II SA/Rz 184/11

WyrokWSA w Rzeszowie2011-08-24

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Zbigniew Czarnik, Ewa Partyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia jest zasadne, gdy zobowiązany twierdzi, że wykonał alternatywne umocnienie terenu, a jego sytuacja materialna uległa poprawie?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mającym na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, a nie karą. Sytuacja majątkowa zobowiązanego nie ma zasadniczego znaczenia, a wykonanie alternatywnych prac (mur oporowy) nie czyni bezprzedmiotowym obowiązku nałożonego decyzją, zwłaszcza gdy zobowiązany prowadzi działalność budowlaną i poczynił inwestycje.
Stan faktyczny
Przedmiotem skargi było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy o nałożeniu na D. P. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 3000 zł za niewykonanie ostatecznej decyzji nakazującej wykonanie wodnicy i zabezpieczenie skarpy. D. P. twierdził, że wykonał alternatywny mur oporowy, który zabezpiecza teren, a jego sytuacja materialna jest trudna. Organy egzekucyjne uznały, że obowiązek nie został wykonany, a grzywna jest uzasadniona, biorąc pod uwagę prowadzoną przez D. P. działalność budowlaną i poczynione inwestycje.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia -skargę oddala- II SA/Rz 184/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi D. P. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2010 r., nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 121 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., określanej daje jako p.e.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku A. N. o uregulowanie stosunków wodnych na gruncie w obrębie działek nr 751 i 754/3 położonych w B. gm. [...] - Wójt Gminy ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] nakazał D. P. wykonanie wodnicy pomiędzy działkami nr 751 i 754/3 na całej długości działki nr 751 w miejscu wyznaczonej granicy prawnej, wyłażenie wodnicy korytkami betonowymi o minimalnej szerokości 30 cm, zabezpieczenie całej skarpy nasypu działki nr 751 przyległej do wodnicy płytami betonowymi typu jumbo. Ponieważ D. P. nie wykonał nałożonego obowiązku, w związku z tym Wójt postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] nałożył na D. P. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 2500,00 zł. W wyniku zażalenia SKO postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu – Wójtowi Gminy [...]. Wójt Gminy ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...] nałożył na D. P. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 3000,00 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że do chwili obecnej obowiązek nie został wykonany, zaś D. P. wykonał ogrodzenie całej działki poprzez wybudowanie słupków stalowych na podmurówce, która stanowi mur oporowy zwłaszcza pomiędzy działką 751 i 754/3. Podniósł, że od dnia 15 czerwca 2010 r. w/w prowadzi działalność gospodarczą wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...], której przedmiotem są m.in. usługi budowlane. Organ naprowadził, że ustalona kwota grzywny w wysokości 3 tys. zł nie może stanowić uszczerbku dochodów dla D. P., co więcej prowadząc działalność budowlaną ma on możliwości wykonania obowiązku znacznie taniej, bez korzystania z usług uprawnionej do tego firmy. Reasumując organ uznał, że nałożony środek egzekucyjny będzie dla w/w najmniej uciążliwy i doprowadzić powinien bezpośrednio do wykonania obowiązku. Nadto nie budzą wątpliwości jego możliwości finansowe z uwagi na wykonywaną działalność w branży budowanej, przez co nałożona grzywna nie stanowi dla niego uszczerbku w majątku. Zmiana sytuacji materialnej jest widoczna, choćby w postaci poczynionych ostatnio inwestycji tj. zagospodarowania działki i budowy ogrodzenia Zażalenie na to postanowienie wniósł D. P. domagając się jego uchylenia w całości i znacznego obniżenia wymierzonej grzywny. Zarzucił naruszenie art. 7 § 2 p.e.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. W uzasadnieniu zarzucił organowi I instancji, że nieobiektywnie ocenił jego sytuację. Wskazał, że nigdy nie był przedsiębiorcą budowlanym, wykonuje jedynie czynności pracownika magazynowego. Wyjaśnił, że zarabia 2000 zł miesięcznie, nie ma żadnych innych dochodów, ma na utrzymaniu niepracującą żonę i 15 letnią córkę – uczennicę gimnazjum. Wskazał, że wykonany znacznym nakładem środków finansowych (5 000zł) mur oporowy jest urządzeniem bardziej efektywnym niż te, których wykonanie nakazano mu w "bezprawnej" oderwanej od rzeczywistości decyzji Wójta Gminy. Podkreślił, że wykonanie muru było konieczne także z tego powodu, że skarpa "się usuwała" i popękały ściany należącego do niego budynku gospodarczego. Reasumując zarzucił organowi zastosowanie zbyt wysokiej grzywny. Podniósł, że nałożony obowiązek nie ma żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. SKO postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., opisanym na wstępie utrzymało postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postanowienie organu I instancji odpowiada wymogom ustawowym, również co do wysokości nałożonej grzywny. Podniósł, że organ stosując art. 121 p.e.a. nie przekroczył granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego, a w szczególności zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności. Kolegium naprowadziło, że w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego nałożona nań grzywna, o ile nie została uiszczona lub ściągnięta podlega umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być zwrócone w całości lub w części. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na to postanowienie wniósł D. P. - reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego R. G., domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia na jego rzecz od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 § 2 i 3 p.e.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a., które miały wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że w sprawie nie przeprowadzono oględzin miejsca, w którym skarżący miał wykonać wodnicę. W jego ocenie organ bezpodstawnie nakładał na niego grzywny, gdyż zrealizował on umocnienie terenu w celu zabezpieczenia swojej nieruchomości przed utratą oparcia i zabezpieczył w sposób prawidłowy osuwające się zbocze na własnej nieruchomości, przez co zabezpieczenie to chroni stosunki wodne. Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasady uznania administracyjnego, gdyż nie przytoczył on żadnych ustaleń faktycznych oraz uzasadnienia i motywów jakimi się kierował nakładając grzywnę w znacznej wysokości. Podniósł, że organy obu instancji w żaden sposób nie wyjaśniły, dlaczego grzywnę w celu przymuszenia wymierzono w kwocie 3000 zł. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wniosek skarżącego o wstrzymanie skarżonego postanowienia został rozpoznany przez WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 184/11, którym odmówiono wstrzymania postanowienia objętego skargą. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego NSA postanowieniem z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 477/11 oddaliło zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Skarga jest bezzasadna. Na wstępie tych rozważań należało wskazać, że pismem z dnia 16 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia sprawy z wniosku D. P. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO z dnia [...] września 2009 r. znak [...] oraz decyzji Wójta Gminy [...] z [...] maja 2009 r. znak [...] o uregulowanie stosunków wodnych toczącej się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym pod znakiem [...]. Zdaniem skarżącego wynik tamtego postępowania będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, co uzasadnia zawieszenie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdy postanowienie, które jest przedmiotem kontroli Sądu zostało oparte na w/w decyzjach. Stąd ewentualne wyeliminowanie ich z obrotu prawnego spowoduje brak podstaw do nałożenia na skarżącego grzywny. Na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2011 r. Sąd oddalił powyższy wniosek uznając, że brak podstaw do zawieszenia postępowania sądowego na podst. art. 125 §1 pkt 1 P.p.s.a. Po pierwsze jest to fakultatywna a nie obligatoryjna podstawa zawieszenia postępowania, ponadto Sąd ocenia prawidłowość zaskarżonego postanowienia według stanu prawnego i faktycznego na dzień jego wydania a poza sporem jest, że w tym czasie skarżący nie wykonywał obowiązków nałożonych na niego decyzjami, które pozostawały i nadal pozostają w obrocie prawnym. Zresztą nawet złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, z której wynikają obowiązki, za brak wykonania których przez skarżącego została nałożona grzywna w celu przymuszenia nie odpowiada przesłankom wskazanym w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Rozpatrzenie bowiem wniosku wszczynającego postępowanie nadzwyczajne nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w powyższym przepisie ( tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. I FSK 299/07 – LEX nr 471086). Przedmiotem postępowania przed sądem administracyjnym w świetle postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej. Zadaniem Sądu jest więc ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia podstawy faktycznej zaskarżonego aktu. (zob. teza 13 do art. 133 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.Romańska – LexisNexis Warszawa 2005 str.424). Dopóki więc nie zaistnieje pozytywny efekt złożonego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o uregulowanie stosunków wodnych, a w ślad za tym dopóki nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego także zaskarżone postanowienie, które jest przedmiotem niniejszego postępowania, przy braku wszczęcia takiego postępowania nadzwyczajnego stosownie do art. 56 P.p.s.a., brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Wójta Gminy [...]. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych sytuacja majątkowa czy możliwości finansowe osoby, na którą nakładana jest grzywna w celu przymuszenia w zasadzie nie ma znaczenia (zob. m.in. uzasadnienia wyroków WSA we Wrocławiu z dnia 10 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 175/08, NSA z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 43/07, WSA w Warszawie z 6 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/WA 1932/07). Grzywna ta nie jest karą lecz jedynie środkiem mającym na celu skłonienie zobowiązanego poprzez zastosowanie dolegliwości finansowej do określonego zachowania się. Istotne jest, że istnieje ostateczna decyzja z której wynika obowiązek skarżącego wykonania określonych w niej czynności, w tym konkretnym wypadku –wykonania wodnicy pomiędzy działkami 751 i 754/3 na całej długości działki 751 w miejscu wyznaczonej granicy prawnej, wyłożenia wodnicy korytkami betonowymi o minimalnej szerokości 30 cm i zabezpieczenia całej skarpy nasypu działki 751 przyległej do wodnicy płytami betonowymi typu jumbo. Bezsporne jest w sprawie, że urządzenia i czynności opisane w decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] nie zostały wykonane mimo kilkukrotnych wezwań do ich realizacji. Sam skarżący podaje, że wykonał na granicy działek mur oporowy, który w jego ocenie jest znacznie lepszym i bardziej efektywnym urządzeniem. W treści wniesionego zażalenia D. P. podał, że mur ten wykonał znacznym kosztem około 5 000zł. Ostatecznie nie przeczy także okoliczności, że posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej obejmujący także działalność budowlaną. Twierdzi jednakże, iż faktycznie takiej działalności nie prowadzi. Z akt administracyjnych wynika, że wykonanie określonych wyżej obowiązków na D. P. nałożono wyżej opisaną decyzją Wójta Gminy. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Tak więc od 10 września 2009 r. istnieje ostateczna decyzja, z której wynikał obowiązek D. P. wykonania wodnicy, wyłożenia jej określonymi korytkami i zabezpieczenia skarpy nasypu działki 751 przyległej do wodnicy płytami betonowymi typu jumbo. Skarżący nie wykonał tych obowiązków mimo wezwań do dobrowolnego wykonania ostatecznej decyzji (z dnia [...].11.2008 r., z dnia [...].06.2010 r., z [...].07.2010 r.). Wykonał natomiast ogrodzenie ze słupków stalowych na betonowej podmurówce uważając, że spełnia ono lepiej swą funkcję niż urządzenia, których wykonanie zostało mu nakazane ostateczną decyzją. Skarżącemu został doręczony tytuł wykonawczy wraz z postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wynika, że przedmiotem rozważań tego organu było zastosowanie najmniej dolegliwego środka, który powinien doprowadzić do wykonania obowiązków. Grzywna miała zmobilizować D. P. do wykonania prac we własnym zakresie, bez konieczności stosowania bardziej dolegliwego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Zdaniem organu grzywna w wysokości 3 000 zł nie stanowi uszczerbku dla osoby, która jest przedsiębiorcą w branży budowlanej a nadto w okresie postępowania egzekucyjnego sytuacja materialna strony uległa widocznej poprawie, na co wskazują prowadzone przez skarżącego inwestycje w postaci zagospodarowania działki i budowy ogrodzenia. Argumentację taką podzielił organ II instancji. SKO podzieliło argumenty wyżej wskazane oceniając, że nie zostały przekroczone granice wyznaczone przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w szczególności racjonalnego działania (art. 7 § 1 p.e.a.) oraz zasady niezbędności (art. 7 § 3 p.e.a.). Podkreślono, że grzywna jest formą nacisku mającą na celu skłonienie obowiązanego do określonego zachowania właśnie poprzez dolegliwość finansową. Ponadto organ przytoczył przepisy art. 125 i 126 p.e.a. przewidujące możliwość umorzenia na wniosek zobowiązanego nałożonej a nie ściągniętej grzywny i ich zwrotu w całości lub w części w razie wykonania obowiązku. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy sam skarżący składając zażalenie podał, że wykonał ogrodzenie kosztem około 5 000 zł nadal polemizując z obowiązkami nałożonymi na niego ostateczną decyzją, gdy nie wykonał tych obowiązków zupełnie ignorując fakt, że wynikają one z takiej decyzji wydanej przez organy administracji, brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że grzywna w wysokości 3 000 zł to środek zbyt dolegliwy. W istocie organy rozważyły i wskazały, że taki akurat środek jest najmniej dolegliwy dla skarżącego. Z drugiej strony trudno uznać, że przekracza on możliwości finansowe osoby, która ignorując obowiązki nałożone ostateczną decyzją czyni inwestycje na swej nieruchomości o wartości przekraczającej wysokość nałożonej grzywny. Wysokość grzywny musi być tak ustalona, aby zobowiązany odczuł dolegliwość finansową, by realność jej uiszczenia czy ściągnięcia zmobilizowała do wykonania obowiązków wynikających z decyzji. Nie można pominąć okoliczności, że wystarczy je wykonać i złożyć stosowny wniosek aby nie było konieczności jej ściągnięcia czy uiszczenia. W ocenie Sądu – rzeczywiście w sposób bardzo lakoniczny – aczkolwiek organy obydwu instancji wystarczająco uzasadniły zastosowaną wysokość grzywny SKO – podzieliło bowiem argumentację z postanowienia Wójta [...]. Skoro bezsporne było, że obowiązki nie zostały wykonane, to jakiekolwiek ustalenia w zakresie czy murek ogrodzenia spełnia lepiej swoje zadanie niż urządzenia opisane w decyzji byłyby bezcelowe, w odniesieniu zaś do skarżącego są polemiką z ostateczną i prawomocną decyzją będącą wynikiem określonego postępowania administracyjnego. Postępowanie egzekucyjne ma na celu doprowadzenie do wykonania – w tym wypadku ostatecznej decyzji i nie byłoby w ogóle potrzeby jego wdrażania i stosowania środków przymusu, gdyby zobowiązany dobrowolnie ją wykonał. W ocenie Sądu organy wyjaśniły czym kierowały się przy wyborze tego akurat środka i dlaczego wysokość grzywny określona została w takiej wysokości. Chodziło przede wszystkim o wymierzenie grzywny w takiej wysokości, aby doprowadziła ona do wykonywania obowiązków. Nie może być to więc grzywna w symbolicznej wysokości, musi stanowić dolegliwość dla zobowiązanego i to taką, aby zaprzestał ignorowania czy kwestionowania ciążących na nim obowiązków. W wyroku z dnia 21.01.2009 r. sygn. akt II SA/Gd 346/08 WSA w Gdańsku stwierdził, że grzywna powinna być nakładana w takiej wysokości aby zobowiązanemu nie opłacało się jej nieuiszczenie w celu przeciągania postępowania egzekucyjnego. Sąd nie podziela więc zarzutów skargi dotyczących braku uzasadnienia w zakresie wysokości grzywny a także naruszenia art. 7 § 2 p.e.a. W świetle katalogu środków egzekucyjnych nie sposób w tej konkretnej sytuacji wyobrazić sobie mniej dolegliwego niż grzywna. Nie naruszono także przepisu art. 7 § 3 p.e.a., gdyż obowiązki wynikające z prawomocnej decyzji nie zostały wykonane. Kwestia zaś ustalenia czy wykonanie podmurówki pod ogrodzenie będzie urządzeniem lepszym niż wykonanie wodnicy i zabezpieczeń skarpy mogła być przedmiotem ustaleń i rozważań w sprawie o uregulowanie stosunków wodnych a nie w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie uważa także, aby w niniejszej sprawie wykonanie obowiązku stało się bezprzedmiotowe. W literaturze podkreśla się (tak D.R. Kijowski [w:] E. Cisowska Sakrajda i inni Komentarz do art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – LEX 2010), że pewnym problemem w stosowaniu przepisu art. 7 § 3 p.e.a. może być ustalenie znaczenia użytego w nim zwrotu "obowiązek [...] stał się bezprzedmiotowy". Ustawa nie zawiera bowiem definicji tego pojęcia, a nie znajdziemy jej również w innych aktach prawnych. Próbując ustalić sens przepisu, należy zacząć od stwierdzenia, że obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej mogą skończyć swój byt wraz z utratą mocy prawnej aktów prawnych, z których wynikają, albo z ich zmianą. Ustanie mocy obowiązującej takiego aktu to pierwsza postać bezprzedmiotowości obowiązku. O ile uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej lub postanowienia, w których ustalono bądź określono egzekwowany obowiązek, rodzi bezpośrednio efekt jego wygaśnięcia, o tyle w przypadku ustaw może się zdarzyć, że skreślenie danego przepisu lub ustalenie, że traci moc ustawa, z której dany obowiązek bezpośrednio wynika, wcale nie musi być równoznaczne z jego wygaśnięciem, bo w przepisach końcowych ustawy derogującej może się znaleźć postanowienie o konieczności wykonania obowiązków powstałych na podstawie uchylanej (w całości lub w części) ustawy. Ustawy nowelizujące mogą także zawierać dyspozycję co do losów ostatecznych decyzji administracyjnych wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej regulacji. Między innymi może to być ustalenie, że takie decyzje tracą moc z dniem wskazanym przez ustawodawcę. To także przypadek, którego zaistnienie spowoduje, ze egzekwowany obowiązek stanie się bezprzedmiotowy. W art. 59 § 1 pkt 2 p.e.a. przypadki takie określono jako sytuacje, w których obowiązek wygasł i zobligowano organ egzekucyjny do umarzania postępowania z tego właśnie powodu. Bezprzedmiotowość obowiązków mających być lub będących przedmiotem egzekucji administracyjnej wynikać może także z przesłanek podmiotowych i przedmiotowych. Obowiązki ściśle związane z osobą zobowiązanego również wygasają wraz ze śmiercią osoby, na której spoczywały, co uzasadnia uznanie ich także za bezprzedmiotowe. Lecz z taką sytuacją także nie mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie. Efekt bezprzedmiotowości obowiązku nastąpi również we wszystkich innych przypadkach, w których prawo przewiduje jego wygaśnięcie, mimo że nie został wykonany (np. umorzenie należności, przedawnienie). Wpływ na wygasanie obowiązków i konieczność uznania ich za bezprzedmiotowe mogą mieć również zmiany rzeczy, w stosunku do której miały one być wykonywane. Obowiązki w zakresie pielęgnacji lasu, ochrony zabytku, pomnika przyrody lub innej formy jej ochrony, ochrony środowiska mogą stać się bezprzedmiotowe w związku z ich całkowitym zniszczeniem lub zmianą statusu prawnego. Obowiązki z zakresu ochrony przed powodzią - w związku ze zmianą koryta rzeki, z zakresu utrzymania budynku - w związku z jego zawaleniem itp. Jednakże w niniejszej sprawie to postępowanie o uregulowanie stosunków wodnych miało na celu ustalenie jaki sposób przywrócenia tych stosunków będzie najlepszy. Wykonanie natomiast ogrodzenia, po ostatecznym zakończeniu postępowania w miejscu w którym miały być wykonane wodnice i umocnienia nie czyni bezprzedmiotowym wykonania obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji. Akceptacja samowolnych działań zobowiązanego oznaczałaby bowiem lekceważenie podstawowych zasad porządku prawnego. W ocenie Sądu organy wyjaśniły wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności stąd także bezzasadny był zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 p.e.a. Skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa skargę Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło