II SA/Rz 136/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk NSA Małgorzata Wolska Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. Z., D. Z. i A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Przedmiotem skargi A.Z., D.Z. i B.Z. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku W.Z. Burmistrz Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu B.Z., małoletnich N. i L.M., D.Z. i małoletniego O.Z. z pobytu stałego lokalu mieszkalnego przy ul. J. [...] w S. W odwołaniu od powyższej decyzji A.Z., D.Z. i B.Z. zarzuciły ww. decyzji sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji w treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w związku z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zmianami), zwanej dalej "K.p.a." oraz naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą" poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wskutek powyższego uznanie, iż zachodzą przesłanki do wymeldowania ww. osób ze spornego lokalu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrz Miasta [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy. W uzasadnienie organ przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ustalił, że własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. J. [...] w S. przysługuje byłym małżonkom A.Z. i W.Z. A.Z., W.Z. oraz ich córki B.Z. i D.Z. mieszkali w ww. lokalu do 2000 r. W 2000 r. D.Z. wyjechała do Portugalii, gdzie urodziła syna O.Z. Obecnie D.Z. mieszka w Londynie, a O. Z. w Londynie uczęszcza do szkoły. W 2003 r. B.Z. wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie urodziła 2 synów L.M. oraz N.M. i zamieszkuje wraz nimi do chwili obecnej. Dzieci B.Z. uczęszczają do przedszkola w Londynie. Zarówno D.Z., jak i B.Z. pracowały w Wielkiej Brytanii do czasu urodzenia dzieci. Po wyjeździe za granicę B.Z. i D.Z. nigdy ponownie nie zamieszkały w lokalu przy ul. J. [...] w S. zjawiając się tam z wizytą średnio raz na kwartał przebywając w nim z mężami i dziećmi najkrócej tydzień, a najdłużej miesiąc. W czasie pobytów w Polsce B.Z. i D.Z. dokonywały inwestycji w przedmiotowym lokalu (malowanie, wymiana okien). B.Z. ostatni raz była w lokalu przy ul. J. [...] w S. jesienią 2013 r., a D.Z. wiosną 2014 r. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie pisemnych wyjaśnień A.Z., B.Z., D.Z., wyjaśnień i zeznań W.Z., zeznań świadków M.T., J.G., W. B., R. B., protokołu oględzin lokalu mieszkalnego przy ul. J. [...] w S. z dnia 17.09.2014 r. i dowodów z dokumentów. Wszystkie wyżej wymienione dowody wzajemnie się uzupełniają i dopełniają. Dokładne daty wyjazdów za granicę B.Z. i D.Z. wynikają z wyjaśnień W.Z. z dnia 26.08.2014 r. Są wiarygodne bowiem w tamtym czasie wnioskodawca mieszkał w przedmiotowym lokalu ze swoimi córkami. Osoby objęte wnioskiem o wymeldowanie nie mogły uczestniczyć w oględzinach lokalu z dnia 17 września 2014 r. ani okazać rzeczy pozostawionych w przedmiotowym lokalu bowiem przebywają za granicą. Lokal składa się z trzech pokoi, przedpokoju, kuchni, łazienki, przy czym W.Z. nie posiada kluczy do dwóch zamkniętych pokoi. Wynik oględzin przedmiotowego lokalu świadczy o tym, że w dacie oględzin mieszkał w nim W.Z. Organ wyjaśnił, że nie wiadomo, czy w mieszkaniu znajdują się rzeczy osób, których dotyczy wniosek o wymeldowanie, przy czym ich pozostawienie nie świadczyłoby wcale, że osoby te mieszkają tam stale. Nie ma wątpliwości, że B.Z., D.Z. i ich dzieci są w rzeczywistości gośćmi w lokalu przy ul. J. [...] w S., a nie jego stałymi mieszkańcami. W pismach z dnia 2 lipca 2014 r. D.Z. oraz B.Z. wyjaśniły, że do Anglii wyjechały w celach zarobkowych, nie na stałe i zamierzają powrócić do S. Interpretacja art. 15 ust. 2 wzmiankowanej ustawy była dokonywana zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. (Dz. U. z 2002 r., nr 78, poz. 716) obowiązującym od dnia 19.06.2002 r. Orzeczenie to przesądziło, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobycie osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Ponadto zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny organ uznał, że B.Z., małoletni N.M. i L.M., D.Z. i małoletni O.Z. opuścili w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy swoje miejsca pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. J. [...] w S. B.Z. i D.Z. od 10 lat mieszkają za granicą, gdzie założyły rodziny i tam znajduje się ich centrum życiowe. Ich więzi z lokalem przy ul. J. [...] w S. są słabe. Nie są one właścicielami tego lokalu, a ich pobyty w tym lokalu mają charakter wizyt. Ich zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu nie jest pewny, a wyjazd odwołujących się za granicę z przyczyn ekonomicznych nie może być w niniejszej sprawie traktowany jako argument za pozostawieniem ich fikcyjnych zameldowań. W skardze na wskazaną wyżej decyzję D.Z., B.Z. i A.Z., reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego P.S. zarzuciły: 1) sprzeczność istotnych ustaleń organu I i II instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w związku z naruszeniem przepisów postępowania, a to poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 71 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., w wyniku dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego sprawy polegającej na błędnym przyjęciu, że - D.Z. oraz B.Z. opuściły miejsce stałego pobytu trwale i dobrowolnie oraz że skoncentrowały swoje życie osobiste i majątkowe poza miejscem stałego zameldowania; - tylko W.Z. zamieszkuje pod adresem: S., ul. J. [...], podczas gdy tenże W.Z. na stałe zamieszkuje pod adresem: S., ul. L. [...]; - A.Z., drugi ze współwłaścicieli, nigdy nie wyrażała zgody na wymeldowanie; i w związku z tym: naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 § 1 K.p.a., art. 79 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 7 K.p.a., poprzez błędne nieuwzględnienie tych przepisów i uznanie, że w toku postępowania administracyjnego nie obowiązuje zasada bezpośredniości przesłuchania świadków (tj. skarżących), a która to zasada ma istotne znaczenie przy ocenie wiarygodności zeznań świadków, albowiem tylko po bezpośrednim przesłuchaniu świadków ich zeznania mogą być uznane za niewiarygodne; naruszenie przepisów prawa postępowania, w tym art. 75 § 2 K.p.a., poprzez błędne nieuwzględnienie tego przepisu i uznanie, że odebranie pisemnego oświadczenia od strony nie wymaga odebrania tego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania; naruszenie przepisów prawa materialnego, a to treści art. 15 ust. 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wskutek powyższego uznanie iż zachodzą przesłanki do wymeldowania B.Z., małoletnich: N. i L.M., D.Z. i małoletniego O.Z. Wobec powyższego wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę wymeldowania B. Z., małoletnich N. i L.M., D.Z. i małoletniego O.Z.; w razie zaś nieuwzględnienia powyższego wniosku - o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozstrzygnięcia; jednocześnie, w trybie art. 132 § 1 k.p.a., wniosły o uznanie, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, i wydanie nowej decyzji, poprzez jej zmianę i odmowę wymeldowania w/w osób; o dopuszczenie i przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie dowodów opisanych w skardze. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia. Mając na względzie przedstawiony zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Ewidencja ludności, jak wynika z art. 1 ust. 2 ustawy, służy odzwierciedleniu stanu faktycznego i dostarcza informacji między innymi o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Ze względu na cel ustawy (rejestracja faktów objętych ewidencją) ustawodawca dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej w art. 15 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi: "Organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 10 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy w zw. z art. 25 k.c.). Zatem, aby można było pobyt danej osoby uznać za pobyt stały muszą występować łącznie dwa elementy – musi ona fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji swych spraw życiowych. W świetle zatem cyt. wyżej art. 15 ust. 2 ustawy, aby wydać decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości; taki pogląd prezentowany w orzecznictwie podziela Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej. Na tle licznych orzeczeń zapadłych na gruncie wspomnianego wyżej przepisu wykształcił się i ugruntował kierunek jego wykładni. I tak o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy możemy mówić, jeżeli miało ono charakter trwały i dobrowolny. Taki charakter opuszczenia lokalu bez wymeldowania się jest przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu. Charakter dobrowolny ma takie opuszczenie lokalu, które wynika z woli danej osoby, a nie jest wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób (tak wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt: VSA 3169/00). Dla kwestii przyjęcia istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu zameldowania, podstawowe znaczenie ma także okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w skutecznym dochodzeniu ochrony prawa do posiadania poprzedniego lokalu, wyrażającej się w nie wytaczaniu przed sądem powszechnym powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, na podstawie art. 344 § 2 k.c., co po upływie 1 roku od chwili naruszenia prowadzi do wygaśnięcia tego roszczenia. Zaniechanie to jest daniem wyrazu swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie zainteresowana osoba nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. (tak wyrok NSA z 7 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2672/11; wyrok NSA z 22 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1996/11; www. orzeczenia. nsa.gov.pl). W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono nawet, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05; wyrok NSA 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunek dobrowolności zatem nie ogranicza się do kwestii mentalnych, przekonania zainteresowanego, ale ma także wymiar zobiektywizowany, związany z całokształtem okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, bądź dorozumiany – przez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 1060/09; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulegnie zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., II OSK 2358/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie przyjęły, że w ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżących w drodze decyzji administracyjnej. Z ustaleń dokonanych zaskarżoną decyzją, znajdujących odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym wynika, że własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. J. [...] w S. przysługuje A.Z. i W.Z. A. Z., W.Z. oraz ich córki B.Z. i D.Z. mieszkali w ww. lokalu do 2000 r. W 2000 r. D.Z. opuściła lokal i wyjechała do Portugalii, a następnie osiedliła się w Wielkiej Brytanii. W 2003 r. B.Z. wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie mieszka do nadal. Dzieci B.Z. uczęszczają do przedszkola, a syn D.Z. do szkoły w Londynie. Zarówno D.Z., jak i B.Z. wyjechały do Wielkiej Brytanii w celach zarobkowych. Po wyjeździe za granicę B.Z. i D.Z. nigdy ponownie nie zamieszkały w lokalu przy ul. J. [...] w S. Przebywały w ww. lokalu w czasie okazjonalnych pobytów w Polsce (średnio raz na kwartał). W czasie pobytów w Polsce B.Z. i D.Z. dokonywały inwestycji w przedmiotowym lokalu (malowanie, wymiana okien). B.Z. ostatni raz była w lokalu przy ul. J. [...] w S. jesienią 2013 r., a D.Z. wiosną 2014 r. Są to okoliczności niesporne. Oględziny lokalu potwierdziły okoliczności nieprzebywania w nim na stałe osób objętych decyzją o wymeldowaniu. Zdaniem Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, który został udokumentowany i oceniony zgodnie z regułami K.p.a. (art. 77 § 1 i art. 80), organ odwoławczy prawidłowo zastosował normy prawa materialnego (art. 15 ust. 2 ustawy). Należy podkreślić, że długotrwała sytuacja, w której osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, przebywając w tym czasie w innym lokalu, a w niniejszej sprawie nawet poza granicami kraju i nie wykazuje zamiaru przewidzianego w art. 6 ust. 1 ustawy, uzasadnia przyjęcia wniosku, że opuszczenie lokalu cechuje trwałość i w konsekwencji powinno prowadzić do wydania decyzji o wymeldowaniu. Na takie rozumienie cechy trwałości opuszczenia lokali nie ma wpływu okoliczność, że zarówno B.Z., jak i D.Z., jak podały w pismach z dnia odpowiednio 2 lipca 2014 r. oraz z dnia 3 lipca 2014 r. zajmują wynajmowane mieszkania i nie są właścicielkami lokali mieszkalnych w obecnym miejscu zamieszkania. Długość okresu, na jaki opuściły sporny lokal koncentrując gdzie indziej swoje życie osobiste i zawodowe pozwala na przyjęcie, że opuszczenie tego lokalu miało charakter trwały. Zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, deklarowany przez skarżące, w sytuacji gdy W.Z. będący właścicielem tego lokalu, co istotne, nie chce mieszkać z córkami nie będącymi jego właścicielkami, ma jedynie charakter subiektywny i nie może zostać zrealizowany, tym bardziej, że skarżące nie deklarują nawet przybliżonej daty powrotu do kraju. Natomiast fakt, że skarżące dokonały inwestycji w spornym lokalu nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej art. 15 ust. 2 ustawy, podobnie jak okoliczność zamieszkiwania w nim bądź też nie W.Z., czy też zgoda A.Z. na zamieszkiwanie córek w ww. lokalu. Poza sporem pozostaje także fakt, że opuszczenie lokalu przez D.Z. i B. Z. miało charakter dobrowolny, czego nie kwestionują ww. osoby. Trzeba mieć nadto na względzie, że jeśli osoba zameldowana na pobyt stały nie podejmuje żadnych środków umożliwiających jej powrót do tego lokalu, a jednocześnie w innym lokalu faktycznie mieszka i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe, to w takiej sytuacji odmowa wymeldowania oznaczałaby w rzeczywistości utrzymywanie fikcji, podważającej tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności, co nie jest stanem pożądanym. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.