IV SAB/Po 126/25

Dnia 04 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 04 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi I. Ż. na bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpatrzenia skargi postanawia I. odrzucić skargę. II. zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W dniu 14 marca 2025 r. I. Ż. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") skargę na działania Powiatowego Inspktora Nadzoru Budowlanego w Pile (dalej: "PINB"), któremu zarzucił, iż nie podjął właściwych czynności i nie stwierdził samowoli budowlanej, a także przekroczył uprawnienia przekazując bez umocowania dane skarżącego do spółki Z. ul. [...] w P.. Pismem z 29 kwietnia 2025 r. I. Ż. złożył ponaglenie, wezwał WINB do przerwania bezczynności i rozpatrzenia ww. skargi. Pismem z 05 maja 2025 r. WINB przesłał do PINB kopię skargi w celu ustosunkowania się do jej treści oraz wezwał do przesłania uporządkowanych i spiętych akt. PINB, pismem z 06 maja 2025 r., przesłał wyjaśnienia do WINB. WINB, pismem z dnia 28 maja 2025 roku, na podstawie art. 237 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zawiadomił skarżącego o uznaniu skargi za nieuzasadnioną. I. B., pismem z 20 maja 2025 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność dotyczącą rozpoznania przez WINB skargi na PINB. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej do organu niewłaściwego do jej rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei w myśl § 3 powołanego przepisu sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, niż opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji charakteryzują się wskazanymi cechami stosunku administracyjnoprawnego. Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Podkreślić należy, że działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-9, art. 3 § 2a i 3 P.p.s.a., nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Skarżący wraz z wniesieniem skargi na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zasygnalizował, istniejące, w jego ocenie, nieprawidłowości dotyczące sposobu prowadzenia postępowania w zakresie zawiadomienia o domniemaniu wykonywania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej w budynku przy ul. [...] w P.. W treści skargi wskazano również przekroczenie uprawnień z uwagi na przekazanie danych osobowych Skarżącego bez jego zgody spółce Z. . W ocenie Sądu nastąpiło to w formie tzw. skargi powszechnej wniesionej w trybie postępowania skargowego uregulowanego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2024 r. poz. 572 dalej zwanej "k.p.a."). Zgodnie bowiem z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być, w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga powszechna to szczególny środek ochrony interesów jednostki, w przypadku zarzucania organowi wadliwej działalności. Przedmiotem natomiast skargi wniesionej w niniejszej sprawie do sądu administracyjnego jest bezczynność WINB w przedmiocie rozpatrzenia ww. skargi powszechnej. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Tymczasem działanie organów administracji publicznej związane z wniesieniem skargi powszechnej w rozumieniu art. 227 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem skarg, o których mowa w art. 227 k.p.a., nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddanych kontroli sądowoadministracyjnej. W postępowaniu tym nie wydaje się aktu wskazanego w art. 3 § 2 pkt 1-4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również nie ma zastosowania przepis art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Pogląd powyższy jest utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2024 r. i powołane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia tj. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń sądów administracyjnych zwanej dalej "CBOSA"). Zarówno sposób załatwienia skargi powszechnej (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.), poprzez zawiadomienie o załatwieniu skargi, jak również zarzucana w związku z tym bezczynność w rozpatrzeniu skargi powszechnej nie należy do właściwości sądów administracyjnych. W konsekwencji niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność w tym zakresie. Tryb skargowy jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego tj. postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Niemożność zakwalifikowania sposobu załatwienia skargi złożonej w trybie Działu VIII k.p.a. do aktów i czynności zaskarżalnych do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 P.p.s.a. powoduje konieczność odrzucenia skargi. Mając na względzie powyższe, zważywszy, że przedmiotem skargi wniesionej do sądu jest bezczynność Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego związana z załatwieniem skargi powszechnej, Sąd stwierdził, że skarga ta nie dotyczy spraw należących do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego i jako taka nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę (pkt I sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 232 § 2 P.p.s.a. Wobec odrzucenia skargi, od której uiszczono wpis, należało go zwrócić Skarżącemu. O tym zaś orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 232 § 2 P.p.s.a. (pkt II sentencji postanowienia).