I SA/Rz 860/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat J. P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skarg i A. R. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 rok - postanawia - odmówić przyznania adwokat J. P. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi A. R. na wymienione w sentencji decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie. Na skutek wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia 24 lutego 2017 r., referendarz sądowy w tut. Sądzie przyznał mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 20 marca 2017 r. wpłynęło do Sądu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] informujące o wyznaczeniu dla A. R. adwokata w osobie B. K. W dniu 13 kwietnia 2017 r. wymieniony adwokat złożył w Sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, wnosząc równocześnie o przyznanie kosztów z tego tytułu. Wniosek pełnomocnika został uwzględniony przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2017 r. W dniu 12 maja 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała natomiast tut. Sąd o zwolnieniu adwokata B. K. z obowiązku reprezentowania skarżącego i o wyznaczeniu w jego miejsce adwokat J. P. W dniu 9 czerwca 2017 r. adwokat J. P. złożyła w Sądzie sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku. Jednocześnie wniosła o przyznanie kosztów tego rodzaju pomocy prawnej, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Żądanie to ponowiła dnia 9 sierpnia 2017 r. Wniosek adwokat J. P. nie może zostać uwzględniony, a to wobec poniższych okoliczności. W świetle art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.", stronie postępowania sądowego może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 wymienionej ustawy, na wsparcie takie składa się m. in. ustanowienie adwokata, o wyznaczenie którego – stosownie do art. 253 § 1 P.p.s.a. – sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej. Wskazany organ samorządu zawodowego zawiadamia sąd o dokonanym wyznaczeniu (art. 253 § 2 P.p.s.a.). Z regulacji tych wynika, że wskazanie konkretnej osoby jako pełnomocnika strony należy do rady adwokackiej, nie zaś do Sądu. W ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - brak jest natomiast przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat np. nie spełnił jej oczekiwań. Wyznaczenie zatem adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności np. - jak w sprawie niniejszej - sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W takiej zaś sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądowym, w którym podkreśla się, że wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez korporację prawniczą następuje (tak jak ustanowienie adwokata przez sąd) tylko raz, poza nielicznymi wyjątkami z reguły natury losowej. Podjęcie przez niego czynności procesowych, w tym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jest jednym z elementów stanowiących o wykonaniu wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika ze skarżącym nie podlega kontroli sądu administracyjnego [por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 22.04.2005 r. II OZ 262/05, z 24.04.2008 r. I OZ 289/08, z 22.12.2011 r. II FZ 806/11]. Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska jest inne, także reprezentowane w orzecznictwie sądów, a mianowicie, iż zasądzenie opłaty na rzecz kolejnego pełnomocnika z urzędu, wyznaczonego przez organy samorządu adwokackiego w celu realizacji tego samego postanowienia sądu administracyjnego o przyznaniu prawa pomocy, jest aktualne jedynie w zakresie czynności adwokackich jeszcze niewykonanych przez poprzednika. Niedopuszczalne jest więc przyznanie wynagrodzenia za dokonanie tej samej czynności, którą wykonał już pierwotnie wyznaczony pełnomocnik. W takim przypadku z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało skonsumowane, a z punktu widzenia pełnomocnika z urzędu nie dochodzi w ogóle do zrealizowania warunku przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, czyli nie mamy do czynienia z czynnością, która zmierza bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18.03.2013 r. II SA/Po 786/12). Podkreślenia bowiem wymaga, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu koszty związane z jego wynagrodzeniem obciążają Skarb Państwa. Nieusprawiedliwione jest zatem przyznawanie ze środków publicznych wynagrodzenia dwóm pełnomocnikom ustanowionym z urzędu, którzy podejmowali w sprawie te same działania, w tym sporządzili dwie podobne w treści opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W istocie oznaczałoby to bowiem nieuzasadnione i nadmierne obciążenie Skarbu Państwa (postanowienie NSA z 13.12.2007 r. II OZ 1287/07). Wracając do okoliczności sprawy niniejszej należy wskazać, że skoro dla skarżącego A. R. ustanowiony został adwokat, którego w osobie B. K. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w [...] i pełnomocnik ten podjął czynność w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to fakt sporządzenia takiej opinii przez kolejno ustanowionego w sprawie pełnomocnika dla strony nie może skutkować przyznaniem temu ostatniemu wynagrodzenia za powyższe. Oznaczałoby to bowiem niczym nieuzasadnione obciążanie Skarbu Państwa obowiązkiem dwukrotnej zapłaty za tę samą czynność. Podkreślenia wymaga przy tym, że adwokat J. P. sporządzając dla strony przedmiotową opinię miała świadomość, że czynność taką podjął już wcześniej pierwotnie wyznaczony dla tej strony pełnomocnik, bowiem opinia taka znajdowała się już w aktach sądowych (wpłynęła ona do Sądu w dniu 14 kwietnia 2017 r., zaś adwokat J. P. wyznaczona została pełnomocnikiem skarżącego dopiero w dniu 8 maja 2017 r.). Dlatego też orzeczono o odmowie przyznania adwokat J. P. jakiejkolwiek kwoty tytułem udzielonej przez nią A. R. pomocy prawnej w niniejszej sprawie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z art. 250 P.p.s.a.