II SA/Rz 468/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia 15 lutego 2024 r. nr MGL.7140.444.2018.ACH/4 w przedmiocie skreślenia z listy przydziału mieszkań - skargę oddala – Przedmiotem skargi K.W. (dalej: "Skarżąca") jest czynność Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent" lub "organ") z dnia 15 lutego 2024 r. nr MGL.7140.444.2018.ACH/4 w przedmiocie skreślenia z listy przydziału mieszkań. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 9 lutego 2015 r. Skarżąca zwróciła się do Prezydenta z wnioskiem o przydział lokalu mieszkaniowego – lokalu socjalnego. Po uzupełnieniu dokumentacji, w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r. organ poinformował Skarżącą, że jej wniosek został pozytywnie zaopiniowany na posiedzeniu Komisji Mieszkaniowej w dniu 4 stycznia 2016 r., w związku z czym zostanie umieszczona na projekcie listy mieszkaniowej na rok 2016 na lokal socjalny. W piśmie z dnia 13 grudnia 2018 r. poinformowano Skarżącą, że jej wniosek wymaga aktualizacji odnośnie stanu rodziny oraz uzyskiwanych dochodów. W dniu 17 listopada 2021 r. Skarżąca złożyła zaktualizowany wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony. W piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r. Prezydent zaproponował Skarżącej przydział na zasadzie najmu socjalnego lokalu położonego przy ul. [...] w [....], z którego Skarżąca jednak ostatecznie zrezygnowała. W dniu 28 września 2023 r. Skarżąca ponownie dokonała aktualizacji wniosku, a następnie w dniu 2 października 2023 r. zwróciła się o przyspieszenie przydziału mieszkania komunalnego. W piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. nr MGL.7140.444.2018.ACH/3, Prezydent poinformował Skarżącą, że na posiedzeniu w dniu 25 października 2023 r., Komisja Mieszkaniowa, opiniując jej wniosek o przydział lokalu zgodnie z dokonaną aktualizacją i wraz z prośbą o przyspieszenie przydziału lokalu, zaproponowała skreślenie Skarżącej z listy przydziału mieszkań na rok 2022, powołując się na § 15 ust. 17 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej Nr [...] w [....] z dnia [...] czerwca 2021 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy [....], zgodnie z którym, z listy osób oczekujących na wynajem lokalu wykreśla się między innymi osoby, które nie spełniają kryteriów warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy. W związku z powyższym organ poinformował Skarżącą o skreśleniu jej z ww. listy, z uwagi na niespełnienie przesłanek wynikających z § 4 ust. 1 ww. uchwały. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem, uprawnienie do najmu lokalu na czas nieoznaczony przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące kryteria: są członkami wspólnoty samorządowej Gminy; pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych; są członkami gospodarstw domowych o niskich dochodach; nie mogą zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Następnie zwrócił uwagę, że zgodnie z definicją zawartą w ww. uchwale, za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych należy przez to rozumieć osobę zamieszkującą w lokalu, w którym na jedną osobę zamieszkującą w przypadku gospodarstwa domowego przypada mniej niż 5 m2 ogólnej powierzchni mieszkalnej lokalu, a w przypadku jednoosobowego gospodarstwa mniej niż 10 m2 lub w lokalu nie spełniającym wymogów pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Prezydent wyjaśnił dalej, że na podstawie dokonanej aktualizacji wniosku ustalono, że Skarżąca z rodziną zamieszkują w lokalu, gdzie powierzchnia mieszkalna dwóch pokoi wynosi 37,61 m2. Wskazał, że biorąc pod uwagę ilość osób w gospodarstwie domowym przypadających na tą powierzchnię, w miejscu zamieszkania występuje brak przegęszczenia wynoszący 6,26 m2/1 osobę, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej powierzchni mieszkalnej określonej w ww. uchwale Rady. Organ podał, że dość rygorystyczne przepisy wynikają z faktu, że Gmina [...] ma bardzo ograniczony zasób mieszkaniowy, a o przydział lokalu ubiega się wielu mieszkańców miasta. Pismem z dnia 9 lutego 2024 r. Skarżąca wystąpiła do Prezydenta z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Podniosła w nim, że organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych. Zaznaczyła, że w takcie trwania procedury cały czas była zapewniana, że jako rodzina wielodzietna, w sytuacji w jakiej się znajduje, takie mieszkanie zostanie jej przydzielone. Podkreśliła, że w 2013 r. kiedy po raz pierwszy występowała z takim wnioskiem, mieli z mężem dwoje dzieci, zaś aktualnie mają czwórkę dzieci. Mąż pracuje uzyskując z tego tytułu dochód brutto w wysokości 3490 zł miesięcznie, natomiast Skarżąca zajmuje się domem i wychowywaniem dzieci. Ponadto rodzina pobiera świadczenia wychowawcze na dzieci. Obecnie wynajmują mieszkanie, ponieważ rodziny nie stać na zakup nieruchomości, ani wzięcie kredytu. W odpowiedzi na to pismo, organ w piśmie z dnia 15 lutego 2024 r., nr MGL.7140.444.2018.ACH/4, poinformował, że w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa, zatem ww. wezwanie jest bezzasadne. Prezydent wyjaśnił, że wszelkie wnioski o przydział lokalu są rozpatrywane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym zwłaszcza w oparciu o przepisy prawa miejscowego zawarte w Uchwale Rady Miejskiej Nr [...] w [....] z dnia [...] czerwca 2021 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy [....]. Zaznaczył, że w poprzednim piśmie Skarżąca została szczegółowo poinformowana o stanowisku Komisji oraz o przepisach stanowiących podstawę takiej decyzji. Zwrócił także uwagę, że Skarżąca nie wskazała, jakie przepisy zostały naruszone ani jakie ustalenia faktycznie błędnie oceniono. Organ dodał również, że nie czynił żadnych deklaracji, że rodzinie zostanie przyznane mieszkanie. Prezydent wskazał następnie, że w związku ze skreśleniem z listy przydziału mieszkań na rok 2022, Skarżąca nie została umieszczona na projekcie listy przydziału mieszkań na rok 2023. Poinformował przy tym, że projekt został podany do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie informacji na stronie internetowej Urzędu Miasta w dniu 24 stycznia 2024 roku i przysługuje od niego odwołanie do Komisji Mieszkaniowej. Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, Skarżąca w dniu 1 marca 2024 r. ponownie zaktualizowała swój wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony, a następnie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na czynność Prezydenta Miasta z dnia 15 lutego 2024 r. w przedmiocie skreślenia z listy przydziału mieszkań, wnosząc o ponowne wpisanie na ww. listę. W uzasadnieniu skargi ponowiła argumentację przedstawioną wcześniej w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie, natomiast w dalszej kolejności o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w poprzednich pismach. Uzasadniając powyższe, organ na wstępie krótko przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że składając pierwotnie wniosek w 2015 r., Skarżąca ubiegała się o przyznanie lokalu z zasobów komunalnych wraz z konkubentem M.W. oraz dwójką małych dzieci. Następnie w tym samym roku wymienieni zawarli związek małżeński i aktualnie rodzina liczy czwórkę dzieci. Organ podał, że w roku 2016 Skarżąca została wpisana na projekt listy przydziału mieszkań na rok 2016 pod kątem przydziału lokalu socjalnego. Wyjaśnił, że powyższe stanowisko zostało ustalone zgodnie z zapisem zawartym w § 6 wówczas obowiązującej Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] marca 2002 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz dodał, że wówczas wnioski o wynajem lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy podlegały weryfikacji z miejsca zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy w mieście [...]. Dalej wskazał, że w dniu [...] czerwca 2021 r. została wprowadzona nowa uchwała Rady Miejskiej Nr [...] w [....] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy [...], w której organ samorządowy ukształtował politykę mieszkaniową na terenie gminy. Po jej wprowadzeniu, wnioski o wynajem lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy podlegały weryfikacji z miejsca faktycznego zamieszkiwania wnioskodawcy w mieście [...], nawet jeśli jest to wynajem na czas określony od osób trzecich. W związku z powyższym wymagana była aktualizacja danych przedstawionych we wnioskach. W wyniku aktualizacji danych, organ ustalił ostatecznie, że 6-osobowa rodzina wynajmuje mieszkanie na wolnym rynku przy ul. [...] w [...], gdzie powierzchnia mieszkalna dwóch pokoi wynosi 37,61 m2. Uwzględniając ilość osób w tym gospodarstwie domowym przypadających na tę powierzchnię w miejscu zamieszkania, ustalono, że metraż wynosi 6,26 m2/1 osobę, zatem kryterium pozostawiania w trudnych warunkach mieszkaniowych nadal nie występuje. Odnosząc się do wniesionej skargi, Prezydent wskazał, że w jego ocenie pismo z dnia 8 stycznia 2024 r., tj. informacja o skreśleniu z listy przydziału mieszkań na rok 2022, nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego właściwość sądów administracyjnych. Uzasadniając natomiast wniosek o oddalenie skargi, Prezydent dodał, że po aktualizacji wniosku podyktowanej podjęciem nowej uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy [...], Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała negatywnie wniosek Skarżącej i jednocześnie zarekomendowała skreślenie jej z listy przydziału mieszkań na rok 2022, a stanowisko to zostało podzielone przez organ. Ustalenia stanowiące podstawę powyższego zostały dokonane w oparciu o ustawę dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, której art. 21 ust. 1 i ust. 3 nakazuje, aby zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy określały w szczególności warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) przedmiotem kontroli sądu administracyjnego są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 146 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła czynność Prezydenta Miasta [...], która polegała na skreśleniu Skarżącej z listy przydziału mieszkań na rok 2022r. Czynność ta została uzewnętrzniona najpierw na mocy pisma Prezydenta Miasta [...] z 8 stycznia 2024r. a następnie pisma Prezydenta Miasta [....] z 15 lutego 2024r. W związku z zawartym w odpowiedzi na skargę wnioskiem o odrzucenie skargi należy w pierwszej kolejności wskazać, że w ocenie Sądu przedmiotowa skarga jest dopuszczalna, bowiem kontrola zaskarżonej czynności należy do kognicji sądów administracyjnych. Do powyższego wniosku prowadzi po pierwsze stanowisko, jakie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008/6/90). NSA wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Na tym pierwszym etapie, działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Z powyższego wynika, że jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu podlega kognicji sądów administracyjnych. Czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal, są więc czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (tak postanowienie WSA w Poznaniu z 24.10.2023 r., IV SAB/Po 126/23, LEX nr 3618154 w oparciu o por. postanowienia NSA: z 12 maja 2016 r., I OSK 3425/15; z 23 marca 2016 r., I OSK 354/16, a także postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 13 października 2020 r., dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądy jest opisany powyżej administracyjnoprawny etap postępowania w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej. Należy bowiem wyjaśnić, że Skarżąca w piśmie z 17 listopada 2021r. zwróciła się o udzielenie pomocy mieszkaniowej poprzez najem lokalu na czas nieoznaczony. Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, w toku których Skarżąca składała liczne oświadczenia, Prezydent Miasta [...] w oparciu o opinię Komisji Mieszkaniowej dokonał skreślenia Skarżącej z listy przydziału mieszkań na rok 2022r., o czym poinformował Skarżącą w piśmie z 8 stycznia 2024r. a następnie w piśmie z 15 lutego 2022r. Tą zaś czynność Skarżąca uczyniła przedmiotem skargi do WSA w Rzeszowie. Sąd uznał, że Skarżąca zachowała termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a. bowiem o podjęciu czynności dowiedziała się w dniu 16 lutego 2024r. a skargę wniosła 18 marca 2024r. Przechodząc do kontroli zaskarżonej czynności pod względem jej zgodności z prawem należy wskazać, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy zostały uregulowane w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725, dalej: u.o.p.l.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 4 u.o.p.l. gmina może tworzyć i posiadać zasób mieszkaniowy (art. 20 ust. 1 u.o.p.l.). W niniejszej sprawie o skreśleniu z listy oczekujących zdecydowały przepisy, zawarte w uchwale Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy [...] (Dz. Urz. Woj. Podk., poz. [...]), która została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.o.p.l. Na mocy art. 21 ust. 1 pkt 2 u.o.p.l. to rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel. Należy wskazać, że ustawodawca nie dopuścił możliwości przyznawania lokali mieszkalnych poza trybem (procedurą) określonym zarówno w ustawie o ochronie lokatorów jak i uchwale określającej zasady wynajmowania lokali. W konsekwencji, nie ulega wątpliwości, że osoby kwalifikowane do najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy muszą spełniać określone w tej uchwale kryteria. W § 4 ust. 1 uchwały Nr [...] wskazano, że uprawnienie do najmu lokalu na czas nieoznaczony przysługuje osobom, które spełniają łącznie następujące kryteria: 1) są członkami wspólnoty samorządowej Gminy, 2) pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, 3) są członkami gospodarstw domowych o niskich dochodach, 4) nie mogą zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. W uchwale zdefiniowano również przesłankę pozostawania w trudnych warunkach mieszkaniowych. Zgodnie z § 2 pkt 7 ww. uchwały, przez osobę pozostającą w trudnych warunkach mieszkaniowych - należy rozumieć osobę zamieszkującą w lokalu, w którym na jedną osobę zamieszkującą w przypadku gospodarstwa domowego przypada mniej niż 5 m2 ogólnej powierzchni mieszkalnej lokalu, a w przypadku jednoosobowego gospodarstwa mniej niż 10 m2 lub w lokalu nie spełniającym wymogów pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. W niniejszej sprawie, jak wynika z wniosku Skarżącej, powierzchnia mieszkalna lokalu, w którym zamieszkuje wynosi 37,61 m2, co w przeliczeniu na jedną osobę daje 6,26m2 na osobę w gospodarstwie domowym Skarżącej. Powyższe powoduje, że w przypadku Skarżącej nie zostało spełnione kryterium metrażowe. W tej sytuacji Organ, działając w oparciu o przepisy uchwały Nr [...] prawidłowo stwierdził, że Skarżąca nie spełniła wszystkich warunków, uprawniających do ubiegania się o najem lokalu z zasobu gminnego na czas nieoznaczony. W konsekwencji Organ był uprawniony do zastosowania § 15 ust. 17 ww. uchwały, zgodnie z którym, z listy osób oczekujących na wynajem lokalu wykreśla się osoby, które: 1) nie uaktualniły informacji zawartych we wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, 2) nie spełniają kryteriów warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy, 3) nie spełniają kryterium dochodowego. Brak spełnienia kryterium trudnych warunków mieszkaniowych, o którym decyduje metraż na osobę spowodował, że Skarżącą nie spełniła kryteriów warunków zamieszkiwania kwalifikujących wnioskodawcę do ich poprawy. W ocenie Sądu Organ dochował wszelkich zasad prawidłowego działania, albowiem przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził w sposób kompletny stosowny materiał dowodowy, biorąc pod uwagę przede wszystkim materiał przedstawiony przez Skarżącą wraz z wnioskiem, a następnie poddał go szczegółowej analizie, z której wyprowadził poprawne wnioski, mające oparcie w przywołanych powyżej przepisach uchwały nr [...]. Organ przed podjęciem zaskarżonej czynności uzyskał opinię Komisji Mieszkaniowej, czym dochował warunków, przewidzianych przez § 15 ust. 9 i 11 ww. uchwały. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.