II SA/Rz 773/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. J. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 773/10 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził postępowanie w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych, do których podłączony jest piec kaflowy węglowy w mieszkaniu nr 8 w budynku mieszkalno-usługowym na działce nr 1066/31 obr. 207 przy ul. [...] w R. Pismem z dnia 5 lutego 2010 r. współwłaściciel przedmiotowego mieszkania – Z. J. zwrócił się do organu o wydanie kserokopii ekspertyzy opracowanej przez mgr inż. P. W. Wniosek ten ponowiony został w pismach z [...].02.2010 r. oraz [...].03.2010 r., a Z. J. uzasadniał go koniecznością przeprowadzenia stosownych konsultacji z osobami posiadającymi kwalifikacje techniczno-projektowe w zakresie technologii budowy pieców kaflowych pod kątem prawidłowości wykonanej ekspertyzy przez P. W. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w oparciu o art. 74 § 2 k.p.a. odmówił wydania Z. J. uwierzytelnionego odpisu ekspertyzy opracowanej przez mgr inż. P. W. znajdującej się w aktach sprawy [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że z uwagi na powołanie w treści wniosku z dnia 18.03.2010 r. art. 73 § 2 k.p.a. oraz zapytanie o wysokość opłaty skarbowej za wydanie kserokopii dokumentu, uznano, iż Z. J. wniósł o wydanie mu uwierzytelnionego odpisu przedmiotowej ekspertyzy. W ocenie organu we wniosku tym nie wskazano "ważnego interesu strony" uzasadniającego wydanie uwierzytelnionego odpisu, co w świetle art. 74 § 2 k.p.a. uzasadnia odmowę wydania takiego odpisu. W zażaleniu na to postanowienie (nazwanym "odwołanie"), Z. J. wniósł o jego uchylenie i wydanie kserokopii odpisu ekspertyzy. Podniósł, że wielokrotnie, także podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...].04.2010 r., wnosił o wydanie kserokopii ekspertyzy, która jest potrzebna do przeprowadzenia stosownych konsultacji technicznych oraz do składania dalszych konstruktywnych wniosków dowodowych. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji, w podstawie prawnej wskazując art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 73 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zwrócił uwagę na art. 73 k.p.a., który przewiduje dwa odrębne stany faktyczno-prawne i związane z nimi obowiązki organu oraz uprawnienia strony – § 1 dotyczy przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, natomiast w § 2 przewidziane zostało uprawnienie strony do żądania uwierzytelnionych odpisów z akt spawy, uzasadnione ważnym interesem. Organ II instancji, po przeanalizowaniu akt sprawy stwierdził, że Z. J. zarówno we wniosku z [...].03.2010 r., jak i wcześniejszych swoich pismach domagał się wydania kserokopii dokumentów, nie zaś uwierzytelnionych dokumentów. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt spawy, bez podstawy prawnej. Art. 74 § 2 k.p.a. obejmuje odmowę umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów, natomiast hipotezą tego przepisu nie zostało objęte wydanie kserokopii wskazanych dokumentów. W przypadku takiego żądania organ załatwia wniosek w inny sposób. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na to postanowienie Z. J. nie wskazał kierunku jego weryfikacji. Podniósł, że niezasadnie odmówiono mu wydania kserokopii ekspertyzy opracowanej przez mgr inż. P. W. stwierdzającej nieprawidłowe podłączenie do przewodu kominowego pieca kaflowego w mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w R. Piec był przez 37 lat eksploatowany w tym pomieszczeniu w sposób nienaganny i był sprawny technicznie. Podobnie jak w zażaleniu skarżący wskazał, że kserokopia ekspertyzy, o którą wnosił potrzebna jest mu do przeprowadzenia stosownych konsultacji technicznych oraz do składania dalszych konstruktywnych wniosków dowodowych w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Bezzasadna odmowa wydania kserokopii wnioskowanych dokumentów utrudnia skarżącemu czynne uczestnictwo w tym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy możliwości wydania kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Organy stoją na stanowisku, że sporządzenie kserokopii wybranych dokumentów nie mieści się w uprawnieniach jakie przysługują stronie z mocy art. 73 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przewidziane natomiast w § 2 art. 73 k.p.a. uprawnienie strony dotyczy wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów lub uwierzytelnienia sporządzonych przez stronę odpisów. W ocenie Sądu wyraźnie sformułowane żądanie skarżącego dotyczy sporządzenia kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy i mieści się w pojęciu wykonania odpisów tych dokumentów. Użycie kserokopiarki czy też innego urządzenia oznacza bowiem tylko sposób sporządzenia odpisu. Niewątpliwie kserokopia jest współczesną formą odpisu, a jej nie wskazanie w treści art. 73 § 1 k.p.a. wynika z tego, że, jak podkreśla WSA w Warszawie w wyroku z dnia 23.09.2008 r., VII SA/Wa 981/08, System Orzecznictwa LEX Nr 521321, w dobie stanowienia tego przepisu ustawodawca nie znał pojęcia "kserokopia". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się również, że brak wskazania w art. 73 § 1 k.p.a. sporządzenia kserokopii nie może być rozumiany jako wyłączenie możliwości domagania się sporządzenia kopii dokumentów za pomocą kserokopiarki (por. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 19.12.2007 r., II SA/Ol 1008/07, LEX Nr 510939 oraz z dnia 4.12.2008 r., I SA/Ol 458/08, LEX Nr 521953, wyrok NSA z dnia 22.10.2008 r., II OSK 1270/07, LEX Nr 575146). W ostatnio wymienionym wyroku NSA podkreślił, że prawo strony do przeglądania akt sprawy i utrwalania na własny użytek informacji zawartych w aktach sprawy musi być rozumiane szeroko i to nie tylko w związku z czynnym udziałem strony w postępowaniu ale także w związku z szeroko rozumianą zasadą jawności działania administracji publicznej. Realizacja tego prawa nie oznacza oczywiście, że kopie muszą być sporządzone bezpośrednio przez organ administracji, wystarczy gdy umożliwi on sporządzenie takich kopii stronie na jej koszt. Sąd podziela pogląd zaprezentowany w powoływanym wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19.12.2007 r., II SA/Ol 1008/07, że organ powinien zabezpieczyć stronie możliwość wykonania odpisów dokumentów, np. poprzez ustawienie w urzędzie płatnej kserokopiarki, czy też innego urządzenia, przy pomocy którego strona mogłaby utrwalić materiał dowodowy. Jeśli jest to z różnych przyczyn niemożliwe, wówczas organ winien sporządzić takie kserokopie, obciążając kosztami ich uzyskania stronę. W rozpatrywanej sprawie skarżący podnosił zresztą gotowość poniesienia takiej opłaty, nazywając ją mylnie "skarbową". Rzeczą organu było więc skalkulowanie ewentualnych kosztów sporządzenia kserokopii żądanych przez skarżącego dokumentów i poinformowanie go o ich wysokości. Wobec jasno sformułowanego żądania skarżącego wykonania odpisu ekspertyzy w formie jej kserokopii, potraktowanie tego żądania jako wniosku o wydanie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy i odmowa ich wydania wskazuje na naruszenie przez organ art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 74 § 2 k.p.a. Wadliwe jest również rozstrzygnięcie organu II instancji, który uchylił postanowienie pierwszoinstancyjne i umorzył postępowanie. Organ ten właściwie zinterpretował żądanie skarżącego, jednakże wadliwie uznał, że w świetle art. 73 k.p.a. niemożliwe jest sporządzenie kserokopii dokumentów z akt sprawy i umorzył postępowanie, uznając, iż brak jest podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia w żądanym przez skarżącego zakresie. Nota bene stwierdził przy tym, że w przypadku żądania wydania kserokopii dokumentów, "organ załatwia wniosek w inny sposób", nie wskazując w jaki. Z przytoczonych względów Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia, które nie przyznaje żadnych praw i obowiązków, Sąd odstąpił od określenia czy i jakim zakresie może być ono wykonane (art. 152 P.p.s.a.). O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek skarżącego. Wskazówki co do rozpoznania wniosku skarżącego wynikają wprost z oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.