II SA/Rz 655/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy -skargę oddala- Przedmiotem skargi A. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej zwane "Kolegium" z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 18 października 2016 r. wpłynął do organu odpis wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt [...], orzekający wobec A. G. środek kamy w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat."B" na okres 3 lat od dnia 26 czerwca 2016 r. do dnia 26 czerwca 2019 r., w związku z czym decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] cofnął A. G. uprawnienia kat."B". W dniu 27 października 2016 r. A. G. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie nie objętym zakazem prowadzenia pojazdów. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił A. G. zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. "A,BE,C,CE" wyjaśniając, że zgodnie z art. 12 ust.2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r., poz. 627, dalej "u.k.p.") prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, Dl lub D. Od powyższej decyzji odwołał się A. G. zarzucając błędną interpretację powołanej wyżej regulacji. Podał, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym analiza treści art. 12 ust.2 u.k.p. wskazuje, że skoro ustawa rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienia do kierowania pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają, to przyjąć należy, że przepis ten dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k.k., w sytuacji, w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium opisaną na wstępie decyzją na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (teks jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."), oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. wyłącza wydanie prawa jazdy osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do treści art.12 ust. 2 pkt 2 i 3, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz w kategorii B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, Dl lub D. Z dniem 25 października 2014 r. nastąpiła nowelizacja art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 tej ustawy). Wobec tego, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Nie ulega wątpliwości, że w stosunku do odwołującego się, znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że prawomocny wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu 7 września 2016 r. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zastosowanie winny mieć przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art.12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. w wersji nadanej ustawą zmieniającą. W praktyce oznacza to, że osobie, wobec której orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. B nie może zostać zwrócone prawo jazdy obejmujące uprawnienia w zakresie kat. A, BE, C, CE. Celem bowiem unormowań art. 12 ust. 2 u.k.p. jest wykluczenie z ruchu drogowego kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości, a cel ten realizuje przyjęte w tym przepisie rozwiązanie o rozszerzeniu skutków orzeczonego wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, na kategorie prawa jazdy nie objęte zakazem, w okresie obowiązywania zakazu. W skardze do WSA A. G. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając opisaną na wstępie decyzję w całości zarzucił naruszenie przepisu art. 12 ust. 2 u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w razie orzeczenia prawomocnym wyrokiem Sądu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, brak jest podstaw do zwrotu osobie się tego domagającej prawa jazdy w zakresie dotyczącym pozostałych kategorii uprzednio uzyskanych przez tę osobę tj. przed prawomocnym orzeczeniem w/w środka karnego i poza jego przedmiotowym zakresem. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Kolegium, a w razie uwzględnienia niniejszej skargi o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. W świetle powołanego w skardze orzecznictwa, art. 12 ust. 2 u.k.p. dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k.k., w sytuacji w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 u.k.p. Ograniczając się do najprostszego przykładu wskazać można, że zakaz prowadzenia pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A na podstawie ustawy o kierujących pojazdami rozciągałby się także na pojazdy wymienione w prawie jazdy kategorii B. W istocie więc orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość owych skutków (wyznaczona w ustawie) będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją. Wskazane argumenty przekonują do tego, aby wyrażenie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 u.k.p., odnosić do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w zakres orzeczenia sądu i nie naruszające proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę. Wracając do podanego przykładu, zakaz prowadzenia pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A oznaczałby niemożność nabycia prawa do prowadzenia pojazdów wymienionych w prawie jazdy kategorii B w czasie obowiązywania zakazu. Jeżeli jednak skazany takie uprawnienie posiadał w chwili wydawania prawomocnego wyroku karnego, to art. 12 ust. 2 u.k.p. nie miałby do niego zastosowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga została przez Sąd oddalona, bowiem okazała się zupełnie niezasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 369; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. WSA nie mógł na podstawie przytoczonych regulacji uwzględnić skargi, bowiem decyzja SKO nie narusza prawa zarówno na płaszczyźnie materialnoprawnej jak również procesowej. Stan faktyczny sprawy został właściwie ustalony, tj. zgodnie z regułami art. 7, 77 i 80 K.p.a., dzięki czemu może stanowić materiał odniesienia dla właściwych przepisów prawa. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie dla oceny legalności działań organów administracji odgrywa prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 7 września 2016 r., sygn. [...]. Otóż tym orzeczeniem uznano A. G. za winnego kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości i pkt II sentencji wyroku orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B w ruchu lądowym na okres 3 lat. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że przy ocenie wniosku skarżącego o wydanie (zwrócenie) dokumentu prawa jazdy kategorii nieobjętych zakazem prowadzenia pojazdu, musi znaleźć zastosowanie art. 12 ust. 2 u.k.p. Otóż w tym przepisie u.k.p. zamieszczono wyraźny zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego. W ust. 1 wymieniono sytuacje, w których nie może być wydane prawo jazdy. W myśl pkt 2 tego przepisu prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy odpowiednio kategorii B lub C1, C, D1, D. W rozpoznawanej sprawie decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. oparta została również na art. 182 K.k.w., który w § 2 zobowiązuje organ, któremu sąd przesłał orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, do cofnięcia uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz do zakazu wydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu, a także na powołanym wyżej art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. W konsekwencji obowiązywania przytoczonych regulacji, jeżeli osoba w stosunku, do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, zwróci się o wydanie (zwrot) prawa jazdy kategorii wskazanych wyżej (m.in. kategorii A, B+E, C, C+E), to organ związany treścią art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. obowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie o odmowie wydania (zwrotu) prawa jazdy tych kategorii. Dla WSA nie stanowi więc jakiejkolwiek kwestii, że z wyroku Sądu Rejonowego w [..] z dnia 27 października 2016 r., wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio poprzez treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A, B+E, C, C+E. Decyzja Prezydenta jedynie konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec strony zakazy o randze ustawowej. Odnosząc się do twierdzeń skargi podnieść należy, że NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14, Lex nr 1988146, wyraźnie stwierdził, iż "użyte w art. 12 ust. 2 u.k.p. słowo "wyda" jako pojęcie pojemne odnosi się także do osób, które ubiegają się o zwrot odebranego im prawa jazdy na mocy wyroku zapadłego w sprawie karnej. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji w której brak by było w ustawie regulacji dotyczącej kwestii zwrotu (wydania) prawa jazdy po zakończenia okresu wyznaczonego wyrokiem karnym. Ustawodawca wychodząc naprzeciw rozbieżnościom w wykładni znowelizował ten przepis z dniem 25 października 2014 r. przez wprowadzenie do art. 12 ust. 2 dodatkowo słów "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy". W dalszej części uzasadnienia tego wyroku NSA wyjaśnił, że za przyjętą interpretacją omawianego przepisu "przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E)". Na ten aspekt zwrócił też uwagę WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 23.07.2014 r., II SA/Wr 265/14, Lex Nr 1495497, stwierdzając, że "nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości" (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14, Lex Nr 1985918, wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., II SA/Rz 530/13, Lex Nr 1370952 i z dnia 27 marca .2014 r., II SA/Rz 136/14, Lex Nr 1474211, wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 marca 2016 r., II SA/Lu 917/15, Lex Nr 2075422). Reasumując, interpretacja art. 12 ust. 1 i 2 u.k.p. dokonana przez Organy jest zgodna z założeniami i celami ustawodawcy. Celem dokonanej zmiany tej regulacji w 2014 r. było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w znaczący sposób zagroziły bezpieczeństwu komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości. Dlatego powołany przepis nie narusza postanowień Konstytucji RP, których celem jest przede wszystkim troska o ochronę dobra wspólnego jakim jest Rzeczypospolita Polska, nie zaś ochrona uprawnień do kierowania pojazdami osób, które dopuściły się w sposób zawiniony przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. WSA działając z urzędu również nie dopatrzył się w działaniach procesowych Organów jakichkolwiek uchybień, które mogłyby spowodować zastosowanie przez Sąd uprawnień kasacyjnych w postaci uchylenia czy stwierdzenia nieważności przedmiotu skargi – art. 134 § 1 P.p.s.a. Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO prawa nie narusza i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę