II SA/Rz 444/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. L. na akt Starosty Powiatu z dnia [...] lutego 2011 r., [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżący A. L. ma uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/ wydaną dla samochodu osobowego marki Renault Clio nr rej. [...]; II. zasądza od Starosty Powiatu na rzecz skarżącego A. L. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 444/11 UZASADNIENIE W skardze z daty Ł., 28 kwietnia 2011 r., A. L. zaskarżył czynność Starosty Powiatu wyrażoną w akcie [...] z dnia [...] lutego 2011 r., w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w opłacie za kartę pojazdu. W uzasadnieniu skarżący podał, że pobranie opłaty w kwocie 500 zł było sprzeczne z prawem unijnym i Konstytucją RP. Na tej podstawie wniósł o orzeczenie obowiązku zwrotu nadpłaty w wysokości 425 zł wraz z kosztami postępowania, na które składa się wpis w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na skargę Starosta sformułował alternatywny wniosek: o odrzucenie, względnie oddalenie skargi. Starosta naprowadził, że sprawa ma charakter cywilny i z tego powodu skarga winna być odrzucona. Z treści skargi można wnioskować, że skarżącemu chodzi o odszkodowanie z powodu wydania aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, a taką sytuację normuje art. 417(1) Kc. Także przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa nie mają w sprawie zastosowania, bowiem opłatę za kartę pojazdu nie można traktować jako nadpłaty podatku. Wreszcie przedmiotowa opłata nie jest określana w drodze decyzji administracyjnej, co wyłącza możliwość zastosowania instytucji wznowienia postępowania administracyjnego dla prawidłowego określenia jej wysokości. Dodatkowo organ wskazał, że ustawa - Prawo o ruchu drogowym także nie reguluje na zasadach szczególnych kwestii związanych z nadpłaceniem opłaty za kartę pojazdu co prowadzi do wniosku, że roszczenie o zwrot części opłaty powinno dochodzić się przed sądem powszechnym. Na taką drogę postępowania wskazał Sąd Najwyższy stwierdzając, że w tego rodzaju sprawach droga sądowa jest dopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Poza sporem pozostaje, że wnioskiem z dnia 7 stycznia 2011 r. A. L. wystąpił do Starosty Powiatu o zwrot nadpłaty w wysokości 425,00 zł - za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki R. C., o numerze rejestracyjnym [...]. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt 6/04, zażądał wpłacenia na podany rachunek bankowy nadpłaty, stanowiącej dla wskazanego wyżej pojazdu różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 500 zł, a aktualnie obowiązującą opłatą w wysokości 75 zł, wraz z należnymi odsetkami. W odpowiedzi Starosta Powiatu Łańcuckiego pismem z dnia 22 lutego 2011 r., nr [...] odmówił żądaniu i wskazał, że jako organ rejestrujący pojazdy był zobowiązany do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310). Starosta poinformował, że obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), nie przewidują zwrotu w.w. opłaty. Nadto organ naprowadził, że roszczenie o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu można dochodzić w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Pismem z dnia 3 marca 2011 r. A. L. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu kwoty 425 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki R. C. o nr rej. [...]. Podniósł, że rozporządzenie, na podstawie którego została pobrana opłata, jest niezgodne z Konstytucją i prawem unijnym. II. Na wstępie należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), przesądzony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a./. Jest tak dlatego, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec tego chybiony jest wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że uprawnienie skarżącego do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu przesądzone zostało przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. W wyroku tym stwierdzona została niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, uznane zostało przez Trybunał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. W rozpoznawanej sprawie trafnie wskazano, że opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją. Pomimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r. to stwierdzić należy, że przepis był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu w dacie jego stosowania przez organ jest ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt polegający na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, wydany został bez podstawy prawnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie (m. in. wyroki NSA sygn. I OSK 1070/10 z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. I OSK 2112/10 z dnia 17 czerwca 2011 r., także wyroki tut. Sądu z dnia 7.01.2009 r., sygn. II SA/Rz 450/08, czy też z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. II SA/Rz 803/10 oraz z dnia 18.03.2009 r., sygn. II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku NSA wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 842/09 oddalił skargę kasacyjną). Dodać też należy, że niezależnie od niezgodności z delegacją ustawową i Konstytucją, przepis §1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest sprzeczny z art. 90 TWE, a więc i z tej przyczyny zasadna jest odmowa jego zastosowania w niniejszej sprawie. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt i stwierdził, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu osobowego marki R. C., o numerze rejestracyjnym [...], w kwocie 425 zł. Natomiast brak jest podstaw prawnych do przyznania odsetek od powyższej kwoty. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a.