I SA/Sz 10/16

PostanowienieWSA w Szczecinie2016-06-24

Skład orzekający: Bolesław Stachura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która poniosła stratę w ostatnim okresie rozliczeniowym, ale wykazała znaczne przychody w poprzednich okresach i posiada inne źródła dochodu (wynagrodzenie), może zostać zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnosądowym?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych). Stwierdzono, że skarżący, mimo straty w ostatnim okresie i zajęcia części majątku, nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Kluczowe było wykazanie przez skarżącego, że pomimo podjętych działań, obiektywnie nie był w stanie zgromadzić środków na koszty sądowe, a także analiza jego sytuacji finansowej w okresach wcześniejszych, uwzględniająca znaczne przychody z przeszłości.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT. Wskazał na trudną sytuację finansową, zajęcie majątku i wynagrodzenia przez Urząd Skarbowy, brak dochodów z działalności gospodarczej oraz posiadanie oszczędności i maszyn. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał braku możliwości poniesienia kosztów. Skarżący wniósł sprzeciw, kwestionując ocenę swojej sytuacji finansowej.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Pełny tekst orzeczenia

| | , , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bolesław Stachura po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. A. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Sz 10/16 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2012 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. A. (zwany dalej "Skarżącym"), reprezentowany przez doradcę podatkowego, w związku ze skargą na opisaną wyżej decyzję, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis sądowy od skargi w tej sprawie został ustalony w kwocie [...] zł (vide: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Sądu z dnia 2 marca 2016 r. – k. 69 akt sądowych). W uzasadnieniu wniosku Skarżący podał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie oraz w trzech pozostałych sprawach z jego skarg zawisłych przed tutejszym Sądem o sygn. akt I SA/Sz 8/16, 9/16 i 11/16. Wysokość wpisów przekracza możliwości płatnicze Skarżącego, co z pewnością spowoduje konieczność ich odrzucenia z powodu nieopłacenia. Taka sytuacja prowadziłaby do pozbawienia Skarżącego prawa do sądu oraz rzetelnej i sprawiedliwej oceny zaskarżonej decyzji przez Sąd. Skarżący oświadczył odnośnie do majątku, że posiada: oszczędności w wysokości [...] zł i [...] EURO, samochód ciężarowy [...] oraz 21 "drobnych" maszyn szwalniczych (pojazd i maszyny zajęte przez Urząd Skarbowy w S.). Źródłem utrzymania Skarżącego jest działalność gospodarcza, z której aktualnie nie uzyskuje dochodów (0 zł) oraz funkcja prezesa zarządu, w związku z którą otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto, aktualnie zajęte przez Urząd Skarbowy (od 22 stycznia 2016 r.). Dodatkowo Skarżący wskazał, że ponosi koszty najmu pokoju mieszkalnego w S. w wysokość [...] zł. W odpowiedzi na zobowiązanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów, w tym dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie Skarżącego (w tym koszty najmu pokoju mieszkalnego) w okresie ostatnich trzech miesięcy, Skarżący nadesłał: – zeznanie podatkowe (PIT-36L) o wysokości dochodu w 2014 r., w którym Skarżący zadeklarował przychód [...] zł, koszty [...] zł, dochód [...] zł, – zaświadczenie [...] Spółki z o.o. w S. z dnia 8 kwietnia 2016 r. o pełnieniu przez Skarżącego od 1 sierpnia 2014 r. funkcji prezesa zarządu za wynagrodzeniem w wysokości netto [...] zł miesięcznie za ostatnie 6 miesięcy oraz zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 15 stycznia 2016 r. o zajęciu ww. wynagrodzenia do kwoty [...] zł, – zestawienie przychodów i kosztów prowadzonej działalności [...] za IV kwartał 2015 r. z wynikiem za IV kwartał (narastająco) (-)[...] zł, – wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów (sumy) prowadzonej działalności [...] za I kwartał 2016 r. z zaewidencjonowanymi (narastająco) przychodami [...] zł, wydatkami [...] zł i stratą (-)[...] zł, – kopia podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące: styczeń, luty, marzec 2016 r. z wykazanym dochodem za marzec w wysokości [...] zł, za styczeń i luty strata odpowiednio: (-)[...] zł i (-)[...] zł, – deklaracje VAT- 7 [...] za styczeń, luty, marzec 2016 r., – wyciągi z rachunku bankowego Skarżącego związanego z działalnością gospodarczą [...] za okres od 1 do 29 lutego 2016 r., – skierowane do Skarżącego cztery zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 15 stycznia 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do kwoty [...] zł, – skierowane do Skarżącego zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 15 stycznia 2016 r. o zajęciu wynagrodzenia za pracę do kwoty [...] zł, – oświadczenie Skarżącego o wynajmowaniu pomieszczenia do użytku prywatnego za kwotę [...] zł miesięcznie, na podstawie umowy słownej z właścicielem nieruchomości, w której prowadzi działalność gospodarczą. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r., referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Referendarz sądowy stwierdził, że niezależnie od wskazywanych przez Skarżącego - zajęcia majątku, braku dochodów z działalności gospodarczej, zajęcia wynagrodzenia za pracę na stanowisku prezesa zarządu spółki, Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, dokonuje wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów i deklaruje niemałe obroty. Referendarz sądowy zauważył także, że mimo zajęcia wynagrodzenia, Skarżący ma do dyspozycji kwotę [...] zł na zapewnienie niezbędnych kosztów utrzymania. Przy czym, pomimo wezwania, Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na utrzymanie, w tym na czynsz najmu pokoju. Trudno zatem ustalić, jakie są miesięczne rzeczywiste koszty utrzymania Skarżącego. Nie wskazał też na jakiekolwiek zadłużenia z tego tytułu. Analizując przychody uzyskiwane przez Skarżącego w okresach wcześniejszych, referendarz sądowy doszedł do wniosku, że Skarżący, osiągając w 2014 r. przychód tak znacznej wysokości ( w tym dochód [...] zł) i wiedząc o wszczętym postępowaniu kontrolnym (data wszczęcia: 22 października 2013 r.), z całą pewnością był w stanie zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania, do czego był zobligowany. Zdaniem referendarza, Skarżący pomija, że w istocie posiadał środki pozwalające na zapłatę wpisu od skargi, przy czym przeznaczył je na inne cele, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw do zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego o konieczności przyznania wnioskowanego prawa pomocy nie mógł także przesądzić fakt zajęcia wskazanych przez Skarżącego rachunków bankowych w postępowaniu egzekucyjnych. Konkludując, referendarz sądowy stwierdził, że Skarżący posiada bądź mógł zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów sądowych, na co dodatkowo wskazuje fakt reprezentowania strony w postępowaniu sądowym, a wcześniej podatkowym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Odpis postanowienia referendarza sądowego wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 18 maja 2016 r. W dniu 24 maja 2016 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu niewłaściwe określenie możliwości płatniczych Skarżącego i wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez przyznanie pomocy we wnioskowanym zakresie w całości lub w części. W uzasadnieniu, kwestionując stanowisko referendarza sądowego, wskazano w szczególności, że: – nie powinien stanowić argumentu przeciw fakt zawarcia umowy ustnej, a nie pisemnej na najem pokoju, a podana kwota [...] zł płaconego czynszu nie powinna być uznana za kwotę zawyżoną albo zaniżoną w stosunku do przeciętnych cen obowiązujących w Stargardzie dla pokojów o takim standardzie i takiej lokalizacji; – nie wiadomo, jakie dokumenty miałby przedłożyć Sądowi Skarżący na potwierdzenie wysokości ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie. Kopii paragonów fiskalnych Skarżący nie przechowuje; – nie można zgodzić się z oparciem oceny zdolności płatniczej Skarżącego w bieżącym okresie, tj. w kwietniu 2016 r., na dochodzie osiągniętym dawniej, tj. w roku 2014. Wpis sądowy Skarżący jest zobowiązany uiścić obecnie a nie wtedy, tym bardziej, że w IV kwartale 2015 r. Skarżący poniósł stratę a nie osiągnął dochód; – o ile co do zasady można się zgodzić z twierdzeniem, że brak dochodu do opodatkowania nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych, to jednak w przypadku Skarżącego, ze względu na praktycznie w całości rozliczenia gotówkowe na bieżąco a nie poprzez bank, nie występują co do zasady czynniki, które powodowałyby rozbieżność pomiędzy dochodem a stanem środków pieniężnych. Brak dochodu w IV kwartale 2015 r. oznaczał więc brak nadwyżki bieżących środków pieniężnych; – zgodzić się trzeba, że Skarżący przeznaczał środki pieniężne na cele związane z działalnością gospodarczą. Musiał je przeznaczać na ten cel, bo to oznaczało utrzymanie źródła przychodów, jakim była produkcja odzieży, a także kontrahentów oraz osiągnięcie potencjalnych zysków w przyszłości, ale przede wszystkim dawało to zatrudnienie dwudziestu kilku pracownikom; – nie można podzielić poglądu, że nie może odnieść żadnego skutku okoliczność zajęć komorniczych praktycznie całego majątku Skarżącego oraz rachunków bankowych. Przez te zajęcia Skarżący został praktycznie pozbawiony możliwości dysponowania tym majątkiem i środkami pieniężnymi. To tylko potwierdza brak aktualnej zdolności płatniczej Skarżącego; – nie można też podzielić poglądu, że Skarżący posiada bądź mógł zabezpieczyć odpowiednie środki pieniężne na uiszczenie należnych kosztów sądowych, albowiem Skarżący takich środków nie posiada a ewentualnie wpływające środki są na bieżąco zajmowane przez komornika. Natomiast ich ewentualne zabezpieczenie, domniemując, że z dochodu za 2014 r., także nie było realne ze względu na wcześniejsze także ich zajęcie przez komornika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej "p.p.s.a", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje się jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja ta ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych jest okoliczność, że strona postępowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych na pokrycie tych kosztów, albowiem całość środków zużywana jest na niezbędne (tj. niedające się wyeliminować albo czasowo ograniczyć) wydatki związane z utrzymaniem strony i jej rodziny. Z przytoczonej regulacji wynika również, że ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (skarżącym), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jedynym kryterium, jakim kieruje się referendarz sądowy/sąd, rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są bowiem możliwości finansowe wnioskującego. Z tego powodu strona skarżąca musi nie tylko uprawdopodobnić, ale i udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym podmiot, chcący skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie referendarza sądowego/sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 929/12, LEX nr 123955). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego/sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). W rozpoznawanej sprawie Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując analizy wniosku Skarżącego, dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd uznał, że referendarz sądowy w pełni zasadnie stwierdził, że Skarżący nie wykazał niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania i w konsekwencji odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak bowiem wynika z przełożonych przez Skarżącego dokumentów - pomimo prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ww. organ oraz Prezesa Zarządu PFRON, w wysokości przekraczającej [...] zł (wraz z odsetkami i kosztami) - Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i deklaruje wysokie obroty. I tak: 1. W deklaracjach VAT-7 za styczeń, luty i marzec 2016 r. Skarżący zadeklarował mianowicie: 1) dostawy towarów oraz świadczenie usług na terenie kraju, 2) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów oraz 3) nabycie towarów i usług pozostałych, których łączna wartość wyniosła odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł. 2. W przedstawionej ewidencji przychodów Skarżący zaewidencjonował: w okresie od października do grudnia 2015 r. przychody [...] zł, koszty [...] zł, (-)stratę [...] zł (suma kwot za poszczególne miesiące); za styczeń 2016 r. stratę w kwocie (-)[...] zł (przychód [...] zł, wydatki [...] zł), za luty 2016 r. stratę (-)[...] zł (przychód [...] zł, wydatki [...] zł), a za marzec 2016 r. dochód [...] zł (przychód [...] zł, wydatki [...] zł). Niewątpliwie zatem aktualnie Skarżący posiada dwa źródła utrzymania: działalność gospodarczą oraz stosunek pracy z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł. Jakkolwiek Skarżący w IV okresie 2015 r. oraz w I okresie 2016 r. (strata obliczona narastająco w kwocie (-)[...] r.) wykazał stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże okoliczność ta, zdaniem Sądu, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że kondycja finansowa Skarżącego wymaga wsparcia ze strony Skarbu Państwa. Należy bowiem wskazać na ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko - a które Sąd rozpoznający sprzeciw Skarżącego podziela - że o potencjale do gromadzenia środków finansowych przedsiębiorcy, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 maja 2014 r. o sygn. akt II GZ 191/14; 12 marca 2014 r. o sygn. akt II GZ 91/14; 12 grudnia 2013 r. o sygn. akt II FZ 1163/13; te orzeczenia i powołane dalej - dostępne w CBOSA). Zasadnie przy tym referendarz sądowy uznał, że fakt zajęcia wskazanych przez Skarżącego rachunków bankowych w postępowaniu egzekucyjnym (dokonanego dopiero pod koniec stycznia 2016 r.) nie jest wystarczający do uznania, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zwłaszcza, że - jak wskazano w sprzeciwie - Skarżący praktycznie w całości dokonuje rozliczeń gotówkowych a nie przez bank [(cyt.) "w przypadku skarżącego, ze względu na praktycznie w całości rozliczenia gotówkowe na bieżąco a nie poprzez bank, nie występują co do zasady czynniki, które powodowałyby rozbieżność pomiędzy dochodem a stanem środków pieniężnych"]. Słusznie również referendarz sądowy wskazał, że jakkolwiek uzyskiwane przez Skarżącego wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, to jednak obowiązująca w postępowaniu egzekucyjnych zasada minimum egzystencji (art. 8 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) zapewnia Skarżącemu do dyspozycji kwotę [...] zł na zapewnienie niezbędnych kosztów utrzymania. Niewątpliwie istotne w sprawie jest to, że Skarżący - pomimo wystosowanego wezwania referendarza sądowego - nie tylko, że nie udokumentował żadnych ponoszonych przez siebie wydatków na utrzymanie (w tym na opłatę z tytułu najmu pokoju), ale nawet nie pokusił się o sporządzenie jakiegokolwiek zestawienia, obrazującego ponoszone niezbędne koszty. To zaś wyłącza możliwość ustalenia, jakie są rzeczywiste miesięczne wydatki Skarżącego. Ponadto, wbrew stanowisku wyrażonemu w sprzeciwie, niewątpliwie istotne w sprawie było wykazanie przez Skarżącego, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, Skarżący w sposób obiektywny nie był w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych. W tym celu niezbędne było także zbadanie i ocena sytuacji finansowej Skarżącego nie tylko w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do Sądu, ale także w okresie wcześniejszym. Zastosowanie prawa pomocy nie może bowiem prowadzić do ochrony czy też wzbogacania majątku osób prywatnych, które występując na drogę postępowania sądowego winny mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i - w miarę możliwości - zgromadzić i zabezpieczyć środki na jego prowadzenie. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14; por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14). W rozpoznawanej sprawie nie sposób zatem pominąć, że z akt sprawy wynika, iż opodatkowany przychód Skarżącego za 2014 r. wniósł [...] zł (koszty [...] zł, dochód [...] zł), co wskazuje, że w tym czasie prowadził działalność znacznych rozmiarów. Zasadnie zatem wskazał referendarz sądowy, że Skarżący osiągając w 2014 r. przychód w tak znacznej wysokości i wiedząc o wszczętym postępowaniu kontrolnym (data wszczęcia 22 października 2013 r.) z całą pewnością był w stanie zgromadzić odpowiednie środki na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogą wyniknąć w związku z wynikami tego postępowania, do czego był zobligowany. Tymczasem Skarżący odstąpił od zabezpieczenia takich środków na pokrycie kosztów sądowych, wygospodarowując środki jedynie na pomoc profesjonalnego pełnomocnika (w postępowaniu podatkowym i sądowym), a resztę przeznaczając na inne cele. Zaznaczyć przy tym należy, że Skarżący w sprzeciwie również nie wykazał faktycznego przeznaczenia dochodu uzyskanego w roku 2014, poprzestając jedynie na gołosłownym wskazaniu, że środki te wydatkował na potrzeby prowadzonej działalność oraz że zostały one wcześniej zajęte przez komornika. Formułując powyższe stanowisko, Sąd zważył także, że aktualnie Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł oraz do uiszczenia wpisów sądowych w pozostałych trzech sprawach z jego skarg zawisłych przed tutejszym Sądem (sygn. akt I SA/Sz 8/16, I SA/Sz 9/16, I SA/Sz 11/16) w łącznej kwocie [...] zł (ustalenie wysokości wpisów sądowych w tych sprawach nastąpiło w dniu 24 maja 2016 r.). Reasumując, w oparciu o dane zadeklarowane na formularzu PPF i wymienione powyżej dokumenty, niemożliwe było przyjęcie, że Skarżący jest w tak złej sytuacji finansowej i wyczerpał wszystkie możliwości pozyskania środków pieniężnych, że nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 260 § 1-§ 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło