II SA/Rz 1128/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nie stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- Przedmiotem skargi L. W. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej jako: PWIS w [...]) z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u wyżej wymienionej choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] prowadził postępowanie dotyczące choroby zawodowej u L. W., po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych – przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W postępowaniu ustalono, że L. W. świadczyła pracę zawodową od [...] czerwca 1978 r. do nadal w Wojewódzkim Szpitalu [...] w [...]. W latach 1978-1979 pracowała jako pielęgniarka (w tym urlop wychowawczy 1982-1983), w latach 1989-1995 jak starsza pielęgniarka, w latach 1995-1998 jako starsza pielęgniarka – Dział organizacji i nadzoru (w tym urlop wychowawczy 1986-1988), w 1998 r. przez 3 miesiące jako p.o. kierownika Działu organizacji i nadzoru i przez 5 miesięcy jako Kierownik Sekcji Metodyki Organizacji i Nadzoru Świadczeń Zdrowotnych. Następnie w latach 1999-2006 r. zatrudniona była jako Kierownik Sekcji i Monitoringu Usług Medycznych, w latach 2006-2007 jako p.o. pełnomocnik ds. ochrony informacji, w latach 2007-2009 jako pełnomocnik ds. ochrony informacji niejawnych, w latach 2009-2010 jako rewident zakładowy, w latach 2010-2011 jako straszy inspektor, a od 2011 do nadal jako starszy statystyk medyczny. W wydanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nie stwierdzono u L. W. choroby zawodowej. W ponownym badaniu, przeprowadzonym po odwołaniu L. W., w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] - Klinika Chorób Zawodowych i Toksykologii w [...]., jednostka ta orzeczeniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz korektą orzeczenia lekarskiego nr [...] nie stwierdziła choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1, wyjaśniając, że analiza czynności zawodowych wykonywanych w trakcie całego okresu zatrudnienia wykazała, że ww. nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...] czerwca 2015 r. wydał decyzję Nr [...] znak [...] o braku podstaw do stwierdzenia u L. W. choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W odwołaniu od niej L. W. nie zgodziła się z dokonanymi przez organ ustaleniami. W jej ocenie wykonywane przez nią czynności: protokołowanie ręczne, pisanie na mechanicznej maszynie do pisania lub elektrycznej oraz pisanie dokumentów przy użyciu laptopa lub komputera stacjonarnego – bez przerwy, po kilka godzin dziennie przez ponad 20 lat, stanowią czynności powtarzalne, stwarzające warunki do długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Wyniki badań USG nadgarstków potwierdzają nieodwracalne zmiany chorobowe, spowodowane sposobem wykonywania pracy, nie można też wykluczyć "wysokiego prawdopodobieństwa" istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie uwzględnił odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że by orzec o chorobie zawodowej organ administracji stwierdzić musi wystąpienie łącznie trzech przesłanek, tj. ustalić istnienie narażenia na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy; po drugie ustalić wystąpienie u strony schorzenia medycznego odpowiadającego wykazowi chorób zawodowych, po trzecie ustalić związek typu przyczyna-skutek między narażeniem zawodowym a chorobą strony. PWIS w [...] uznał, że w okolicznościach sprawy brak jest przesłanki narażenia strony na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy. Obie jednostki medyczne w wydanych orzeczeniach lekarskich podkreśliły, że czynności zainteresowanej podczas pracy zawodowej obejmujące szereg czynności manualnych nie miały charakteru ruchów monotypowych, tj. długotrwałych, wielokrotnie powtarzanych w bardzo krótkich odstępach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Nadto według aktualnej wiedzy medycznej ruchy w zakresie kończyn górnych związane z pisaniem na klawiaturze komputera oraz obsługą myszy komputerowej nie stanowią ryzyka zawodowego i nie prowadzą do przeciążenia w zakresie kończyn górnych. Dodał, że opinie biegłych, w zakresie wiedzy specjalistycznej korzystają z domniemania prawdziwości, zaś organ uprawniony jest do kontroli ich poprawności jedynie pod kątem prawnoprocesowym. Zgodnie z treścią orzeczeń ustalono, że u odwołującej obraz kliniczny może odpowiadać zespołowi cieśni nadgarstka o małym stopniu nasilenia, a przyczyną tych dolegliwości może być choroba zwyrodnieniowo-dyskopatyczna kręgosłupa, jak również uraz kręgosłupa szyjnego w wypadku komunikacyjnym. Organ stwierdził, że wydane orzeczenia lekarskie są klarowne i jasne co do rozpoznania. W ocenie organu brak również związku typu przyczyna-skutek między narażeniem na ruchy monotypowe w środowisku pracy a stwierdzaną chorobą. Opinie biegłych jednoznacznie wykluczają zawodowe źródło choroby, wskazują zaś na pozazawodowe źródło dolegliwości. Brak zatem pozytywnego rozpoznania lekarskiego schorzenia zgodnego z wykazem chorób zawodowych. L. W. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję PWIS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie oraz wyjaśnienie kwestii spornych a podniesionych w skardze. Jako niezasadne uznała stwierdzenie w decyzji organu odwoławczego o braku wątpliwości co do faktu braku narażenia strony na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy, podczas gdy w orzeczeniu WOMP wpisano, że: "analiza danych dotyczących narażenia zawodowego badanej nie daje pewnych przesłanek co do uznania, że czynnik środowiska pracy był odpowiedzialny za rozwój neuropatii nerwu pośrodkowego w obrębie nadgarstka". Zakwestionowała ustalenia, jakoby wykonywane przez nią czynności manualne nie miały charakteru ruchów monotypowych, długotrwałych, wielokrotnie powtarzanych w krótkich odstępach czasu. Przedstawiając kserokopie zakresów czynności wskazała, że jej praca wiązała się z wykonywaniem wielokrotnie powtarzanych w bardzo krótkich odstępach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstka. Jako nieznajdujące potwierdzenia w formie dokumentu urzędowego oceniła stwierdzenie organu, że według aktualnej wiedzy medycznej ruchy w zakresie kończyn górnych związane z pisaniem na klawiaturze komputera oraz obsługą myszy komputerowej nie stanowią ryzyka zawodowego i nie prowadzą do przeciążenia w zakresie kończyn górnych. Skarżąca wskazała również, że nie uwzględniono, przedłożonego przez nią aktualnego wyniku badania EMG i USG nadgarstka. Biegli nie uwzględnili, że pole pojedynczego nerwu pośrodkowego (prawego) na poziomie kanału nadgarstka jest zmniejszone, co niewątpliwie nastąpiło na skutek długotrwałego nacisku na ten fragment nerwu, w czasie pisania na komputerze. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą, co do zasady badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") zgodnie z którym Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważność takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Kontrolą Sądu objęta została decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia u L. W. choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że choroba zawodowa, której dotyczy zaskarżona decyzja zdefiniowana została w art. 235¹ Kodeksu pracy (Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.) Przepis ten stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przytoczona definicja składa się z dwóch elementów – pierwszy jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi stanowi związek przyczynowy pomiędzy chorobą objętą wykazem a charakterem i warunkami wykonywania pracy. W dniu [...] lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy przez Radę Ministrów rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 - zwane dalej "rozporządzeniem"), które określa: wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych (§ 1 ust. 1). Podkreślić należy, że rozpoznawanie chorób zawodowych należy do lekarzy posiadających wymagane kwalifikacje, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia (m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy) oraz II stopnia (jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy) wymienionych w rozporządzeniu (§ 5 rozporządzenia). Stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Rozporządzenie to reguluje także sposób przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostało rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia oraz bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy. Jak już wyżej zaznaczono decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się, na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych. Orzeczenie to ma w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej kluczowe znaczenie, a inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18.05.2007 r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Ocena opinii lekarskich dokonywana przez inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie sprowadza się do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione. Również sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich a jedynie, ocenia legalność, czyli zgodność z prawem rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24.02.2010 r., sygn. akr IV SA/Wr 537/09, LexPolonica nr 2248069). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, prowadzone postępowanie dotyczyło stwierdzenia choroby zawodowej, wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W sprawie będącej przedmiotem orzekania obie uprawnione jednostki medyczne, tj. zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy im. [...] w [...], po przeprowadzeniu badań u L. W. nie znalazły podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie nr [...] lekarza WOMP w [...] oraz orzeczenie lekarskie nr [...] i [...]-korekta orzeczenia lekarza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. [...]). W opiniach tych jednostek stwierdzono, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez badaną w trakcie całego okresu zatrudnienia dowodzi, że nie wykonywała ona czynności powtarzalnych, monotypowych, w wymuszonym tempie pracy, stwarzających warunki w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego, a w konsekwencji wystąpienie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Dodatkowo wyjaśniono, że według aktualnej wiedzy medycznej ruchy w zakresie kończyn górnych związane z pisaniem na klawiaturze komputera oraz obsługą myszy komputerowej nie stanowią ryzyka zawodowego i nie prowadzą do przeciążenia w zakresie kończyn górnych. Nadto ustalono, że obraz kliniczny może odpowiadać zespołowi cieśni nadgarstka o małym stopniu nasilenia, a przyczyną tych dolegliwości może być choroba zwyrodnieniowo-dyskopatyczna kręgosłupa, jak również uraz kręgosłupa szyjnego w wypadku komunikacyjnym. Poddając te orzeczenia lekarskie, wydane przez uprawnione jednostki medyczne, ocenie pod względem formalnym należy przypomnieć, że stanowią one obligatoryjny dowód w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej i mają walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 K.p.a. Taka opinia, oprócz konkluzji powinna zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości. Zaleca się przy tym, aby użyte w niej sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron, organów i sądu, nie posiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Wymogi te spełniają wskazane wyżej opinie wydane w niniejszej sprawie przez obie jednostki orzecznicze. Trafnie zatem Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], uznał, że są one zgodne w rozpoznaniu, logiczne, wyczerpujące i zrozumiałe. Brak jest zatem podstaw, by orzeczenia te zakwestionować. Również Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek przyczyn, z powodu których można by zakwestionować te opinie. Orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły fakt braku narażenia strony na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy. Uprawnieni orzecznicy w swych orzeczeniach podkreślili, że wykonywane przez zainteresowaną podczas pracy zawodowej czynności manualne nie miały charakteru ruchów monotypowych tj. długotrwałych, wielokrotnie powtarzanych w bardzo krótkich odstępach czasu ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Nadto sposób wykonywania pracy, tj. ruchy w zakresie kończyn górnych związane z pisaniem na klawiaturze komputera oraz obsługa myszy komputerowej, nie stanowią w aktualnym stanie wiedzy, ryzyka zawodowego i nie prowadzą do przeciążenia w zakresie kończyn górnych. Ponadto w okolicznościach sprawy brak było postawy do wydania decyzji rozpoznającego u L. W. chorobę zawodową, gdyż jak słusznie zauważyły organy, brak było podstaw do ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy środowiskiem pracy (sposobem jej wykonywania) a stwierdzaną chorobą. Nie można zatem przypisać jej cech zawodowej (będącej następstwem wykonywanej pracy), zresztą opinie uprawnionych orzeczników wykluczyły zawodowe źródło choroby a wskazały na pozazawodowe źródło dolegliwości (choroba zwyrodnieniowo-dyskopatyczna kręgosłupa, uraz kręgosłupa szyjnego w wypadku komunikacyjnym). Zdaniem Sądu organy w sposób wystarczający wyjaśniły dlaczego nie stwierdziły u skarżącej choroby zawodowej, zaś jednostki orzecznicze w sposób przekonywujący przedstawiły z jakich przyczyn rozpoznane u skarżącej schorzenie nie można uznać za chorobę zawodową. Postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało prawidłowo i nie narusza przepisów K.p.a. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, a dotyczących nieuwzględnienia aktualnych wyników badań USG i EMG, a które miałyby wpływ na opinię biegłych a także zarzutu braku skierowania jej na takowe badania przez Wojewódzką Poradnię Medycyny Pracy Sąd wyjaśnia, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sąd nie są władni ingerować w proces diagnostyczny, w tym wskazywać badania jakie należy wykonać. Ich wybór leży w gestii lekarza i jednostki orzeczniczej, która dysponuje specjalistyczną wiedzą i określoną aparaturą do przeprowadzania takowych. Ponownie wypada przypomnieć, że organy inspekcji sanitarnej nie mają prawa by samodzielnie oceniać dokumentację lekarską, a tym samym odmiennie rozpoznawać schorzenie. Organy związane są ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie są uprawnione do przeprowadzania przeciwdowodu wobec treści orzeczenia. Nie posiadają wiedzy specjalistycznej ani medycznej by móc autorytatywnie stwierdzić, że stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie, niż ten wynikający z orzeczenia lekarskiego. Dodatkowo, organ inspekcji sanitarnej orzeka wyłącznie na podstawie orzeczeń lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach orzeczniczych, o jakich mowa w § 5 rozporządzenia. Stwierdzić zatem należy, że organ odwoławczy, zgodnie z obowiązującym prawem rozstrzygnął sprawę. Decyzja wydana została na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, a dokonana przez organy ocena dowodów jest spójna i logiczna. Słusznie organy uznały, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.