II SA/Rz 1340/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w osobie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji "[...]" o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1340/16 stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego - p o s t a n a w i a - odmówić przywrócenia terminu. II SA/Rz 1340/16 U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt j.w. WSA w Rzeszowie na skutek skargi Fundacji "[...]" stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku Fundacji o przeprowadzenie referendum gminnego. We wniosku z dnia 4 stycznia 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej reprezentujący Fundację pełnomocnik (radca prawny) wskazał, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony jego mocodawcy 9 grudnia 2016 r., który jednak bez własnej winy uchybił 14-dniowemu terminowi do jej wniesienia, gdyż jednocześnie otrzymał błędne pouczenie co do terminu wniesienia tej skargi; wskazano w nim, że skarga kasacyjna przysługuje w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, podczas gdy termin ten zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym wynosi 14 dni. O prawidłowym terminie Prezes Zarządu Fundacji – M. K. dowiedział się 4 stycznia 2017 r., kiedy zgłosił się pełnomocnika celem zlecenia sporządzenia skargi kasacyjnej i od tego dnia należy liczyć siedmiodniowy termin umożliwiający złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu pełnomocnik skarżącego dokonał uchybionej czynności, tj. złożył skargę kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu; równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 tej ustawy). W ocenie Sądu, uznając zachowanie przez skarżącą Fundację siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo równoczesnego dopełnienia przewidzianej do tego czynności (tj. złożenia tej skargi), wniosek nie może zostać uwzględniony. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej Fundacji, nie zostały bowiem uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 400), skargę kasacyjną od wyroku sądu administracyjnego wydanego po rozpatrzeniu skargi na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego odrzucającą wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum wnosi się w terminie 14 dni. Wobec doręczenia skarżącej Fundacji odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem 9 grudnia 2016 r., termin ten upływał zatem 23 grudnia 2016 r. W sprawie nie budzi wątpliwości, że w piśmie przewodnim o doręczeniu odpisu wyroku zawarto błędne pouczenie, że termin ten -zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 177 § 1 P.p.s.a. - wynosi 30 dni, co pozwalałoby uznać, że zastosowanie się do niego i podjęcie przez Prezesa Zarządu Fundacji czynności zmierzających do wniesienia skargi kasacyjnej 4 stycznia 2017 r. (a więc w 26 dniu od doręczenia) nie powinno skutkować negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z faktu uchybienia rzeczywiście obowiązującego w tym zakresie terminu. Nie kwestionując faktu błędnego pouczenia ze strony Sądu przy doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem należy jednak zwrócić uwagę na okoliczność, że Prezes Zarządu Fundacji M. K. był osobiście obecny na posiedzeniu Sądu w dniu 26 października 2016 r., na którym ogłoszono wyrok i na którym strony działające bez fachowego pełnomocnika zostały prawidłowo pouczone o trybie sporządzenia uzasadnienia (tj. z urzędu) oraz możliwości zaskarżenia wyroku (tj. poprzez wniesienie w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Sądu wydającego wyrok, z zastrzeżeniem, że skarga ta powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego). Pełnomocnik Fundacji akcentując we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu fakt błędnego pouczenia zawartego w piśmie przewodnim o doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, całkowicie pominął tę okoliczność. W ocenie Sądu, fakt powtórnego błędnego pouczenia nie może całkowicie dezawuować skutków pierwotnego prawidłowego pouczenia, tym bardziej, że strona skarżąca kasacyjnie w ogóle nie wyjaśniła, dlaczego pominęła i nie zastosowała się do niego. Bez znaczenia w tym względzie pozostaje – co odmiennie podkreślono w treści wniosku o przywrócenie terminu – że jego uchybienie spowodowane zostało nieposiadaniem przez skarżącego wykształcenia prawniczego i występowaniem w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadniczo bowiem tylko do takich osób – jeżeli są obecne na ogłoszeniu wyroku – jest kierowane pouczenie odnośnie zasad i trybu jego zaskarżenia. Tym samym nie może to stanowić podstawy do skutecznego przywrócenia uchybionego terminu. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy (tak m.in. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2011 r. II FZ 71/11, z dnia 7 października 2010 r. II OZ 969/10, z dnia 14 lipca 2010 r. II GZ 160/10, z dnia 21 kwietnia 2011 r. II FZ 153/11 i z dnia 1 grudnia 2009 r. II FZ 432/09). W orzecznictwie sądowym i literaturze prawniczej przyjmuje się także, iż przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły jej dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. I OZ 91/15). Warunki te nie zostały spełnione, gdyż jak już wskazano powyżej, wnioskujący o przywrócenie terminu nie odniósł się do tego, że przy ogłoszeniu wyroku zostało mu udzielone prawidłowe pouczenie co do terminu wniesienia skargi kasacyjnej. Dla braku wywodzenia z niego skutków prawnych i przypisania Sądowi całkowitej odpowiedzialności za ponowne błędne pouczenie konieczne jest co najmniej uprawdopodobnienie, z jakich przyczyn skarżący wybrał dla siebie późniejsze "korzystniejsze" pouczenie skoro pozostawało ono w wyraźnej sprzeczności z pierwotnym i chociażby dlaczego w stosownym czasie nie podjął żadnych kroków w celu upewnienia się, które z nich jest prawidłowe i wiążące. Stosownie do postanowienia NSA z dnia 14 stycznia 2015 r. II OZ 1404/14, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji postanowienia.