II SA/Rz 384/18
WyrokWSA w Rzeszowie2018-07-03
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odrzuceniu zarzutu dotyczącego przebiegu granicy między działkami ewidencyjnymi, wydana w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków, została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności w zakresie prawidłowości ustalenia przebiegu granic na podstawie dokumentacji geodezyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, uznając, że organy ewidencyjne naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego, w tym art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez błędną ocenę i wybiórczą analizę zebranego materiału dowodowego. Kluczowe wątpliwości dotyczyły wiarygodności dokumentacji geodezyjnej, na podstawie której ustalono przebieg granicy działki nr 3289/1, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i prawo własności skarżącej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła zarzuty dotyczące przebiegu granicy działki nr 3289/1, która miała utracić dostęp do drogi publicznej w wyniku modernizacji ewidencji gruntów. Organ I instancji odrzucił zarzut, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, kwestionując prawidłowość ustaleń granicznych opartych na dokumentacji geodezyjnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutu dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] września 2017 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "WINGilC, organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Starosty (dalej: "organ I instancji")z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w sprawie odrzucenia złożonego zarzutu dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr 3289/1 i 3375/1 i 3375/2 położonymi w obrębie C., gm. [....].
W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm, dalej: "K.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24a ust. 10 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 z póź. zm., dalej: "P.g.ik." oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (jedn. tekst Dz. U. z 2015 r., poz. 542 ze zm.; dalej: "rozporządzenie egib").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że Starosta działając na podstawie art. 24a P.g.ik. oraz § 55 rozporządzenia egib, przeprowadził w roku 2015 modernizację ewidencji gruntów i budynków dla obrębu C. w gminie [...]. Modernizację przeprowadzono m.in. w celu dostosowania istniejącej bazy ewidencji gruntów i budynków do wymagań określonych w § 61 ust. 1 i § 62 ust. 3 rozporządzenia egib w zakresie numerycznego opisu granic działek i ich pól powierzchni.
Stosownie do przepisów art. 24a ust 4 i 5 ustawy P.g.ik., projekt operatu opisowo - kartograficznego dla obrębu C., sporządzony w wyniku prac modernizacyjnych, w dniach od 22.06.2015 r. do 10.07.2015 r. był wyłożony do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek nieposiadających osobowości prawnej, z możliwością zgłaszania uwag przez uprawnione podmioty do danych zawartych w tym projekcie.
W dniu 02.07.2015 r. W.B. (dalej: "skarżąca") zgłosiła uwagi do wyłożonego projektu operatu opisowo - kartograficznego w zakresie działek nr 3290 i 3289/1.
Stwierdziła, że "granice w projekcie są niezgodne i rozbieżne z mapami ewidencyjnymi oraz stanem użytkowania. Zaznaczyła, że "powierzchnia działki nr 3290" (...) "została zmniejszona z 0,34 ha na 0,3036" bez jej zgody. Natomiast działka nr 3289/1 zdaniem zainteresowanej "została pozbawiona dojazdu do drogi publicznej co jest niezgodne z mapą ewidencyjną stanem faktycznym" na co nie wyraża zgody.
Uwaga w zakresie działki nr 3290 została uwzględniona, natomiast uwaga w zakresie działki nr 3289/1 została odrzucona - o dokonanych ustaleniach Starostwo Powiatowe zawiadomiło W.B. pismem z dnia 14.12.2015 r. Nr [...]. Ponadto www. piśmie organ poinformował zainteresowaną, że " granice działki nr 3290 z działkami nr 3288, 3287, 3286/7 będą ustalone w terenie, po wcześniejszym zawiadomieniu zainteresowanych stron". Zaznaczył, że "pozostawiono bez zmian przebieg granic działki nr 3289/1 zgodnie z operatami nr [...] i [...]."
Zgodnie z art. 24a ust. 8 ustawy P.g.ik., informacja Starosty z dnia 14 grudnia 2015 r. o tym, że projekt operatu opisowo - kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu C. gmina [...], stał się danymi ewidencyjnymi gruntów i budynków i podlega ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia [...] grudnia 2015 r., poz. [...].
W.B. w piśmie do Starostwa Powiatowego z dnia 19.01.2016 r. wniosła zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo - kartograficznym. W ww. piśmie wniosła "o dokonanie pomiaru i właściwego ustalenia granic nie tylko działki 3290 lecz również działki 3289/1". Stwierdziła, że "działka 3289/1 nie ma ustalonych granic w terenie w sposób właściwy. Zaznaczyła, że " jeżeli przygotowywany jest operat opisowo - kartograficzny zgodny ze stanem faktycznym i prawnym określonym w mapie ewidencyjnej również granice tej działki powinny zostać ustalone w sposób odpowiedni uwzględniający ich realny przebieg przedkładający się na właściwie określone granice, dostęp do drogi publicznej i powierzchnię działki."
Starosta decyzją z dnia [...].04.2017 r. nr [...] orzekł o odrzuceniu zarzutu W.B. do danych ujawnionych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu C., gmina [...], dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr 3289/1 i 3375. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził m.in. że granica pomiędzy ww. działkami została przyjęta przy modernizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z § 36 rozporządzenia na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z której jednoznacznie wynika, że od strony południowej działka nr 3289/1 graniczy z działką nr 3375 a nie z działką nr 3383 stanowiącą drogę gminną.
Odwołanie od ww. decyzji Starosty wniosła W.B.. Skarżąca przedstawiła m.in. okoliczności, świadczące jej zdaniem nieprawidłowościach przy ustaleniu przebiegu granic działki 3289/1. Stwierdziła, że działka 3289/1 posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej, z którego właściciele przedmiotowej działki korzystali od blisko 50 lat. Zaznaczyła, że dopiero błędnie prowadzone prace geodezyjne pozbawiły przedmiotową działkę dostępu do drogi publicznej. Zdaniem skarżącej "zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż organ administracyjny nie poczynił wszelkich starań zmierzających do wyjaśnienia spornej kwestii w zakresie przebiegu granicy działki 3289/1 w miejscu zapewniającej dostęp tej działce do drogi publicznej (który to dostęp do drogi publicznej działka posiada zgodnie z mapą ewidencyjną)".
WINGiK, w wyniku rozpatrzenia odwołania W.B., decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Powodem uchylenia był brak czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu właścicieli działek sąsiadujących z działką nr 3289/1, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego działki nr 3375 oraz zbyt ogólne wyjaśnienie głównego zarzutu W.B. dotyczącego przebiegu granicy działki 3289/1 z działka nr 3375 na mapie sprzed modernizacji w stosunku do mapy powstałej w wyniku prac modernizacyjnych (brak w materiale dowodowym analizy graficznej dokumentów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym).
W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania organ I instancji w dniu 6 września 2017 r. dokonał analizy dokumentacji w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.
Na podstawie te analizy stwierdził, że działka nr 3289 powstała podczas założenia ewidencji gruntów i budynków w 1968 r. na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880 oraz pomiarów uzupełniających. Organ I instancji podał, że "z analizy przebiegu granic jednoznacznie wynika, że działka nr 3289 od strony południowej graniczy z działką nr 3375". Zaznaczył, że taki stan potwierdza również "szkic z pomiaru działek przy założeniu ewidencji gruntów". Następnie w roku 1999 został wykonany pomiar kontrolny działki nr 3289 stanowiący operat pomiarowy nr 4135-69/99, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 11.01.2000 r. Zdaniem organu "granice zostały przyjęte w obecności właścicieli działek, którzy potwierdzili ten fakt własnoręcznymi podpisami w protokole". Ponadto podał, że na podstawie dokonanego pomiaru granic" zostały "obliczone nowe powierzchnie działek, w tym działki nr 3289 oraz sporządzona mapa uzupełniająca z wykazem zmian gruntowych". Następnie wskazał, że w oparciu o ww. dane "została wydana decyzja w sprawie zmiany w rejestrze gruntów Nr [....] z dnia [...] stycznia 2000 r., która stała się ostateczna z dniem 21.02.2000 r.". W oparciu o ww. dokumentację z dnia 06.09.2017 r. organ podał, "że z analizy szkicu polowego oraz mapy uzupełniającej w operacie pomiaru kontrolnego jednoznacznie wynika, że działka nr 3289 od strony południowej graniczy z działką nr 3375 a nie z działką nr 3383, stanowiącą drogę gminną".
Na podstawie analizy przeprowadzonej przez organ I instancji ustalił, że zgodnie z poleceniem Sądu Rejonowego z dnia 15.06.2009 r. Sygn. akt [...] biegły sądowy dokonał podziału działki nr 3289 na działki nr 3289/1 i 3289/2, z którego został sporządzony operat pomiarowy pod nr KERG [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 13.09.2010 r. Organ I instancji podał, że "granice zostały przyjęte w dniu 14.03.2009 r. przez właścicieli działek nr 3289, 3290, 3291, 3292, którzy potwierdzili ten fakt własnoręcznymi podpisami w protokole. Ponadto zaznaczył, że "właścicielka działki nr 3375 - odmówiła podpisu". Analizując ww. dokumentację w tym szkic polowy oraz mapę uzupełniającą organ jednoznacznie stwierdził, że "działka nr 3289 od strony południowej graniczy z działką nr 3375".
Z akt sprawy wynika również, że w 2016 roku został dokonany podział działki nr 3375 na działki nr 3375/1 i 3375/2, z którego został sporządzony operat podziałowy przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu 09.06.2016 r. pod numerem P. [...]". Ww. podział został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...].06.2016 r. nr [...]. Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 12.08.2016 r. została przeniesiona własność działki nr 3375/2 na rzecz M.B.. Na podstawie ww. dokumentów w dniu 24.08.2016 r. została wprowadzona zmiana w danych ewidencyjnych w zakresie działki nr 3375/2 pod nr 99/2016.
Pismem z dnia 04.09.2017 r. Starosta zawiadomił zgodnie z art. 10 K.p.a. właścicieli działek nr 3289/1, 3289/2, 3375/1, 3375/2 oraz 3383 o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Właścicielka działek nr 3389/2 i 3375/2 - M.B., w dniu 13.09.2017r. złożyła oświadczenie do protokołu, że działka nr 3289 (po podziale działka nr 3389/1) "nigdy nie graniczyła z działką nr 3383" (droga gminna ). Podała również, że uczestniczyła "w czasie pomiarów geodezyjnych związanych z ustaleniem i pomiarem granic w 1999 r., podziale działki nr 3289 w postępowaniu sądowym w 2010 r., podziale działki nr 3375 w 2016 r., podczas których geodeci wykonujący prace jednoznacznie wskazywali, że działka nr 3289/1 graniczy z działką 3375/2" (wg aktualnych map ewidencyjnych).
Właścicielka działki nr 3289/1 - W.B., pismem z dnia 15.09.2017 r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, w tym stwierdzenie, że zgodnie z mapą ewidencyjną działka nr 3289/1 "posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej" (działki nr 3383). Powołała się na geodetów wykonujących modernizację ewidencji gruntów i budynków na obrębie C., którzy w oparciu o mapę ewidencyjną oraz pomiary GPS wskazali w terenie, że działka ta posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Stwierdziła również, że dotychczas forsowany przebieg granicy (pozbawiający działkę nr 3289/1 bezpośredniego dostępu do drogi publicznej) został ustalony tylko w oparciu o gołosłowne twierdzenie właścicieli sąsiednich działek. Podniosła, że gdyby działka ta nie posiadała dostępu do drogi publicznej to w księgach wieczystych ustalona zostałaby służebność na jej rzecz.
Starosta decyzją z dnia [...].09.2017 r. znak [...] orzekł o odrzuceniu zarzutu złożonego przez W.B. dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 3289/1 i 3375/1 i 3375/2 położonych w obrębie C. gm. [...]. Organ I instancji w ww. decyzji podał, że w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków przedmiotową granicę wykazano na podstawie operatów geodezyjnych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Ponadto odnosząc się do stwierdzenia, że "geodeci z firmy OPGK L. w dniu 9.03.2016r. wskazali inny przebieg granicy w stosunku do stanu ujawnionego w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków" organ I instancji uznał go za nieuzasadniony. Podał, że do numerycznego opisu granic działki nr 3289/1 w zmodernizowanym operacie przyjęto współrzędne punktów granicznych na podstawie w/w dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym i wskazania tych punktów przy pomocy odbiorników GPS nie mogły być rozbieżne w stosunku do stanu wykazanego w ewidencji gruntów i budynków.
Od ww. decyzji Starosty odwołała się W.B. zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 11 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., art. 7 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., art. 28 K.p.a. i art. 24 § 1 pkt 5 oraz § 3 K.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 28 rozporządzenia egib. Wniosła "o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.".
WINGiK prowadząc postępowanie odwoławcze, działając na podstawie art. 136 K.p.a., pismem z dnia 29.11.2017 r. zwrócił się do Starosty o uzupełnienie materiału dowodowego.
Następnie pismem z dnia 05.01.2018 r. nr [...], WINGiK zawiadomił zainteresowane strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań stosownie do wymogu art. 10 § 1 K.p.a.
Rozpoznając odwołanie organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Powołując się na art 24 a ust. 1 P.g. i.k. a następnie przepisy rozporządzenia egib, że przedmiotową granicę przyjęto zgodnie z § 36 rozporządzenia na podstawie operatów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym tj.:
- operatu pomiarowego przyjętego do państwowego zasobu w dniu 11.01.2000 r. pod nr [...] z pomiaru kontrolnego działki nr 3289,
- operatu pomiarowego przyjętego do państwowego zasobu w dniu 13.09.2010 r. pod nr [...] z podziału działki nr 3289,
- operatu technicznego wpisanego do ewidencji materiałów zasobu w dniu 09.06.2016 r. pod identyfikatorem nr [...] z podziału działki nr 3375.
Na podstawie analizy akt sprawy, w tym pierworysu mapy ewidencyjnej (k.68 akt sprawy) opracowanego podczas założenia ewidencji gruntów stwierdził, że działka nr 3289 graniczy m.in. z działką nr 3375, co znajduje potwierdzenie w sporządzonym szkicu z pomiaru działek stanowiącego integralną część operatu powstałego podczas założenia ewidencji gruntów w 1968 r. na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880.
Z przesłanych przez organ I instancji akt sprawy uzupełnionych dokumentami przesłanymi przez Starostę przy piśmie z dnia 28.12.2017 r. wynika, że podczas pomiaru kontrolnego działki nr 3289 zostały wykorzystane dane geodezyjne w postaci pierworysu mapy katastralnej, odbitki mapy ewidencyjnej i zasadniczej. Z ww. czynności został sporządzony operat pomiarowy pod nr [...], którego integralną częścią jest sprawozdanie techniczne potwierdzające fakt wykorzystania ww. dokumentów. W wyniku ww. opracowania została sporządzona mapa uzupełniająca wraz z wykazem zmian gruntowych. Następnie w oparciu o ww. dokumenty została wydana decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2000 r nr [...]w sprawie zmiany w rejestrze gruntów. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że kontrolny pomiar działki nr 3289 dokonany został na wniosek W.B.. Ponadto ww. decyzja zawiera informację, że na okoliczność przeprowadzenia pomiaru kontrolnego "został spisany protokół z czynności przyjęcia granic" nieruchomości nr 3289 "i podpisany przez ich właścicieli".
Powołując się na § 36 rozporządzenia egib wskazał, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej m.in. na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Zatem ww. operat nr [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 11.01.2000 r., który wykorzystano do wydania decyzji przez Wójta Gminy [...] w dniu 31.01.2000 r. stanowi ww. dokumentację geodezyjną w myśl przepisów § 36 pkt 5 ww. rozporządzenia. Należy wskazać, iż ww. operat zawiera dane pomiarowe dotyczące położenia punktów granicznych określających przebieg granicy działki nr 3289 z działkami sąsiednimi, w tym m.in. z działką nr 3375.
Ponadto z przeprowadzonej przez tut. organ analizy wynika, że na podstawie zlecenia Sądu Rejonowego z dnia 15.06.2009 r. Sygn. Akt I [...] działka nr 3289 uległa podziałowi na działki nr 3289/1 i 3289/2. W wyniku ww. czynności został wykonany operat pomiarowy pod nr [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 13.09.2010 r., w ramach którego sporządzono mapę uzupełniającą wraz z wykazem zmian gruntowych (k. 54 akt sprawy). W aktach sprawy znajduje się szkic polowy (k. 53 akt sprawy) wchodzący w skład ww. operatu, z którego wynika, że punkty graniczne określające przebieg granicy działki nr 3289 z działkami sąsiednimi "zostały przyjęte z operatu wpisanego do ewidencji w dniu 11.01.2000 r. [...]". Ponadto z czynności przyjęcia granic działki nr 3289 z działkami sąsiednimi w dniu 14.03.2009 r. został spisany protokół, z którego wynika, że granice zostały przyjęte przez właścicieli działek nr 3288, 3290, 3291 i 3292, natomiast właścicielka działki nr 3375 - odmówiła podpisu. W tym miejscu należy wskazać, iż ww. operat stanowi dokumentację geodezyjną, o której mowa w § 36 pkt 2 i pkt 5 rozporządzenia.
Na podstawie zarysu pomiarowego ustalono, że punkty graniczne nr 10854 i 10879 określają przebieg granicy działki nr 3289/1 z działką nr 3375/2. W aktach sprawy znajduje się wypis z części graficznej ewidencji gruntów dla działki 3289/1, z którego wynika, że punkt graniczny nr10854 pochodzi z operatu nr [...], natomiast punkt graniczny nr 10879 pochodzi z operatu nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji podał, że z dokonanej analizy jednoznacznie wynika, że działka nr 3289 (po podziale nr 3289/1 - operat wpisany do ewidencji zasobu powiatowego w dniu 13.09.2010 r. nr ewid. 4135-80/2008) "od strony południowej graniczy z działką nr 3375" (po podziale nr 3375/2 - operat wpisany do ewidencji materiałów zasobu w dniu 09.06.2016 r. identyfikator materiałów zasobu [...]).
Na tych podstawach organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż działka nr 3289/1 stanowiąca własność W.B. (powstała po podziale działki nr 3289) graniczy z działką nr 3375/2 stanowiącą własność M.B. (powstałej po podziale działki nr 3375 - operat nr P. [....]).
W świetle powyższego za bezzasadne ocenił zarzuty "że punkty graniczne, na podstawie których sporządzono błędne mapy, zostały przyjęte na podstawie wskazań właścicieli sąsiednich działek nie zaś odczytów z odbiorników GPS" podkreślać, że granicę przyjęto zgodnie z § 36 rozporządzenia na podstawie opisanych wyżej operatów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.
Odnosząc się do zarzutów pominięcia treść mapy ewidencyjnej, a to w szczególności przebiegu granic zgodnego z tą mapą" - organ wskazał, że ze sprawozdania technicznego do operatu pomiarowego nr [...] z pomiaru kontrolnego działki nr 3289, stanowiącego dowód w sprawie wynika, że ww. dokumentacja została sporządzona w oparciu o dane geodezyjne, w tym m.in. mapę ewidencyjną.
Za bezzasadny organ odwoławczy ocenił również zarzut dopuszczenia w charakterze strony postępowania M.K.. Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 12.08.2016 r. M.B. stała się właścicielką działki nr 3375/2. W związku z powyższym właściwie organ I instancji włączył w krąg osób, którym przysługuje status strony postępowania – M. B. - właścicielkę działki nr 3375/2, natomiast fakt pozostawienia M.K. jako strony postępowania organ usprawiedliwiał treścią składanych zarzutów przez wnioskodawczynię.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku wyłączenia pracowników organu I instancji stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, by w sytuacji, gdy na skutek zastosowania przez organ odwoławczy formuły rozstrzygnięcia określonej w art. 138 § 2 K.p.a. (a więc decyzji o charakterze kasacyjnym), pracownik wcześniej zajmujący się sprawą nie mógł ponownie się nią zająć. Podkreślił, ze powrót sprawy do rozpoznania w I instancji nie skutkuje weryfikacją wcześniejszej decyzji (ta została już bowiem przeprowadzona przez organ odwoławczy), lecz koniecznością jej załatwienia w oparciu o przepisy prawa.
Końcowo WINGiK wyjaśnił również, że w sentencji zaskarżonej decyzji Starosta orzekł o odrzuceniu zarzutu złożonego przez W.B. dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 3289/1 i 3375/1 i 3375/2 położonymi w obrębie C., gm. [...] pomimo, że zarzut dotyczył przebiegu granicy działki nr 3289/1 z działką nr 3375, gdyż uwzględniono, że działka uległa podziałowi.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. polegające na błędnym uznaniu przez organ II instancji, że pracownik organu I instancji biorący udział w wydaniu uchylonej decyzji organu I instancji z dnia 11.04.2017 r. oraz biorący udział w wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 26.09.2017 r. wydanej na wskutek odwołania skarżącej, nie podlegał wyłączeniu co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 3 K.p.a.,
- art. 7 w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. - poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wybiórczą jego analizę oraz wyciągnięcie ze zgromadzonego materiału dowodowego błędnych wniosków nie mających poparcia w materiale dowodowym przez co sprawa nie została rozpatrzona w sposób wyczerpujący i rzetelny, a co z kolei doprowadziło do wadliwego jej rozstrzygnięcia oraz ustalenia, że działka 3289/1 nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, pomimo, że z prawidłowej oceny zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym mapy ewidencyjnej, umiejscowienia punktów granicznych działki 3289/1 w terenie w oparciu o pomiary GPS jak i ksiąg wieczystych jasno wynika, że działka ta posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej,
- art. 7 w zw. z art, 77 § 1 oraz w zw. z art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy numeryczny opis punktów granicznych działki 3289/1 przyjętych w dokumentacji pokrywa się z ich faktycznym rozmieszczeniem w terenie w oparciu o odczyty GPS,
- art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. oraz w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego, rzetelnego i pełnego zebrania materiału dowodowego pozwalającego na wyjaśnienie spornych okoliczności przedmiotowej sprawy oraz brak podjęcia wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym a to polegających na nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego geodety co prowadziło do niewyjaśnienia okoliczności spornej wskazywanej przez skarżącą w zakresie rozbieżności w rozmieszczeniu punktów granicznych działki 3289/1 w terenie z ich numerycznym opisem przyjętym w dokumentacji, a co z kolei prowadziło do rozbieżności w zakresie przyjętego przebiegu granicy działki 3289/1,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
Na tych podstawach oraz w oparciu o art. 145 § 1 p 1 lit. b) i c) P.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 135 P.p.s.a o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania, na podstawie art. 200 P.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy prawa materialnego i procesowego w sposób wyżej przedstawiony, co obliguje do uwzględnienia skargi. Z tego też względu postawione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego okazały się w większości zasadne.
Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 p.g.ik., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 p.g.ik., informacje powyższe, jak również informacje dotyczące podmiotów ewidencji i pozostałych danych, o których mowa w ust. 2, 3 i 3a art. 20 p.g.ik. zawiera operat ewidencyjny, składający się z bazy danych, oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.
Według regulacji 24a ust. 1 p.g.ik., starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Pojęcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków precyzuje przepis § 55 rozporządzenia egib, zgodnie z którym modernizacja ewidencji to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: 1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia; 2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu; 3) poprawy funkcjonowania informatycznego systemu obsługującego bazę danych ewidencyjnych.
Dalsze postanowienia art. 24a p.g.ik. regulują tryb postępowania mającego na celu przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, terminy zgłaszania uwag do danych zawartych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego i zarzutów do operatu, oraz sposób i formę załatwiania przez organ prowadzący modernizację uwag i zarzutów. Zgodnie z art. 24a ust. 2 p.g.ik., starosta podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków. Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 3). Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego (ust. 4). Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym (ust. 5). Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 4, projekt operatu opisowo-kartograficznego staje się operatem ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa (ust. 8). Ustawa w art. 24a ust. 6 przewiduje możliwość zgłaszania uwag do danych zawartych w projekcie, lub zarzutów do operatu - ust. 9 - w zależności od etapu prac modernizacyjnych. Sposobem załatwienia uwag do projektu operatu modernizacji gruntów i budynków jest udzielenie przez organ informacji o sposobie ich rozpatrzenia oraz uczynienie w protokole wzmianki o treści uwag i sposobie ich rozpatrzenia (ust. 7), natomiast o uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (ust. 12).
Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że organy ewidencyjne spełniły warunki formalne dla przeprowadzenia postępowania modernizacyjnego, wynikające z wyżej przytoczonych przepisów.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy wprowadzenia w zmodernizowanym operacie przebiegu granicy i powodujący zmianę zasięgu prawa własności skarżącej - właścicielki działki nr 3289/1 położonej w miejscowości C..
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że z uwagi na istotne wątpliwości co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ I instancji swoje ustalenia oparł na sporządzonej analizie materiałów dotyczących granic działki nr 3288/1 z dnia 6 września 2017 r. z załącznikami. Kluczowa była w niej kwestia granic działki nr 3289 z działką nr 3288, działką nr 3385 i działką nr 3383. Wnioski wynikające z tej analizy są następujące. Działka nr 3289 do początku założenia ewidencji nie graniczyła z działką drogową nr 3383. Aktualne granice działki nr 3289/1 wynikają przede wszystkim z włączonych do zasobu ewidencji map z lat 1999 – 2000 r i z 2008 – 2009. Wynika z nich, że działka nr 3289/1 nie graniczy od południa z działką nr 3383, a z działką nr 3375. Ustalono, że współrzędne punktów granicznych działki nr 3289/1 pozyskano na podstawie operatów znajdujących się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej , a mianowicie:
- operatu pomiaru kontrolnego działki nr 3289 z 1999 r., przyjętym do państwowego zasobu w dniu 11 stycznia 2000 r. za nr [...], na podstawie którego została wydana decyzja w sprawie zmiany w rejestrze gruntów z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...], która stała się ostateczna w dniu 21 lutego 2000 r.,
- operatu podziału działki nr 3289 na 3289/1 i 3289/2, przyjętym do państwowego zasobu w dniu 13 września 2010 r. za nr [...], wykonanym przez biegłego geodetę w ramach postępowania sądowego sygn. akt [...], zakończonego postanowieniem sądowym Sądu Rejonowego z dnia 27 lutego 2012 r. (sygn. jw.). Złożona apelacja przez W. B. została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt [...]. Granice działki nr 3289 oraz działek przyległych w w/w operatach zostały przyjęte przez właścicieli działek, którzy ten fakt potwierdzili własnoręcznymi podpisami w protokole przyjęcia granic.
Ustalenia te zaakceptował organ II instancji.
Zdaniem Sądu kwestia przebiegu południowo zachodniej granicy działki nr 3289/1 nie jest wcale tak oczywista jak chcą organy, które wnioski powyższego opracowania w całości uznały za prawidłowe.
Powoływanie się przez organy na mapę katastralną – załącznik nr 1 do omawianego opracowania jest o tyle chybione, że w aktach brak jest synchronizacji katastralnej dla działki ewidencyjnej nr 3289.
Na załączniku nr 2 do analizy wykreślono pierwotne ewidencyjne granice działki nr 3289 sprzed zmiany w 1999 r. i po zmianie w 1999 r. Dokumentacja pomiaru kontrolnego działki nr 3289 w 1999 r. została sporządzona z powodu niezgodności przebiegu granic ewidencyjnych działki nr 3289 ze stanem faktycznym czyli uznano, że wykreślone w ewidencji pierwotne granice działki nr 3289 są wadliwe i nie odpowiadają rzeczywistości. W czasie pomiaru kontrolnego działki nr 3289 w 1999 r., m.in. jej granica zachodnia uległa przesunięciu w kierunku zachodnim. Na szkicu pomiaru kontrolnego – załącznik nr 5 do analizy – punkt graniczny nr 7 wyznaczono na styku działki nr 3289 z działką nr 3375 i działką nr 3288, a nie w granicy działek nr 3289, nr 3288 i nr 3383 jak wynika z mapy ewidencyjnej – uzupełniającej opracowanej na podstawie tegoż pomiaru z 1999 r. i przyjętej w dniu 11 stycznia 2000 r. do zasobu nr [...].
Wyznaczony – wątpliwie z powodu wskazanej wyżej rozbieżności jego położenia punkt graniczny nr 7 (aktualnie nr 10854) był powielany przy sporządzaniu następnych opracowań geodezyjnych.
Niespornie wpis działki nr 3289 w części graficznej i opisowej zasobu ewidencji gruntów był niezgodny ze stanem faktycznym. Sytuację "naprawiono" zmieniając istotnie powierzchnię i konfigurację działki nr 3289 i działek sąsiednich. Chciano doprowadzić do zgodności zapisów ewidencyjnych ze stanem posiadania. Zabieg ten byłby dopuszczalny i prawnie skuteczny, gdyby zgodzili się nań wszyscy właściciele sąsiadujących ze sobą nieruchomości, a zgoda taka nie byłaby sprzeczna z dokumentami będącymi podstawą wpisów poszczególnych nieruchomości w ewidencji. Tymczasem protokół przyjęcia granic nieruchomości stanowiącej działkę nr 3289 w dniu 2 października 1999 r. nie został podpisany przez W. B., ani żadnego z pozostałych ówczesnych współwłaścicieli działki nr 3289 (S. S. zmarła w 1997 r. – akt zgonu nr [....] USC wynika z odpisu z KW nr [...].
W dacie dokonywania pomiaru kontrolnego i wydania decyzji z dnia 31 stycznia 2000 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 1996 r., Nr 158, poz. 813).
Utrata mocy przez przepisy powołanego Rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów z dniem 1 lipca 2000 r., nastąpiła na podstawie regulacji zawartej w art. 74 w zw. z art. 16 pkt 21 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 12, poz. 136 z późn. zm.), powiązanej z brzmieniem art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (stanowiącym podstawę Rozporządzenia), nadanym od dnia 1 stycznia 1999 r., przepisem art. 60 pkt 22 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668). Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 września 2001 r., sygn. akt 784/01 oraz z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 1442/01 i z dnia 17 maja 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 3031/00.
Z § 65 ust. 2 tegoż rozporządzenia wynikało, że do czasu założenia ewidencji na zasadach określonych niniejszym rozporządzeniem do istniejących operatów ewidencji stosuje się przepisy, o których mowa w ust. 1 pkt 5 czyli Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 w sprawie ewidencji gruntów (Monitor Polski Nr 11, poz. 98 i z 1988 r., Nr 7, poz. 62). Należy jednak zauważyć, że w obowiązującym od dnia 17 października 1997 r. konstytucyjnym porządku prawnym podstawę prawną rozstrzygania w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej mogą stanowić wyłącznie akty normatywne posiadające przymiot źródeł prawa, określone w art. 87 Konstytucji RP. Do kategorii źródeł prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji, zawierających normy powszechnie obowiązującego prawa nie należały przepisy zarządzenia z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (tak słusznie NSA w wyrokach z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 518/09 czy z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1167/07).
Tak więc podstawą prawną zarówno pomiaru kontrolnego jak i sporządzonej na jego podstawie mapy uzupełniającej z dnia 11 stycznia 2000 r. będącej podstawą decyzji z dnia [...] stycznia 2000 r. mogły być przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego z 1989 r. jak i przepisy Rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków bez odwołań do Zarządzenia z 1969 r.
Tymczasem właśnie przepisy zarządzenia z 1969 r. a nie przepisy Rozporządzenia z 1996 r. stanowiły podstawę prawną decyzji z dnia [...] stycznia 2000 r. Wójt Gminy [...] w podstawie prawnej swojej decyzji z dnia [...] stycznia 2000 r. powołał § 65 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1996 r. stosując § 60 i § 64 załącznika do Zarządzenia z dnia 20 lutego 1969 r. i ogólne przepisy art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 21 i art. 59 p.g.ik. Już ta okoliczność powinna była skłonić organy procedujące w kontrolowanym postępowaniu do powzięcia wątpliwości co do wiarygodności i prawidłowości sporządzenia operatu uzupełniającego z dnia 11 stycznia 2000 r. (por. NSA (do 31 grudnia 2003 r. ) w Warszawie w wyroku z dnia 13 maja 1996 r., sygn. akt II SA 566/99).
Organy w żaden sposób nie odniosły się do treści § 38 Rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1996 r., który regulował sposób ustalania granic działek ewidencyjnych w dacie sporządzenia operatu z 2000 r. (1999 – 2000). Nie wyjaśniły czy podstawą wpisu działki nr 3289 i sąsiednich do ewidencji były dokumenty z uwłaszczenia, tj. wymienione w § 38 ust. 1 pkt 6 czy tez zaistniały przesłanki z § 38 ust. 2 tegoż rozporządzenia. Wadliwość dokumentacji geodezyjnej z 1999 r., jakkolwiek włączonej do zasobu, wynika więc nie tylko z jej wewnętrznej sprzeczności (miejsce ustalenia punktu granicznego nr 7) ale i prawnej co wykazano wyżej.
Także wbrew twierdzeniom organów operat nr [...] z podziału działki nr 3289 na działki nr 3289/1 i nr 3289/2 sporządzony w toku postępowania sądowego o dział spadku, sygn. akt [...] Sądu Rejonowego nie jest wiarygodny odnośnie granic działki nr 3289/1 z działkami nr 3383 i nr 3375. Będący jego częścią protokół z dnia 14 marca 2009 r. przyjęcia granic działki nr 3289 z działką nr 3290 podpisali współwłaściciele działki nr 3290, w tym W.B..
Zaś protokół z dnia 14 marca 2009 r. przyjęcia granic działek nr 3289 z działkami nr 3288, nr 3291, nr 3292, nr 3375 podpisali właściciele działek nr 3288, nr 3291 i nr 3292, odmówiła podpisania właścicielka działki nr 3375. Protokołu z dnia 14 marca 2009 r. nie podpisała więc ówczesna współwłaścicielka działki nr 3289 w zakresie granicy z działka nr 3288, nr 3375 i punktu trójgranicy z działką nr 3383.
Z operatu tego wynika, że m.in. punkty granic 7.8.9 zostały przejęte z operatu z dnia 11 stycznia 2000 r. [...], natomiast punkt graniczny 10879 pochodzi z tego operatu (pkt 09). Właściciele byli zawiadomieni o czynnościach geodety mających na celu przyjęcie przebiegu granic.
Zgodnie z § 36 pkt 2 egibw brzmieniu na 2009 – 2010 r. czyli datę sporządzenia operatu, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej w celu podziału nieruchomości.
Zgodnie z § 38 tegoż Rozporządzenia:
1. O czynnościach ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca zawiadamia właściwe podmioty ewidencyjne oraz osoby, jednostki organizacyjne i organy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 1. Do zawiadomień stosuje się przepisy art. 32 ust. 1 – 4 ustawy.
2. Ustalenia przebiegu granic na gruncie dokonuje wykonawca w oparciu o złożone do protokołu granicznego zgodne oświadczenia woli osób, które stawiły się w określonym w zawiadomieniu miejscu i terminie.
3. Ustalane punkty graniczne wykonawca oznacza na gruncie w sposób umożliwiający ich pomiar. Trwała ich stabilizacja może nastąpić wyłącznie z inicjatywy i na koszt zainteresowanych.
4. Wzór protokołu ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
Tymczasem wykonawca operatu posługiwał się drukami protokołów z czynności przyjęcia granic nieobowiązującego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r., które nie zawierało koniecznych elementów wymienionych we wzorze – załączniku nr 3 Rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. Oceny tej nie zmienia wyjaśnienie – uwaga wykonawcy na szkicu polowym z dnia 2 września 2010 r. Zresztą w aktach brak jest dokumentacji graficznej z czynności przyjęcia granic z dnia 14 marca 2009 r.
Świadczy to o naruszeniu przepisu § 38 pkt 4 Rozporządzenia przy sporządzaniu tegoż operatu. Nie wiadomo bowiem, czy na pewno właściciele działek sąsiednich przy sporządzaniu tego operatu zgodnie wskazali granice działki nr 3289 i to było jego podstawą, czy wpisano je na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania czy też analizy map i orzeczeń sądowych. Dotyczy to w szczególności punktu granicznego 10879 wyznaczonego operatem z 2008 r. i przebiegu południowej granicy działki nr 3289 w tym punkcie.
W postępowaniu podziałowym nie można zmieniać granic zewnętrznych działki, która jest przedmiotem podziału, dokonuje się go w jej istniejących granicach ewidencyjnych. W operacie ewidencyjnym z podziału działki nr 3289 granicę południowo – zachodnią tej działki wyznaczono jak w 1999 r. Opisana wcześniej wadliwość ustaleń z 1999 r. i oczywista sprzeczność wyznaczenia punktu granicznego (7) 10854 wynikająca ze szkicu polowego z 1999 r., a mapą uzupełniającą sporządzoną na jego podstawie z dnia 11 stycznia 2000 r. oraz wątpliwości dotyczące sposobu wyznaczenia punktu granicznego (09) 10879 przesądzają o braku wiarygodnego wyznaczenia i zasięgu granicy własności działki nr 3289 (3289/1) w jej południowo – zachodnim biegu, także operatem z 2008 r.
W przepisie art. 24a ust. 9 p.g.k. chodzi o operat, o którym mowa w ust. 8, czyli operat powstały w toku postępowania mającego na celu modernizację ewidencji. Przepis ten należy wykładać w ten sposób, że tryb zgłaszania zarzutów dotyczy tylko danych wynikających z operatu powstałego dla potrzeb przeprowadzenia modernizacji ewidencji i ogranicza zakres wnoszonych uwag i zarzutów do danych stanowiących zapisy nowe (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9.08.2018r. sygn. akt I OSK 162/11;LEX nr 1260034).
Postępowanie modernizacyjne prowadzone jest w określonym trybie i na podstawie wskazanych przepisów prawa, które w ocenie Sądu organy naruszyły. Tryb i dokumenty na podstawie, których wykazuje się przebieg granic określa § 36-39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z przepisów tych wynika, że podstawą przeprowadzenia modernizacji są dane przyjęte do zasobu geodezyjnego i tylko w oparciu o nie może być takie postępowanie prowadzone. Dlatego też do przeprowadzenia modernizacji przyjęto, jako podstawę dane uwidocznione w dokumentach geodezyjnych. Operat geodezyjny KERG [...] to operat wymieniony w § 36 pkt 5 rozporządzenia egib, zaś operat KERG [...] wymieniony jest w § 36 pkt 2 i pkt 5 tegoż rozporządzenia. Odmiennie jednak niż procedujące w sprawie organy Sąd uznał je – ze wskazanych wyżej przyczyn – za niewiarygodne w istotnej w tej sprawie części południowo – zachodniej granicy działki nr 3289. Przesądza to o naruszeniu § 36 pkt 2 i pkt 5 rozporządzenia w stopniu, który przełożył się na wynik sprawy.
Zgodnie z bowiem § 37 w aktualnie obowiązującym brzmieniu Rozporządzenia egib:
1) Jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
2) Ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, może nastąpić w oparciu o zobrazowania lotnicze, satelitarne lub ortofotomapę, jeżeli te zobrazowania lub ortofotomapa charakteryzują się rozdzielczością zapewniającą wizualizacje szczegółów sytuacyjnych, które mogą mieć znaczenie przy ustaleniu przebiegu granic.
W toku postępowania modernizacyjnego stosownie do § 56 ust. 1 rozporządzenia egib przepisy rozdziału 2 z wyłączeniem § 34, § 40, § 41, § 42 i § 43 stosuje się odpowiednio. Czyli wobec zaistnienia przesłanek z § 37 Rozporządzenia należało ustalić granicę południowo – zachodnią działki nr 3289 na podstawie § 39 rozporządzenia egib. Granica południowo – zachodnia działki nr 3289/1 została ustalona nie w trybie § 39 rozporządzenia egib, a na podstawie w/w operatów pomiarowych włączonych do zasobu. Wynika to także z protokołu oględzin z dnia 23 lutego 2016 r. Ponadto w dniu 9 marca 2016 r. geodeci firmy OPGK – L. – firmy dokonującej modernizacji sporządzili notatkę (zał. 12 do analizy), z której wynika, że za pomocą GPS wyznaczyli zachodnią granicę działki nr 3289/1 (w dokumentacji brak jest współrzędnych punktów granicznych wyznaczonych w ten sposób). Przebieg tej granicy okazali właściciele działki nr 3375, która nie zgodziła się na nią, oświadczając, że "klin należy do działki nr 3375". Powyższe uwiarygadnia ustaloną przez Sąd rozbieżność w dokumentacji geodezyjnej w wyznaczeniu południowo – zachodniej granicy działki nr 3289 i konieczność podjęcia czynności jej wyznaczenia w trybie § 39 rozporządzenia egib, co należy uczynić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 24 § 1 pkt. 5 k.p.a. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...].01.2018 r. nr [...], iż brak jest podstaw do przyjęcia, by w sytuacji, gdy na skutek zastosowania przez organ odwoławczy formuły rozstrzygnięcia określonej w art. 138 § 2 k.p.a. (a więc decyzji o charakterze kasacyjnym), pracownik wcześniej zajmujący się sprawą nie mógł ponownie się nią zająć. Powrót sprawy do rozpoznania w I instancji nie skutkuje weryfikacją wcześniejszej decyzji (ta została już bowiem przeprowadzona przez organ odwoławczy), lecz koniecznością jej załatwienia w oparciu o przepisy prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie treść niniejszego uzasadnienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło