II SA/Rz 875/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Robert Sawuła /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na akt Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżącemu A. K. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/ wydaną dla samochodu osobowego marki Toyota Yaris nr rej. [...]; II. zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 875/11 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A.K. jest czynność Starosty Powiatu [...] wyrażona w piśmie [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w opłacie za kartę pojazdu. W uzasadnieniu skarżący podał, że pobranie opłaty w kwocie 500 zł było sprzeczne z prawem unijnym i Konstytucją RP. Skarżący zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [..] z wnioskiem o zwrot części opłaty za kartę pojazdu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. U 6/2004 (OTK-A 2006/1/3) stwierdzającego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł. W oparciu o ten wyrok Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r., w którym wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu zostało określone na kwotę 75 zł. Wniosek skarżącego o zwrot kwoty 425 zł został załatwiony odmownie, z argumentacją, iż kwotę 500 zł z tytułu wydania skarżącemu karty pojazdu przy okazji rejestracji pojazdu Toyota Yaris [...] pobrano w oparciu o obowiązujące w dacie rejestracji przepisy prawa. W piśmie z 30 lipca 2010 r. (prawdopodobnie data została wpisana błędnie, winno być 30 czerwca 2010 r. – błędnie podany miesiąc sporządzenia aktu wyjaśnia pełnomocnik Starosty [...] w piśmie z 18.11.2011 r., k. 31 akt sądowych) Dyrektor Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] odmówił zwrotu kwoty 425 zł, jednocześnie wywodził, że w tej sprawie nie wydawano decyzji administracyjnej w kwestii opłaty i jej wysokości, powoływał się na obowiązujące w chwili rejestracji przepisy prawa, nadto stwierdził iż doszło do przedawnienia roszczeń z uwagi na treść art. 442 § 1 k.c. A.K. skierował do Starostwa Powiatowego w [....] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które wniósł w dniu 4 lipca 2011 r. W wezwaniu stwierdził, że jego źródłowy wniosek załatwiono odmownie, raz jeszcze na uzasadnienie swego żądania przywołał treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., nadto powołał się na art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską i wywodził, że z tym przepisem było sprzeczne rozporządzenie, na podstawie którego pobrano od niego zawyżoną kwotę opłaty za kartę pojazdu. Co do kwestii przedawnienia roszczeń wnioskujący podał, że o możliwości dochodzenia zwrotu opłaty dowiedział się od prawnika zasięgając jego porady w maju 2011 r. Pismem z 28 lipca 2011 r. sygnowanym przez radcę prawną M.S. A.K. poinformowany został, iż pełną odpowiedź w sprawie zawierało pismo Dyrektora Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego. Dodatkowo radca prawny stwierdziła, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa winno nastąpić w terminie 14 dni od dnia, kiedy skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub innej czynności. Z kontekstu pisma wynika, że udzielająca odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za ów akt uznaje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w konkluzji stwierdzono brak podstaw do uwzględnienia wniosku. W tej sytuacji A.K. w dniu 10 sierpnia 2011 r. wniósł skargę na czynność Starosty Powiatowego w [...], domagając się orzeczenia obowiązku zwrotu nadpłaty w wysokości 425 zł wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania, stwierdzenia bezskuteczności czynności i określenia, że nie może być ona wykonana w całości, a także rozpoznanie sprawy także pod jego nieobecność. Skarga zawiera rekapitulację czynności skarżącego i aktów podejmowanych w ich wyniku, A.K. powtarza zarzut sprzeczności przepisu rozporządzenia, na podstawie którego pobrano od niego opłatę za kartę pojazdu tak z Konstytucją RP, jak i ustawodawstwem unijnym. Powołuje się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 29 stycznia 2009 r. I SA/Bd 346/08 oraz uchwałę składu 7 sędziów NSA I OPS 3/07, w aspekcie dopuszczalności domagania się zwrotu opłaty w trybie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę radca prawny M.S. działająca imeniem Powiatu [...] na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Starostę [....] sformułowała alternatywny wniosek: o oddalenie skargi względnie o oddalenie roszczeń dotyczących odsetek oraz oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę naprowadza się, że sprawa ma charakter cywilny, gdzie sąd powszechny może zasądzić mniejszą kwotę niż żąda skarżący, jak również oddalić roszczenie w całości. Dodatkowo wskazano, że ustawa - Prawo o ruchu drogowym nie reguluje na zasadach szczególnych kwestii związanych z nadpłaceniem opłaty za kartę pojazdu w aspekcie odsetek, a pobrana opłata nie powinna być traktowana w kategorii nadpłaty. Na wsparcie tego stanowiska przywołano pogląd, który miał zostać wyrażony w sprawie II SA/Łd 286/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Poza sporem pozostaje, że A.K. wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] o zwrot nadpłaty w wysokości 425,00 zł - za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Toyota Yaris, o numerze rejestracyjnym [...]. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., U 6/04, zażądał wpłacenia na podany we wniosku rachunek bankowy nadpłaty, stanowiącej dla wskazanego wyżej pojazdu różnicę pomiędzy zapłaconą kwotą 500 zł, a aktualnie obowiązującą opłatą w wysokości 75 zł, wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. W odpowiedzi Dyrektor Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [...] pismem z 30 czerwca 2011 r., odmówił żądaniu i wskazał, że jako organ rejestrujący pojazd był zobowiązany do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310). W pismie tym poinformował, że obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2006 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), nie przewidują zwrotu opłaty. A.K. wezwał do usunięcia naruszenia prawa, poprzez orzeczenie obowiązku zwrotu kwoty 425 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Toyota Yaris o nr rej. [...]. Podniósł, że rozporządzenie, na podstawie którego została pobrana opłata, jest niezgodne z Konstytucją i prawem unijnym. Należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07 (ONSAiwsa 2008/2/21), przesądzony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa). Jest tak dlatego, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. W odpowiedzi na skargę nie sformułowano wniosku o jej odrzucenie, podniesiono jednak argumentację, że właściwym trybem domagania się zwrotu opłaty byłaby droga postępowania cywilnego. Sąd zwraca uwagę, że w uchwale Sądu Najwyższego z 16.05.2007 r. III CZP 35/07 wskazano, iż o dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powzehcnym decyduje przede wszystkim podstawa prawna wskazana przez powoda, a nie to czy określone roszczenie rzeczywiście istnieje. Stwierdzenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że obowiązek o charakterze publicznoprawnym istnieje, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiazku, jeśli organ np. nie wykona świadczenia. Skierowanie przez skarżącego do organu żadania zwrotu uiszczonej części opłaty za wydaną kartę pojazdu powoduje konieczność odniesienia się organu do takiego żądania w formie aktu lub czynności, których legalność podlegać będzie kontroli sądu administracyjnego. Z tych względów uznać należy, że skarga jest dopuszczalna. Dopuszczalność skargi nie jest wykluczona przez to, że na żądanie A.K. odpowiedzi negatywnej udzielał Dyrektor Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w [..], ani to, że na wezwanie do usunięcie naruszenia prawa odpowiedziała radca prawny w tym starostwie, nie podając w imieniu kogo udziela odpowiedzi. Niesporne jest, że skarżący kwestionuje akt, który uznaje, iż pochodzi od organu administracji publicznej, a ten organ temu nie zaprzecza w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnić należy również, w odpowiedzi na skargę błędnie wskazano, jakoby skarżonym był “Ogran: Powiat [...]" (k. 12 akt sądowych). Niezależnie od oczywistej pomyłki językowej powiat nie jest organem, a osobą prawną, organem powiatu jet m.in. starosta. Tak więc to Starosta [...] jako organ jest stroną przeciwną do skarżącego. Skarżący spełnił wymogi formalne wniesienia skargi na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, przed wniesieniem skargi w terminie wskazanym w art. 52 § 3 Ppsa (tj. 14 dni od dnia doręczenia aktu) wezwał do usunięcia naruszenia prawa, a skargę wniósł przed uplywem 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi na swoje wezwanie (art. 53 § 2 Ppsa), co do której mial prawo przypuszczać, iż stanowi stanowisko organu. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonego aktu stwierdzić należy, że uprawnienie skarżącego do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu przesądzone zostało przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., U 6/04. W wyroku tym stwierdzona została niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, uznane zostało przez Trybunał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją. Pomimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r. to stwierdzić należy, że przepis był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa, może odmówić z tego powodu jego stosowania (por. uchwała NSA z 30.10.2000 r. OPK 13/00, ONSA 2001/2/63, uchwała NSA z 22.05.2000 r., OPS 3/00, OPNSA 2000/4/136). Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu w dacie jego stosowania przez organ jest ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt polegający na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, wydany został bez podstawy prawnej. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie (m. in. wyrok NSA I OSK 1070/10 z 29.04.2011 r., także wyroki tut. Sądu z 7.01.2009 r., II SA/Rz 450/08, z 14.12.2010 r. II SA/Rz 803/10 oraz z 18.03.2009 r., II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku NSA wyrokiem z 15.02.2010 r. I OSK 842/09 oddalił skargę kasacyjną). Zaznaczyć należy także i to, że w powoływanym w odpowiedzi na skargę wyroku z 3.08.2011 r. III SA/Łd 286/11 WSA w Łodzi stwierdził bezskuteczność czynności w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu oraz stwierdził uprawnienie skarżącego do zwrotu części tej opłaty w kwocie 425 zł. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i § 2 Ppsa Sąd uchylił zaskarżony akt i stwierdził, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu osobowego w kwocie 425 zł. Natomiast brak jest podstaw prawnych, aby w wyroku sądu administracyjnego przyznać odsetki od powyższej kwoty. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 Ppsa, wobec uwzględnienia skargi oraz wniesienia wniosku w tym zakresie przez skarżącego.