II SAB/Rz 63/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2016 r. spraw ze skarg K. G. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta Gminy [...] w przedmiocie likwidacji przepustu I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do rozpatrzenia i załatwienia wniosku skarżącej K. G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Wójtowi Gminy [...] grzywnę w wysokości 500 zł /słownie: pięćset złotych/; IV. oddala skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Wójta Gminy [...] w przedmiocie likwidacji przepustu; V. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącej K. G. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi K. G. jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Wójta Gminy [...] postępowania w sprawie likwidacji przepustu. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. K. G. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o zlikwidowanie istniejącego na drodze gminnej w B. przepustu, przez który płynie zanieczyszczona woda z działki nr 293/6, przez działkę nr 292/2 na stanowiące własność jej i męża działki nr 291/1 i 291/2. Problem ten podniosła następnie w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. skierowanym do Przewodniczącego Rady Gminy w [...], wskazując, że mimo zgłaszanych interwencji, od ponad 5 lat Wójt Gminy nie podjął żadnych czynności w tym zakresie. W dniu [...] lutego 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło zatytułowane jako "skarga" pismo K. G. (oznaczone datą [...] lutego 2016 r.), w którym zarzuciła w w/w sprawie niedopełnienie obowiązków przez pracowników Urzędu Gminy [...] i Wójta Gminy [...] oraz działanie na jej szkodę z powodu bezczynności, opieszałości, ignorancji, przewlekłego prowadzenia postępowania oraz braku odpowiedzi w terminach przewidzianych prawem. Wyjaśniła, że przez istniejący przepust jej działki zalewane są zanieczyszczoną wodą i przez to wyłączone z pełnego użytkowania. Problem jest znany Wójtowi od 5 lat i mimo jej licznych u niego interwencji, pozostaje nierozwiązany. Wskazała na brak odpowiedzi Wójta na jej pismo z dnia [...] kwietnia 2015 r. i zażądała, by zgodnie z art. 35-38 K.p.a., osoby winne zaniedbań zostały pociągnięte do odpowiedzialności. SKO powyższe pismo w części dotyczącej skargi na działania organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego – stosownie do art. 231 w zw. z art. 229 pkt 3 K.p.a. - przekazało do załatwienia Przewodniczącemu RG w [...] W pozostałym zakresie – kwalifikując je jako zażalenie na nierozpatrzenie przez Wójta sprawy w ustawowym terminie - postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uznało je za uzasadnione, wyznaczyło dodatkowy 30-dniowy termin do rozpoznania sprawy, zarządziło wyjaśnienie przez Wójta Gminy [...] przyczyn uchybienia terminu i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie oraz stwierdziło, że niezałatwienie sprawy w terminie nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Wójt Gminy [...] poinformował K. G., że w sprawie podjęte zostały działania mające na celu rozwiązanie problemu. W maju 2015 r. pracownicy UG dokonali wizji w terenie i ustalili, że najkorzystniejszym rozwiązaniem będzie skierowanie odpływu wód z działek gminnych w kierunku drogi powiatowej, bowiem odprowadzenie wód w kierunku północnym do działki nr 293/8 jest technicznie trudne do wykonania, a by zachować naturalne spadki rów musiałby być głęboki na 1,5 m, natomiast wykonanie rowu krytego jest ekonomicznie nieuzasadnione. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni przedstawiono propozycję rozwiązania problemu zalewania jej działek, tj. wykonanie na działce nr 292/2, równolegle do drogi gminnej, odcinka rowu który odprowadzi wody w kierunku drogi powiatowej, a dopływ do przedmiotowego przepustu na drodze gminnej zostanie zablokowany poprzez zasypanie istniejącego rowu, aby w ten sposób uniemożliwić przedostawanie się wód na jej nieruchomość. Z racji stanowiska K. G., która oznajmiła że oczekuje jak najszybszego załatwienia sprawy, Gmina przystąpiła do realizacji zamierzonych prac. W okresie letnim 2015 r. działka nr 292/2 została oczyszczona z zakrzaczeń, natomiast rów zaplanowany był do wykonania przy okazji kopania zbiornika wodnego w miejscowości B., do czego jednak nie doszło. Po ponownych oględzinach w terenie uznano, że wykonanie rowu przez środek działki nr 292/2 uniemożliwi jej wykorzystanie do innych celów i postanowiono o jego przesunięciu do granicy z działką nr 293/6. Po uzyskaniu stosownych zezwoleń oczyszczono teren z zakrzaczeń oraz usunięto drzewa niezbędne do wykonania zamierzonych prac. Jak wyjaśnił Wójt, podejmowane przez Gminę działania zmierzają do rozwiązania sprawy w najkorzystniejszy dla wszystkich stron sposób, tj. aby nie dochodziło do podtapiania gruntów wnioskodawczyni oraz aby w jak najmniejszym stopniu ingerować w stan działek należących do Gminy [...]. Końcowo Wójt wskazał, że jeżeli wnioskodawczyni akceptuje takie rozwiązanie, prace ziemne polegające na wykonaniu odcinka rowu zostaną wykonane w okresie wiosennym, w zależności od warunków atmosferycznych. Uchwałą z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] RG [...] stwierdziła niezasadność skargi K. G. z dnia [...] lutego 2016 r. W dniu [...] kwietnia 2016 r. K. G. złożyła adresowane do Wójta Gminy [...] pismo zatytułowane "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". Wskazała, że mimo wydanego przez SKO postanowienia, Wójt nie wydał w ustawowo zakreślonych terminach żadnego rozstrzygnięcia i nie wykonał żadnych czynności zmierzających do zlikwidowania spornego przepustu na drodze gminnej pomiędzy działkami nr 292/2 a 291/1 i 291/2. Ograniczył się jedynie do wydania lakonicznego w treści pisma z dnia [...] marca 2016 r., co nie stanowi żadnego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Wójt Gminy [...] poinformował K. G., że ze względu na skomplikowany charakter sprawy, 30-dniowy termin do jej załatwienia nie może być zachowany. Jednocześnie wyznaczył nowy termin jej załatwienia do dnia [...] czerwca 2016 r. W piśmie do SKO z dnia [...] maja 2016 r. Wójt Gminy [...] przedstawiając dotychczasowy tok postępowania (analogicznie jak w skierowanym do K. G. piśmie z dnia [...] marca 2016 r.) wyjaśnił, że określony w art. 35 K.p.a. termin załatwienia sprawy nie został dochowany, gdyż wymaga ona podjęcia dodatkowych czynności i wykonania prac przygotowawczych. Przyznał, że strona powinna być poinformowana pisemnie o sposobie załatwienia sprawy, niemniej było to wielokrotnie czynione ustnie przez niego i pracowników. Wskazując na podjęte działania stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W kolejnym piśmie z dnia [...] maja 2016 r. Wójt poinformował K. G., że Gmina [...] gotowa jest do wykonania prac ziemnych prowadzących do likwidacji spornego przepustu, niemniej jednak niezbędna jest jej akceptacja sposobu wykonania prac przedstawionego w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. W tym zakresie powołał się na art. 30 ust. 1 ustawy Prawo wodne wskazując, że zlikwidowanie przedmiotowego przepustu spowoduje zmianę stosunków wodnych, co wymaga zawarcia ugody przez właścicieli gruntów. Zdaniem Wójta, roboty ziemne mogłyby zostać przeprowadzone niezwłocznie po podpisaniu ugody i jej zatwierdzeniu przez niego w drodze decyzji. We wniesionej do WSA w Rzeszowie skardze na bezczynność i przewlekłość postępowania Wójta Gminy [...] K. G. zarzuciła naruszenie art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 i art. 38 K.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Zawnioskowała o: 1. zobowiązanie Wójta Gminy [...] do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 2. stwierdzenie, że nastąpiło rażące naruszenie prawa; 3. wymierzenie Wójtowi grzywny za opieszałość i nieuzasadnioną zwłokę; 4. zobowiązanie Wójta do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; 5. uchylenia uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia [...] marca 2016 r. z nakazaniem podania do publicznej wiadomości; 6. zasądzenie i obciążenie Wójta kosztami postępowania. W uzasadnieniu skargi K. G. przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i podkreśliła, że Wójt ignoruje postanowienie Kolegium zobowiązujące go do rozpoznania sprawy. Jej zdaniem "wymuszanie" na jej osobie przez organ zajęcia stanowiska w sprawie jest celowym przedłużaniem rozwiązania problemu a także wymuszaniem podjęcia działań do których nie ma żadnego prawa, gdyż działki z których płynął ścieki stanowią własność Gminy [...]. W ocenie skarżącej organ dopuścił się naruszenia art. 35 § 3 K.p.a. określającego maksymalny czas załatwienia sprawy, zasadę zaufania do organów administracji (art. 8 K.p.a.) i zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] opisując przebieg postępowania w sprawie, przyznał, że określony w art. 35 K.p.a. termin załatwienia sprawy nie został dochowany, gdyż sprawa wymagała podjęcia dodatkowych czynności i wykonania prac przygotowawczych. Przyznał, że strona powinna być pisemnie poinformowana o sposobie załatwienia sprawy czego nie dokonano, niemniej jednak wielokrotnie czyniono to ustnie. W wyznaczonym przez Kolegium terminie otrzymała pisemną odpowiedź na wniosek o zlikwidowanie przepustu na drodze gminnej, w której opisano wszystkie działania oraz propozycję rozwiązania problemu i planowany termin wykonania prac. Powyższe zniosło stan bezczynności Wójta i spowodowało, że nie nastąpiło rażące naruszenie prawa. W tych okolicznościach skarga K. G. jest bezpodstawna. Końcowo Wójt zaznaczył, że rozwiązanie przedmiotowej sprawy jest obecnie uzależnione od wyrażenia zgody przez skarżącą na zaproponowane rozstrzygnięcie, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola sądu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy [...] i przewlekłość prowadzonego przez niego postępowania w sprawie z wniosku K. G. o likwidację istniejącego w B. na drodze gminnej przepustu, przez który na działki jej i męża (nr 291/1 i 291/2) poprzez gminną działkę nr 292/2 spływa woda ze stanowiącej także własność Gminy [...] działki nr 293/6. Zgodnie z art. 52 P.p.s.a., zasadniczym warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). W okolicznościach sprawy, w przypadku bezczynności lub przewlekłości postępowania wiąże się to z wyczerpaniem trybu określonego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.), stosownie do którego na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca przed wniesieniem skargi dopełniła formalnego wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, składając pismem z dnia [...] lutego 2016 r. zażalenie do SKO w sprawie niedopełnienia obowiązków przez Wójta Gminy [...] oraz działanie na jej szkodę z powodu bezczynności, opieszałości, ignorancji, przewlekłego prowadzenia postępowania oraz braku odpowiedzi w przewidzianych prawem terminach. Pozwala to przyjąć, że wyczerpała przysługujące jej środki prawne przed wniesieniem skargi do Sądu. Zwrócenia uwagi skarżącej wymaga jednakże okoliczność, że pojęcia bezczynności i przewlekłości postępowania nie są ze sobą tożsame, stanowiąc dwie różne instytucje procesowe, o czym przekonuje treść powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. i art. 37 § 1 K.p.a. Pod pojęciem przewlekłości postępowania należy rozumieć sytuację, w której organ co prawda podejmuje określone czynności, niemniej nie są to czynności zmierzające do końcowego załatwienia sprawy. W myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r. II OSK 549/13, są to opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działania organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r. II OSK 549/13 oraz z dnia 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Także w doktrynie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 K.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012). Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi natomiast wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r. II SAB/Gd 54/13). Organ administracji publicznej pozostaje więc w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Różnica między przewlekłością postępowania a bezczynnością organu administracji sprowadza się więc do nieskuteczności podejmowanych przez organ czynności procesowych (przewlekłość) lub niepodjęcia działań, w tym brak wydania aktu rozpatrującego sprawę co do istoty (bezczynność), przy czym dopuszczalne jest wniesienie przez stronę obu tych środków zaskarżenia jednocześnie. Decyzję co do tego, czy w danej sprawie zaistniał stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje sąd, przy czym w postępowaniu zaistnieć może zarówno stan przewlekłego prowadzenia postępowania, jak również bezczynności, dla których wyróżnikiem będzie upływ terminu do załatwienia sprawy określony przez przepisy art. 35 § 1-3 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 4 września 2015 r. II OSK 3141/14). W rozpoznawanej skardze strona skarżąca zarzuciła Wójtowi Gminy [...] zarówno bezczynność jak i przewlekłość postępowania, jednakże w kontekście wskazanego wyżej rozumienia tych pojęć, Sąd na tle ustalonego stanu faktycznego uznał, że zaszły podstawy do stwierdzenia bezczynności organu. Mimo bowiem zainicjowania sprawy wnioskiem skarżącej z dnia [...] kwietnia 2015 r., wskazana w nim kwestia likwidacji przepustu do dnia wniesienia skargi nie doczekała się załatwienia w jakiejkolwiek formie. Brak reakcji organu na wniosek w terminach wskazanych w art. 35 § 3 K.p.a. skutkował interwencją wnioskodawczyni do Przewodniczącego RG w [...] (pismo z dnia [...] grudnia 2015 r.), a wobec braku oczekiwanych skutków, wniesieniem zażalenia na bezczynność Wójta Gminy [...] do SKO (pismo oznaczone datą [...] lutego 2016 r.). Mimo uznania przez Kolegium zażalenia za uzasadnione, sprawa nie została w wyznaczonym dodatkowym 30-dniowym terminie rozpatrzona (termin ten – liczony od daty wpływu postanowienia Kolegium do UG w [...] - upływał dla Wójta Gminy [...] kwietnia 2016 r.). Za takie działanie nie można uznać udzielonej jej pismem z dnia [...] marca 2016 r. informacji o dotychczasowym przebiegu postępowania w sprawie, zwłaszcza że jak wynika z treści tego pisma, prace związane ze zmianą sposobu załatwienia sprawy (wykonanie rowu odwadniającego przy granicy działek nr 292/2 i 293/6, zamiast przez środek działki nr 292/2) obejmujące usunięcie zakrzaczeń oraz drzew o złym stanie zdrowotnym z terenu działki nr 292/2 zostały wykonane w okresie zimowym. Mimo że ustała więc rzekoma przeszkoda do wykonania prac mających na celu usunięcie przyczyn podtapiania działki skarżącej i mimo zawartej w tym piśmie zapowiedzi wykonania tych prac "w okresie wiosennym, w zależności od warunków atmosferycznych", z bliżej nieokreślonych przyczyn w ciągu kolejnych 2 miesięcy (tj. do dnia wniesienia skargi [...] czerwca 2016 r.) nadal nie zostały one zrealizowane. Tym samym sprawa z wniosku K. G. o likwidację przepustu pozostała w dalszym ciągu niezałatwiona, co uzasadnia uwzględnienie zawartego w skardze zarzutu bezczynności i skutkuje zobowiązaniem Wójta Gminy [...] do rozpatrzenia i załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] kwietnia 2015 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności). Niewątpliwie bowiem, mimo prawnego obowiązku rozpatrzenia wniosku skarżącej, wobec niezachowania wyznaczonego do tego przez SKO dodatkowego terminu, nie doszło do merytorycznego załatwienia jej sprawy. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (tak wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 maja 2016 r. II SAB/Go 34/16). Uwagę zwraca przy tym treść pisma z dnia [...] maja 2016 r. skierowanego do SKO, w którym Wójt Gminy wyjaśniając brak dochowania określonego w art. 35 K.p.a. terminu załatwienia sprawy w dalszym ciągu wskazał, że sprawa wymagała podjęcia dodatkowych czynności i wykonania prac przygotowawczych (które jak wynikało z pisma do skarżącej z dnia [...] marca 2016 r. zostały już wykonane), niemniej nie ustosunkował się do przyczyn dalszego niezałatwienia sprawy w dodatkowo wyznaczonym przez Kolegium terminie. Całkowicie nieuzasadnione – co słusznie tak na etapie postępowania przed Wójtem Gminy [...] jak i we wniesionej skardze podniosła K. G. – było uzależnianie załatwienia sprawy od akceptacji przez nią wskazanego sposobu "rozwiązania problemu" (pismo Wójta Gminy z dnia [...] marca 2016 r.), czy uzależniania przystąpienia do realizacji robót od akceptacji przedstawionego "sposobu wykonania prac" (pismo z dnia [...] maja 2016 r.) Niezależnie od tego, że skarżąca nigdy nie negowała konieczności i sposobu ich przeprowadzenia a wymóg "akceptacji" pojawiał się wyłącznie w pismach do niej kierowanych (nie był wskazywany jako stawiany jej warunek załatwienia sprawy w pismach wyjaśniających do SKO), wyraźnego zaznaczenia wymaga, że w przedmiotowej sprawie wyłącznej podstawy prawnej jej załatwienia Wójt nie mógł upatrywać w przywołanym w tym ostatnim piśmie art. 30 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), zgodnie z którym właściciele gruntów mogą, w drodze pisemnej ugody, ustalić zmiany stanu wody na gruntach (z wyjątkiem wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi), jeżeli zmiany te nie wpłyną szkodliwie na inne nieruchomości lub na gospodarkę wodną (ust. 1), przy czym realizacja postanowień ugody jest możliwa po jej zatwierdzeniu, w drodze decyzji, odpowiednio przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, na wniosek umawiających się właścicieli gruntów (ust. 2). Ugoda może odnosić się zarówno do stanu faktycznego, który właściciele chcą osiągnąć, jak i do stanu, który zaistniał z przyczyn niezależnych od właścicieli gruntów (B. Rakoczy, Prawo wodne, Komentarz, Lex 2013), niemniej jej zawarcie jest prawem właściciela gruntu, a nie obowiązkiem, od którego organ może uzależnić załatwienie sprawy. Z istoty ugody - która mimo wymogu zatwierdzenia przez organ administracji ma co do zasady charakter cywilnoprawny - wynika zgodny zamiar stron polubownego uregulowania stanu wód na gruntach (co może przyczynić się do uproszczenia lub przyspieszenia postępowania), niemniej jej zawarcie zasadniczo wiąże się z wzajemnymi ustępstwami. W okolicznościach sprawy nie może ujść uwadze, że zamierzone prace miałyby dotyczyć wyłącznie działek stanowiących własność Gminy [...], której również wyłączne działania doprowadziły do zaistnienia obecnej sytuacji (zostało to przyznane m.in. w piśmie Wójta Gminy do skarżącej z dnia [...] maja 2016 r., wg którego przedmiotowy przepust – przez który okresowo do jej działki dopływają wody z działek gminnych - został zamontowany po to, aby umożliwić przejazd drogą gminną, uchronić ją przed podmywaniem i zniszczeniem oraz uchronić działki gminne od zalewania), a także to, że Wójt Gminy [...] zatwierdzałyby ugodę, w której reprezentowana przez niego Gmina jest stroną. W tym zakresie należy w sposób wyraźny podkreślić treść regulacji art. 29 ustawy Prawo wodne, statuującego zakaz zmiany przez właściciela gruntu stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 1) oraz ciążący na właścicielu gruntu obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ponieważ okoliczności sprawy wskazują, że to Wójt Gminy [...] byłby w niej zobowiązany do nakazania Gminie [...] przywrócenia stanu poprzedniego, sytuacja taka mogłaby potencjalnie uzasadniać jego wyłączenie od załatwienia sprawy). W myśl art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków strony oraz jawnego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 15 kwietnia 2016 r. II SAB/Op 11/16, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 maja 2016 r. II SAB/Gd 70/16). W niniejszej sprawie taka rażąca bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej zaistniała, gdyż przy braku obiektywnych przeszkód – mimo upływu ponad 14 miesięcy od dnia jego złożenia do dnia wniesienia skargi oraz wobec wydanego przez Kolegium postanowienia – nie doszło do załatwienia sprawy (do Sądu nie dotarła również żadna informacja wskazująca, że w dacie wydawania wyroku prace zostały wykonane lub sprawa w innej formie załatwiona). Ponieważ działania Wójta Gminy [...] charakteryzowały się ewidentnym naruszeniem przepisów w zakresie obowiązujących terminów rozpoznania sprawy (w tym dodatkowego terminu wyznaczonego przez SKO), których w żaden sposób nie usprawiedliwiały podejmowane działania, za zasadne Sąd uznał skorzystanie z dyspozycji art. 149 § 2 P.p.s.a., pozwalającego w przypadku, o którym mowa w § 1 tego artykułu (tj. uwzględnienia skargi na bezczynność), orzec ponadto z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. W ocenie Sądu grzywna w wysokości 500 zł jest adekwatna do zaistniałej bezczynności, podziała na organ w sposób dyscyplinujący (motywując do szybkiego załatwienia sprawy) i zapobiegnie podobnym sytuacjom w przyszłości. Uwzględniając na podstawie art. 149 § 1, 1a i 2 P.p.s.a. skargę na bezczynność Wójta Gminy [...], co znalazło odzwierciedlenie w pkt I – III wyroku, z wyżej wykazanych względów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił jednocześnie skargę na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w przedmiocie likwidacji przepustu (pkt IV wyroku). Zarzut przewlekłości postępowania oceniany przez pryzmat wyrażonej w art. 12 § 1 K.p.a. zasady sprawności działania organów nie pozwala też na przypisanie organowi odpowiedzialności za podejmowanie czynności pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek racjonalnego znaczenia. O należnych skarżącej od Wójta Gminy [...] kosztach postępowania (200 zł) obejmujących opłacone wpisy od pierwotnie rozdzielonych przez Sąd skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania (2 x 100 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt V wyroku). Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, gdyż stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.