I SA/Rz 501/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej - postanawia - 1. odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, 2. zwrócić E. S. uiszczony wpis od skargi w kwocie 375 (słownie: trzysta siedemdziesiąt pięć) złotych. E. S. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. W skardze zawarł wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2015 r. wezwano skarżącego do złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia doręczenia przedmiotowego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W nadesłanym wniosku skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2015 r. o sygn. I SA/Rz 501/15 referendarz sądowy: 1. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w ¾ części, 2. ustanowił dla skarżącego radcę prawnego, 3. odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Powyższe postanowienie wraz z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 25 czerwca 2015 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma, znajdującego się w aktach sprawy. Pismem z dnia 7 lipca 2015 r. przekazano Okręgowej Radzie Radców Prawnych odpis postanowienia z dnia 23 czerwca 2015 r. Jak wynika z akt sprawy 29 lipca 2015 r. ustanowiono dla E. S. pełnomocnika w osobie radcy prawnego – M. S. –S.. Pismo z informacją o tym fakcie wpłynęło do Sądu w dniu 31 lipca 2015 r. (data nadania przesyłki 30 lipca 2015 r.) W wykonaniu zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 sierpnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 375 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 sierpnia 2015 r. Wyznaczony termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 14 sierpnia 2015 r. Wpis nie został uiszczony. Pismem z dnia 7 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2015 r. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił sprzeciw ze względu na upływ z dniem 2 lipca 2015 r terminu do jego wniesienia. Po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt II GZ 550/15 oddalił zażalenie wskazując, że pełnomocnik skarżącego powinien wraz ze sprzeciwem złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 501/15 Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę E. S. na decyzję Dyrektora . Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi. Skarżący w dniu 9 lutego 2016 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc jednocześnie o zmianę pełnomocnika. Pismem z dnia 24 lutego 2016 r. nr 60/16 Okręgowa Rada Radców Prawnych ustanowiła pełnomocnikiem dla E. S. radcę prawnego – M. O.. Pismem z dnia 9 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego – M. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W tym samym dniu uiścił wpis od skargi w kwocie 375 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w jego ocenie, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie NSA poglądem w przypadku odrzucenia skargi z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej od skargi, 7- dniowy termin do złożenia wniosku należy liczyć dla strony od dnia doręczenia jej postanowienia o odrzuceniu skargi. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie poprzedni pełnomocnik skarżącego odebrał postanowienie Sądu w dniu 2 lutego 2016 r. W terminie 7 dni od dnia odbioru postanowienia skarżący, któremu przyznano prawo pomocy w postaci pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zmianę tego pełnomocnika. Wskazał, że pismem z dnia 24 lutego 2016 r. został wyznaczony przez Dziekana Okręgowej Rady Radców Prawnych jako aktualny pełnomocnik z urzędu E. S. W związku z powyższym, w jego ocenie, 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, rozpoczął swój bieg od dnia kiedy zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy, które miało miejsce w dniu 4 marca 2016 r. Z ostrożności wyjaśnił, że zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie odebrał dnia 1 marca 2016 r. w godzinach popołudniowych a więc najwcześniejszy możliwy termin, w którym mógł się zapoznać z aktami sprawy przypadłby na dzień 2 marca 2016 r., co również pozwala przyjąć, że dochowany został 7- dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, jak podnosi się w orzecznictwie sądowym i w literaturze, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08 i z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna zatem uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Dotyczy to także pełnomocnika ustanowionego z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy. Stąd też odpis postanowienia z dnia 28 stycznia 2016 r. doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej, a nie skarżącemu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższego postanowienia wynika bezsprzecznie, że zostało odebrane w dniu 2 lutego 2016 r., a wiec ostatni dzień terminu do wniesienia zażalenia przypadał na dzień 9 lutego 2016 r. Przed upływem tego terminu zostało też złożone osobiście przez skarżącego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o zmianę pełnomocnika. Pismem z dnia 24 lutego 2016 r. nr 60/16 Okręgowa Rada Radców Prawnych ustanowiła pełnomocnikiem dla E. S. radcę prawnego – M. O.. Pismem z dnia 9 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego – M. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Zatem, konsekwencje działań i zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę (por. wyroki NSA z 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95; z 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97; z 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95; postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07; z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07). Bez znaczenia jest okoliczność, że stronie nie można przypisać winy w wyborze pełnomocnika, gdyż nie ma ona możliwości weryfikacji jego umiejętności zawodowych. Nawet bowiem staranne wybranie pełnomocnika nie oznacza, że strona nie ponosi konsekwencji procesowych za jego błędy i zaniechania (por. postanowienie NSA z 2 czerwca 2011 r., I OZ 384/11). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 811/14 i II OZ 813/14). Należy zgodzić się ze stanowiskiem prezentowanym przez pełnomocnika skarżącego, że w sytuacji ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania określonej czynności (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość jej dokonania po zapoznaniu się z aktami sprawy (tak m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OZ 211/12, Lex Omega nr 1136780). Trzeba jednak pamiętać, że w dacie wydawania i doręczania postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 28 stycznia 2016 r. skarżący miał ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika w osobie radcy prawnego – M. S. S.. Należy tutaj zaznaczyć, że termin do dokonania określonej czynności nie otwiera się z osobna dla każdego z ustanowionych dla skarżącego pełnomocników z urzędu, bo to dla strony - tj. skarżącego - otwiera się jeden termin, który wiąże także reprezentującego go pełnomocnika z urzędu. Momentem, w którym zaczął biec termin do wniesienia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, była chwila doręczenia odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi prawidłowo ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu. Żądanie skarżącego odnośnie zmiany pełnomocnika nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu na wniosek pełnomocnika ustanowionego w wyniku tej zmiany. W związku z powyższym, w ocenie Sądu uchybienia poprzednio reprezentującego stronę pełnomocnika nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia. Uiszczony, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, wpis sądowy od skargi zwrócono skarżącemu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na uprzednie odrzucenie skargi.