II SA/Rz 120/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Małgorzata Wolska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na akt Starosty [...] w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy z ograniczeniami czasowymi uchyla zaskarżony akt i stwierdza obowiązek wydania wtórnika prawa jazdy C. C. o treści odpowiadającej utraconemu dokumentowi. Przedmiotem skargi Prokuratora Rejonowego [...] jest czynność Starosty Powiatu [...] podjęta w sprawie wydania wtórnika prawa jazdy. Z uzasadnienia skargi i akt sprawy wynika, że C. C. zwrócił się do Starosty o wydanie wtórnika prawa jazdy kat. A, B, C, BE, CE i T w związku z popełnionym na jego szkodę przestępstwem kradzieży, w wyniku którego utracił dokument prawa jazdy. W dniu 6 sierpnia 2014 r. Starosta wydał wnioskodawcy wtórnik, tyle że zawierającym wpis ograniczający czasowo ważność dokumentu do dnia 8 sierpnia 2019 r. i do dnia 8 sierpnia 2029 r., w zależności od kategorii prawa jazdy. Naruszył przez to w ocenie Prokuratora dyspozycję art. 18 ust. 2 w zw. z z art. 124 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 600). Skoro bowiem dotychczas kierowca posiadał uprawnienia przyznane bezterminowo, to taki też charakter powinien mieć wtórnik utraconego dokumentu. Wtórnik powinien bowiem odzwierciedlać treść oryginału. Natomiast C. C. wydano wtórnik nie spełniający tych wymagań, ponieważ ograniczono mu termin posiadanych dotychczas bezterminowo uprawnień. Wprawdzie przepisy ustawy o kierujących pojazdami zmieniają zasady wydawania praw jazdy, jednak jak wynika z przepisów art. 124 tej ustawy wydane przed dniem 19 stycznia 2013 r. prawa jazdy będą podlegać wymianie na dokumenty terminowe dopiero w okresie od 28 stycznia 2028 r. do 18 stycznia 2033 r. w terminach określonych przez właściwego ministra. Wydanie wtórnika nie oznacza, że kierowcy przyznaje się nowe uprawnienia, a oznacza jedynie dokonanie czynności faktycznego wytworzenia określonego dokumentu, który powinien odpowiadać treścią utraconemu oryginałowi. W odpowiedzi na skargę Starosta Powiatu [...], wnosząc o jej oddalenie, przyznał, że na wniosek C. C. wydano mu w dniu 8 sierpnia 2014 r. wtórnik na czas określony, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Powołany przepis określa bowiem termin ważności prawa jazdy poszczególnych kategorii i nie było w ocenie Starosty możliwe wydanie wtórnika takiego dokumentu bez określenia w nim terminu jego ważności pomimo, że wydano mu prawo jazdy w czasie obowiązywania poprzednich regulacji nie zawierających takich ograniczeń czasowych. Ponadto, zwracając się do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych podmiot ten odmówił wyrobienia wtórnika prawa jazdy bez określenia terminu ważności z uwagi na obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd uwzględniając skargę na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Sąd może w wyroku uznać uprawnienie bądź obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 p.p.s.a.). W dniu 6 października 2014 r. C. C. zwrócił wydane w dniu 8 sierpnia 2014 r. prawo jazdy kategorii A, B, C, BE, CE i T, nr [...], blankiet nr [...], i zwrócił się o wydanie wtórnika prawa jazdy zgodnie z wcześniejszym wnioskiem i obowiązującymi przepisami prawa. Wyjaśnił, że posiadał prawo jazdy bezterminowe, które utracił w wyniku kradzieży dokumentów. Wniosek z dnia 8 sierpnia 2014 r. został potraktowany jak o wydanie nowego prawa jazdy, a nie wtórnika z zachowaniem posiadanych uprawnień. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. Starosta [...] przesłał kserokopię odpowiedzi pisma otrzymanego z Polskiej Wytworni papierów Wartościowych w sprawie wydania bezterminowego wtórnika prawa jazdy na rzecz C. C., z którego wynika, że jako producent i dostawca spersonalizowanych dokumentów prawa jazdy, działając zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa odmawia wydania wnioskowanego wtórnika prawa jazdy na czas nieokreślony. C. C. wezwaniem z dnia 21 listopada 2014 r. wezwał Starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie wtórnika prawa jazdy kategorii A, B, C, BE, CE i T na czas nieokreślony. Podkreślił, ze nie starał się o wydanie prawa Zajdy, gdyż takowe posiada już od dawne, ale o wydanie wtórnika potwierdzającego moje uprawnienia bezterminowo. Zaznaczył, że w jego przypadku nie ma zastosowania art. 13 ustawy o kierujących pojazdami. Pismem z dnia 2 grudnia 2014 r. Starosta [...] poinformował, że wszystkie dokumenty wydane po dniu 19 stycznia 2013 r musza posiadać administracyjny termin ważności, określony dla danej kategorii prawa jazdy zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Skargę na czynność Starosty [...] w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy z ograniczeniami czasowymi dla poszczególnych kategorii w trybie art. 52 § 1 p.p.s.a. wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej [...]. Spełnione zostały warunki formalne do wniesienia skargi Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszeń uprawnień C. C. w zakresie opisanym w skardze. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającym zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Na wniosek osoby uprawnionej, w przypadkach, o których mowa w ust. 1, starosta wydaje, za opłatą, o której mowa w art. 10 ust. 1 lub w art. 16 ust. 1, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej wtórnik dokumentu pod warunkiem złożenia oświadczenia o utracie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), zwanej dalej "Kodeksem karnym" (lit. a ust. 2 art.18). Taka sytuacja z zaginięciem prawa jazdy miało miejsce w niniejszej sprawie i zdarzenie to zostało zgłoszone do organu. Konsekwencją postępowania o wydanie wtórnika prawa jazdy jest wytworzenie oraz fizyczne wydanie osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowego dokumentu prawa jazdy o treści odpowiadającej posiadanym uprawnieniom określonym w utraconym prawie jazdy. Podkreślić należy, iż art. 18 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie stanowi podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej. Wydanie nowego dokumentu prawa jazdy jest bowiem czynnością materialno-techniczną, sprowadzającą się w swej istocie do fizycznej wymiany dokumentu stanowiącego dowód posiadania przez określoną osobę uprawnienia do kierowania pojazdami danego rodzaju, która ma służyć przede wszystkim celom dowodowym (art. 3 ust. 1 pkt 1). Przepis art. 18 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie stanowi materialnoprawnej podstawy, w oparciu o którą organ administracji byłby uprawniony do władczego określenia konsekwencji prawnych wynikających z jakiejś normy prawnej względem konkretnego adresata, w konkretnie oznaczonej sprawie (rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej). W sprawie tej nie znajdą również zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odmiennie zatem niż w sprawie, której przedmiotem jest przyznanie określonej osobie uprawnienia do kierowania pojazdami, nie dochodzi w tym przypadku do wydania decyzji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 972/05, z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 414/06, z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1881/10, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczewnia.nsa.gov.pl). Nadto uregulowania zawarte w ustawie o kierujących pojazdami mają, w analizowanym zakresie, charakter zupełny, przez co nie ma potrzeby sięgania do jakichkolwiek instytucji procesowych, w szczególności do instytucji zmiany uprzednio wydanej decyzji administracyjnej przyznającej uprawnienia do kierowania pojazdami, w trybie art. 155 k.p.a. (patrz wyrok WSA w Szczecinie z 23.01.2014 r. sygn. akt II SA/Sz 897/13; LEX nr 1424454). Na gruncie ustawy o kierujących pojazdami zachodzi konieczność wyraźnego odróżnienia uprawnienia do kierowania pojazdami, stanowiącego w swej istocie prawo podmiotowe uprawniające do kierowania danego rodzaju pojazdem, od dokumentu prawa jazdy, który jedynie stwierdza posiadanie tego uprawnienia przez określoną osobę, stanowiąc jedynie dowód prawa - uprawnienia do kierowania pojazdami (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12.12.2013 r. sygn. akt K 5/13, Dz. U. z 2014 r., poz. 37). W niniejszej sprawie w wyniku wydania dokumentu prawa jazdy na czas określony Starosta dokonał bezprawnej ingerencji w treść uprawnień poprzez ich czasowe ograniczenie bez jakiegokolwiek aktu dotyczącego tej kwestii w stosunku do C. C. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w art. 124 ust. 1 ustawy, bowiem osoby posiadające prawa jazdy wydane do dnia 18 stycznia 2013 r. obowiązane są dokonać ich wymiany, na prawa jazdy zgodne z nowym wzorem prawa jazdy określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1. Prawa jazdy wydane do dnia 18 stycznia 2013 r. podlegają wymianie w okresie od dnia 19 stycznia 2028 r. do dnia 18 stycznia 2033 r. w terminach określonych przez ministra właściwego do spraw transportu lub w terminie wcześniejszym na wniosek posiadacza prawa jazdy (ust.4). Podlegające wymianie prawa jazdy, wydane na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz niniejszej ustawy, zachowują ważność w okresie, na jaki zostały wydane, nie dłużej niż do terminów wymiany ustalonych zgodnie z przepisami ust. 4, pod rygorem utraty ważności dokumentu (ust. 6). Mając na względzie przytoczone przepisy Sąd stwierdza, że możliwa jest wcześniejsza wymiana prawa jazdy, ale tylko na wniosek posiadacza prawa jazdy, co wynika z art. 124 ust. 4 ustawy. Zgodnie z ust. 10 art. 124 ustawy, Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia między innymi terminy wymiany praw jazdy, o których mowa w ust. 4. Rozporządzenie takie nie zostało jeszcze wydane, zatem mając na względzie przepisy ustawy datą, z którą ustawodawca w przypadku niedokonania wymiany prawa jazdy łączy utratę ważności prawa jazdy wydanego na podstawie ustawy z 1997 r. jako najwcześniejszy jest dzień 19 stycznia 2028 r. W rozpoznawanej sprawie C. C. nie zwracał się o wymianę prawa jazdy, ale wydanie wtórnika dokumentu, o którym mowa w art. 18 ust. 2 ustawy. Zatem nie było podstaw do wymiany dokumentu prawa jazdy bo nie było wniosku o wymianę prawa jazdy, o którym mowa w art. 124 ust. 4 ustawy. We wniosku z dnia 8 sierpnia 2014 r. C. C. wyraźnie w pkt E wniosku określił, że domaga się wydania wtórnika prawa jazdy z powodu utraty dokumentu. W części wniosku H -"Informacja o uzyskaniu uprawnienia do kierowania pojazdami" wynika, że uprawnienia do poszczególnych kategorii prawa jazdy CC uzyskał w okresie od 1969 r. do 1976 r. Ustawodawca wyraźnie odróżnia instytucję wtórnika prawa jazdy od instytucji wymiany prawa jazdy i w tym kontekście żadną miarą nie zasługują na zrozumienie wywody zawarte w piśmie Polskiej Wytwórni Papierów wartościowych z dnia 27 października 2014 r. jako producent i dostawca spersonalizowanych dokumentów przypisuje sobie uprawnienie do odmowy wydania wtórnika prawa jazdy na czas nieokreślony. Podmiot, który zajmuje się jedynie wytwarzaniem dokumentów, takiego prawa nie ma. Niniejsze postępowanie miało na celu zbadanie zgodności z prawem aktu z zakresu administracji publicznej i jak wyżej wywiedziono ocena ta wypadła negatywnie. Sąd na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.