I SA/Rz 261/15

WyrokWSA w Rzeszowie2015-05-26

Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek, Kazimierz Włoch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy spółka nabyła lokale obciążone hipoteką, a następnie w wyniku egzekucji komorniczej własność lokalu została przysądzona osobie trzeciej, a jednocześnie zawarta ugoda z poprzednim właścicielem przewidywała umorzenie zobowiązania spółki w przypadku utraty własności lokalu, spółka uzyskuje przychód podatkowy z dwóch tytułów: umorzenia zobowiązania i odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze egzekucji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w opisanym stanie faktycznym nie można przyjąć, że z tytułu zaistnienia tego samego zdarzenia (przysądzenie własności nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego) po stronie skarżącej powstał przychód z dwóch różnych tytułów – umorzenia zobowiązania spółki dotyczącego nabytych lokali i odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej. Sąd podkreślił, że dłużnik rzeczowy, tracąc składnik majątku w wyniku egzekucji zobowiązania innego podmiotu, nie osiąga korzyści ekonomicznej ani przychodu.
Stan faktyczny
Spółka nabyła lokale użytkowe obciążone hipoteką. Po nabyciu zawarto ugodę z poprzednim właścicielem, która przewidywała umorzenie zobowiązania spółki w przypadku utraty własności lokali w wyniku egzekucji. W wyniku egzekucji komorniczej własność jednego z lokali została przysądzona osobie trzeciej. Organy podatkowe uznały, że spółka uzyskała przychód z dwóch tytułów: umorzenia zobowiązania i odpłatnego zbycia lokalu w drodze egzekucji. Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując takie stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015r. sprawy ze skargi "A" spółka z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2014r. nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej "A" spółka z o.o. z siedzibą w J. kwotę 9.217 (słownie: dziewięć tysięcy dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - określanej dalej jako Ordynacja podatkowa) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...]) określającą "A" spółka z o. o. z siedzibą w J. (dalej: skarżąca, spółka) zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. w wysokości 245.009,00 zł. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 26 sierpnia 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął wobec spółki postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 rok. Badanie ksiąg udokumentowane zostało protokołem z dnia 15 lipca 2014 r., w którym stwierdzono nieprawidłowości polegające na zaniżeniu przychodów podlegających opodatkowaniu o 813.008,13 zł z tytułu zbycia lokalu w drodze egzekucji komorniczej. W wyniku postępowania ustalono, że w dniu 28 marca 2003 r. spółka nabyła w jednym budynku dwa lokale użytkowe nr 3 i 5 położone w J. przy ul. [...] wraz z przynależnymi udziałami w nieruchomości gruntowej oraz udziałami w częściach wspólnych budynku i innych urządzeniach, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali, za łączną kwotę 1.093.600 zł. Nieruchomości lokalowe obciążone były hipoteką kaucyjną do kwoty 1.000.000 zł dlatego spółka uregulowała za nie kwotę w wysokości 87.854,57 zł. Nabyte lokale zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych i podlegały amortyzacji. W dniu 12 grudnia 2005 r. została zawarta ugoda w formie aktu notarialnego pomiędzy spółką a sprzedającym przedmiotowe lokale zgodnie z którą gdyby w wyniku prowadzonej egzekucji spółka utraciła własność zakupionych lokali, to sprzedający zrzeka się dochodzenia w przyszłości roszczenia w stosunku do spółki z tytułu niezapłaconej ceny sprzedaży tychże lokali, zaś w przypadku gdyby cena ze sprzedaży lokali w trybie egzekucji przewyższała wysokość zobowiązania spółki jako nabywcy z tytułu ceny sprzedaży, to sprzedający tytułem odszkodowania zapłaci spółce kwotę odpowiadającą tej nadwyżce. W związku z zawartą ugodą doszło do umorzenia zobowiązania spółki w kwocie 643.203,54 zł, która to kwota została zaksięgowana i zadeklarowana jako przychód podlegający opodatkowaniu w zeznaniu CIT 8 za 2011 r. W 2011 r. spółka otrzymała postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] 2011 r. sygn. akt [...] (prawomocne od 10 sierpnia 2011 r.) dotyczące sprawy egzekucyjnej z wniosku "B" S.A. I Oddział w J. na mocy, którego przysądzona została własność nieruchomości położonej w J., ul. [...] - stanowiącej odrębny lokal użytkowy nr 5 na rzecz osoby fizycznej, która ten lokal nabyła. Przedmiotowy lokal został przekazany osobie fizycznej w dniu 11 sierpnia 2011 r. na podstawie protokołu przekazania lokalu. W dniu 22 grudnia 2011 r. komornik sądowy wystawił fakturę VAT (do której sporządzono fakturę korygująca), dokumentującą sprzedaż ww. lokalu użytkowego, na której wskazał siebie jako wystawiającego fakturę a skarżącą spółkę jako sprzedawcę. Objęta ww. fakturą kwota sprzedaży nie została przez spółkę ujęta jako przychód podlegający opodatkowaniu. Spółka uznała bowiem, że uzyskana przez komornika sądowego kwota ze sprzedaży przedmiotowego lokalu nie jest dla spółki przychodem, ponieważ ta została przekazana bezpośrednio na rzecz wierzyciela hipotecznego z tytułu długów, jakie zaciągnął sprzedawca nieruchomości według umowy sprzedaży z 28 marca 2003 r., a spółka była wyłącznie dłużnikiem rzeczowym w związku z nabyciem prawa własności lokali objętych hipoteką. Analizując przedmiotową sprawę organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że dwa odrębne zdarzenia spowodowały powstanie przychodu na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm. - dalej jako u.p.d.o.p.), a mianowicie: 1. umorzenie zobowiązania spółki dotyczące nabytych lokali, skutkujące powstaniem przychodu zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit a u.p.d.o.p. - w momencie ziszczenia się warunku wynikającego z zawartej ugody tj. w momencie uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysądzeniu własności lokalu, 2. odpłatne zbycie nieruchomości (lokalu) w drodze przymusowej egzekucji komorniczej, skutkujące powstaniem przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy zgodnie z art. 12 ust. 3a i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. - w momencie uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności lokalu. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ podatkowy uznał, że spółka obowiązana była zaewidencjonować i zadeklarować do opodatkowania podatkiem dochodowym za 2011 r. przychody należne z tytułu odpłatnego zbycia lokalu w drodze egzekucji komorniczej. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, że spółka nabywając w 2003 r. lokale użytkowe obciążone hipoteką stała się dłużnikiem rzeczowym. Jako właściciel nieruchomości miała więc obowiązek zaspokojenia z tej nieruchomości wierzyciela, któremu przysługiwały wierzytelności zabezpieczone hipoteką kaucyjną. Z chwilą prawomocnego przesądzenia własności przedmiotowych lokali na rzecz osoby trzeciej spółka odniosła korzyść ponieważ przestała być dłużnikiem, przez co zmniejszyły się jej pasywa. Z uwagi na powyższe, zdarzenie gospodarcze w postaci sprzedaży przez komornika sądowego w 2011 r. nieruchomości - lokalu użytkowego nr 5 - w drodze przysądzenia i egzekucji komorniczej na rzecz osoby fizycznej należy traktować jako odpłatne zbycie nieruchomości. Skutkuje to, w momencie uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności lokalu, powstaniem przychodu, o którym stanowi art. 12 ust. 3, ust. 3a i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. Na podstawie powyższych ustaleń stwierdzono, że spółka obowiązana była zaewidencjonować i zadeklarować do opodatkowania podatkiem dochodowym, w zeznaniu CIT-8 za 2011r., przychody należne z tytułu odpłatnego zbycia lokalu w drodze egzekucji komorniczej. W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2014 r. określił spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2011 r. w wysokości 245.009,00 zł. Na skutek złożonego przez spółkę odwołania sprawę rozpatrywał Dyrektor Izby Skarbowej, który decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i podzielił stanowisko co do kosztów uzyskania przychodów niezamortyzowanej wartości utraconych lokali użytkowych. W ocenie organu odpłatne zbycie nieruchomości (lokali) w drodze egzekucji komorniczej, w momencie uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności lokali, skutkuje powstaniem przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy zgodnie z art. 12 ust. 3a i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. Organ zwrócił uwagę na wyjątek od tej zasady wprowadzony w art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p., który stanowi, że za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Ponieważ przepisy te określają, co należy rozumieć pod pojęciem przychodu należnego organ uznał, że za przychód należny o którym mowa w art. 12 ust. 3. u.p.d.o.p., należy uważać przychód będący należnością (wierzytelnością) ustaloną między stronami, powstałą na skutek uzyskania danego świadczenia w warunkach prowadzonej działalności gospodarczej, tyle tylko, że jeszcze nieuzyskaną. Następnie organ powołał się na treść art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p., który określa datę powstania przychodu, oraz art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p., który określa co jest przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych. Organ przyjął, że co do zasady za przychód podatkowy można uznać każde przysporzenie majątkowe o charakterze trwałym, których rzeczywiste otrzymanie a w niektórych przypadkach już sam fakt, że są należne powoduje obowiązek zapłaty podatku, o ile nie zachodzi wyłączenie z art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. W ocenie organu podatkowego przychód występuje nie tylko w sytuacji gdy dojdzie do zwiększenia aktywów podatnika, ale również gdy nastąpi zmniejszenie zobowiązań z tytułu np. ustanowienia hipoteki kaucyjnej. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że spółka zwróciła się z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych m.in. w zakresie konsekwencji podatkowych przysądzenia własności lokali. Organ wyjaśnił, że Dyrektor Izby Skarbowej, w interpretacji indywidualnej z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...] również przyjął, że odpłatne zbycie nieruchomości (lokalu) w drodze przymusowej egzekucji komorniczej skutkuje powstaniem przychodu z odpłatnego zbycia rzeczy w momencie uprawomocnienia się postanowienia o przysadzeniu własności lokalu. Organ podkreślił, że wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 1057/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę spółki na powyższą interpretację. W związku z powyższym, że stan faktyczny przedstawiony przez spółkę we wniosku o udzielenie ww. interpretacji (ugoda, jej warunki, zbycie nieruchomości w drodze przymusowej egzekucji sądowej) jest tożsamy ze stanem faktycznym ustalonym przez organy podatkowe w przedmiotowej sprawie a zarówno Dyrektor Izby Skarbowej, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie potwierdził konieczność opodatkowanie przychodu w przypadku zaistnienia obydwu przedmiotowych zdarzeń to w ocenie organu również brak jest podstaw do uchylenia decyzji będącej przedmiotem odwołania. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka, reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3, art. 12 ust. 1 pkt 3 lit a, art. 12 ust. 3a, art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. a także naruszenie przepisów prawa procesowego przez niewypełnienie dyspozycji wynikających z art. 120, art. 187, art. 191 , art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W ocenie spółki organy podatkowe nie wzięły pod uwagę, że przychód w wysokości 643.203,54 zł z tytułu umorzenia zobowiązania spółki na podstawie zawartej ugody został zadeklarowany do opodatkowania i uwzględniony w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych. Skarżąca zarzuciła, że organy podatkowe nie dostrzegają, że ugoda z dnia 12 grudnia 2005 r. została zawarta na wypadek utraty własności lokalu w wyniku prowadzonej egzekucji. Skoro istotą ugody zawartej przez spółkę było umorzenie zobowiązania z tytułu zapłaty ceny, nie można zasadnie twierdzić, że spółka uzyskała kolejny przychód z tytułu sprzedaży egzekucyjnej lokalu: Podkreśliła, że nie można uznawać, że jedno zdarzenie gospodarcze skutkowało powstaniem przychodu z dwóch różnych tytułów (umorzenie zobowiązania i sprzedaż egzekucyjna). Spółka nie zgodziła się z poglądem organów podatkowych wyrażonych w uzasadnieniach decyzji, że jako właściciel nieruchomości miała obowiązek zaspokojenia z tej nieruchomości wierzyciela, któremu przysługiwały wierzytelności zabezpieczone hipoteką kaucyjną, ponieważ jako dłużnik rzeczowy nie miała żadnych obowiązków. To wierzyciel miał prawo kierowania egzekucji do składnika majątkowego spółki a spółka miała obowiązek znoszenia tego. W ocenie spółki dłużnik rzeczowy jest podmiotem całkowicie biernym w toku egzekucji i w sprzedaży egzekucyjnej, nie podejmuje żadnych czynności, które mogłyby skutkować osiągnięciem przez niego przychodu. Zdaniem spółki nie można za przychód należny uznać przychodu, którego podatnik zgodnie z prawem otrzymać nie może. Z uwagi na przepisy dotyczące podziału sumy uzyskanej z egzekucji spółka, jako dłużnik rzeczowy, nigdy nie mogła otrzymać przychodu ze sprzedaży egzekucyjnej lokalu użytkowego do wartości hipoteki kaucyjnej. Skoro zatem nie mogła tego przychodu otrzymać, to nie jest to dla niej przychód należny. W ocenie spółki w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła sprzedaż lokalu użytkowego, nie została zawarta umowa sprzedaży. Doszło natomiast do sprzedaży egzekucyjnej, której nie można utożsamiać z zawarciem umowy sprzedaży. Nie można zatem twierdzić, że podatnik odnosi jakąkolwiek korzyść z faktu, że przestaje być dłużnikiem rzeczowym. To nie spółka obciążyła lokal hipoteką kaucyjną, a uczynił to poprzedni właściciel. Podmiotem, który odniósł korzyść ze zbycia egzekucyjnego lokalu użytkowego jest tylko i wyłącznie poprzedni właściciel i dłużnik, który zaciągnął zobowiązania wobec banku i ustanowił hipotekę na przedmiotowym lokalu. W rezultacie działania organu I instancji dotyczące określenia przychodu z tytułu sprzedaży egzekucyjnej lokalu użytkowego powinny odnosić się do innego podmiotu. Odnośnie powołanego przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie dotyczącego indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego spółka wyjaśniła, że wyrok ten nie jest prawomocny, spółka złożyła od niego kasację i oczekuje na rozstrzygnięcie Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, albo naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe kryteria oceny legalności zaskarżonej decyzji należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że już po nabyciu przez skarżącą w dniu 28 marca 2003 r. lokali użytkowych, w dniu 12 grudnia 2005 r. pomiędzy skarżącą i sprzedającym te lokale doszło do zawarcia ugody w formie aktu notarialnego. W ugodzie tej między innymi postanowiono, że w razie gdyby w wyniku prowadzonej egzekucji, skarżąca spółka utraciła własność przedmiotowych lokali użytkowych, to sprzedający zrzeka się dochodzenia w przyszłości roszczenia w stosunku do skarżącej z tytułu niezapłaconej ceny sprzedaży za przedmiotowe lokale użytkowe. Poprzez uznanie ugody takiej treści doszło więc do umorzenia zobowiązania względem skarżącej. W ocenie organów orzekających w sprawie, w tym stanie faktycznym należy wyróżnić dwa odrębne zdarzenia skutkujące powstaniem przychodu na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Pierwszym jest umorzenie zobowiązania spółki dotyczącego nabytych lokali, drugim zdarzeniem jest odpłatne zbycie nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej. Z tym stanowiskiem organów nie można się zgodzić. W rozpoznawanej sprawie organy nie uwzględniły bowiem wpływu na prawnopodatkową ocenę odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej ugody z dłużnikiem osobistym, w wyniku której w momencie uprawomocnienia się postanowień sądu o przysądzeniu własności lokali nastąpiło umorzenie zobowiązania spółki dotyczącego nabytych lokali. Uwzględnienie powyższej okoliczności oznacza, że w sprawie trzeba uznać, że okolicznością powodującą powstanie obowiązku podatkowego było jedno zdarzenie - przysądzenie własności nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego. Zdarzenie to wywołało dwa skutki - umorzenie zobowiązania spółki dotyczącego nabytych lokali i odpłatne zbycie nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej. Uwzględnienie powyższej okoliczności oznacza, że w sprawie nie można przyjąć, że z tytułu zaistnienia tego samego zdarzenia jakim było przysądzenie własności nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego po stronie skarżącej powstał przychód z dwóch różnych zdarzeń - umorzenia zobowiązania spółki dotyczącego nabytych lokali i odpłatnego zbycie nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej. Ponadto odnosząc się do odpłatnego zbycie nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej w rozpoznawanym stanie faktycznym uwzględnić trzeba specyfikę dłużnika rzeczowego którego z wierzycielem rzeczowym (hipotecznym) nie łączy żaden stosunek obligacyjny. W tym kontekście rozważenia wymaga, czy mamy do czynienia ze zmniejszeniem pasywów skarżącej, czy też jak wywodzi autor skargi ze zmniejszeniem jej aktywów. Co prawda art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. 1982 nr 19 poz. 147 ze zm.), przyznaje wierzycielowi hipotecznemu uprawnienie do wytoczenia przeciwko dłużnikowi hipotecznemu, nie będącemu dłużnikiem osobistym, powództwa o świadczenie - celem umożliwienia prowadzenia egzekucji z obciążonej nieruchomości. Na tym bowiem polega sens hipoteki, aby w sytuacji nieuzyskania zaspokojenia od dłużnika osobistego, wierzyciel mógł uzyskać zaspokojenie od dłużnika rzeczowego - do wysokości hipoteki - pomimo tego, że żaden stosunek obligacyjny pomiędzy nimi nie istnieje. W ocenie Sądu w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy w przypadku przysądzenia własności nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego po stronie skarżącej nie powstał przychód. Przychód mógłby powstać w sytuacji gdyby po stronie spółki nastąpiło przysporzenie o charakterze trwałym, które definitywnie powiększa jej aktywa. Zgodzić się należy z autorem skargi, że skarżąca tracąc składnik swojego majątku, z uwagi na egzekucję zobowiązania innego podmiotu bezpodstawnie została potraktowana jako "beneficjent" odpłatnego zbycia w rozumieniu podatkowym. Należy tutaj podkreślić, że w przypadku umarzania zobowiązania innego podmiotu, podatnik będący dłużnikiem rzeczowym żadnej korzyści ekonomicznej nie osiąga, a co za tym idzie nie osiąga przychodu. Odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 1057/12 oddalającego skargę na interpretację indywidualną z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...], która została wydana w oparciu o stan faktyczny przedstawiony przez spółkę tożsamy ze stanem faktycznym ustalonym przez organy podatkowe w przedmiotowej sprawie wskazać należy, że wyrok ten został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 759/12. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że przy ocenie stanu faktycznego konieczne jest odniesienie się specyfiki dłużnika rzeczowego, którego z wierzycielem rzeczowym (hipotecznym) nie łączy żaden stosunek obligacyjny oraz uwzględnienie wpływu na prawnopodatkową ocenę odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze egzekucji komorniczej ugody z dłużnikiem osobistym, w wyniku której w momencie uprawomocnienia się postanowień sądu o przysądzeniu własności lokali nastąpiło umorzenie zobowiązania spółki dotyczącego nabytych lokali. Powyżej stwierdzone uchybienia miały wpływ na prawidłową wykładnię art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. w odniesieniu do zawartego w nim pojęcia przychodu należnego oraz zastosowanie prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 3 i art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy zobowiązany jest do uwzględnienia stanowiska Sądu odnośnie oceny przedstawionego stanu faktycznego wykładni powyżej wskazanych przepisów. Z tych względów Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O zwrocie kosztów sądowych, na które złożył się wpis sądowy w wysokości 2.000 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 7.200 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 6 pkt 7 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło