądowy nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia, aniżeli postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła żadnych informacji ani wyjaśnień dotyczących posiadanych kont, lokat czy kart kredytowych. Dokumentów tych nie przedłożyła również wnosząc sprzeciw od postanowienia referendarza, tłumacząc to złym stanem zdrowia. W ocenie Sądu przedłożone przez skarżącą zwolnienia lekarskie w żaden sposób nie uprawdopodabniają braku możliwości przedłożenia przez nią żądanych dokumentów. Natomiast w oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca jest osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak pełnej dokumentacji obrazującej sytuację majątkową skarżącej uniemożliwiają wszechstronne i obiektywne zbadanie wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że ponosi miesięczne wydatki w kwocie [...]zł jednocześnie deklarując miesięczne dochody w kwocie [...]zł. Powyższe prowadzi do uznania, że twierdzenia skarżącej są niewiarygodne, a wydatki i dochody wskazane we wniosku o prawo pomocy nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Ponadto jako całkowicie niewiarygodne Sąd uznał wyjaśnienia skarżącej, że dotyczące samochodu osobowego marki [...]. Skarżąca w sprzeciwie stwierdza bowiem, że samochód ten nie jest jej własnością, potwierdzając jednocześnie, że w dowodzie rejestracyjnym wpisana jest jako współwłaściciel. Wszystkie wskazane powyżej okoliczności karzą uznać, że skarżąca nie uzasadniła i nie wykazała spełnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.