I SA/Sz 1085/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione oddala skargę Prezydent Miasta S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wszczął w dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne w stosunku do "B." Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w S.. Tytuł egzekucyjny obejmował należności za opłatę dodatkową z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie [...] zł za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r., wraz z kosztami upomnienia w kwocie [...] zł. W dniu [...] r. zobowiązana Spółka "B." wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie egzekucji do czasu rozstrzygnięcia zarzutów oraz zgłosiła zarzuty, tj. nieistnienia obowiązku oraz błąd co do osoby zobowiązanego. Zobowiązana Spółka podała, że jest właścicielem pojazdu [...] , jednakże jako spółka prawa handlowego - osoba prawna – nie jest korzystającym z dróg publicznych, o jakim mowa w art. 13 ust.1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, gdyż nie posiada przymiotu bycia kierującym pojazdem, a zatem nie jest także korzystającym z dróg publicznych. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] Prezydent Miasta S. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając zarzuty za nieuzasadnione i wskazując w uzasadnieniu, że w związku z tym, iż zobowiązana Spółka, pomimo wezwania, nie wskazała osoby korzystającej z pojazdu za okres i w godzinach wymienionych w upomnieniu z dnia [...] r., wierzyciel, Prezydent Miasta S. przyjął, że prawidłowo określił Spółkę "B." jako zobowiązaną do wykonania obowiązku oraz, że nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, gdyż właścicielem pojazdu marki Porsche o nr rej.[...] . była zobowiązana Spółka "B.", która korzystała z tego pojazdu dla celów służbowych. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zobowiązana Spółka "B." wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz wstrzymanie egzekucji do czasu rozpatrzenie zażalenia, zarzucając przy tym zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: - art. 13 ust.1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych przez błędne przyjęcie, że spółka prawa handlowego może być kierującym pojazdem, a zatem korzystającym z dróg publicznych, - błędną wykładnię art. 13 ust.1 ustawy o drogach publicznych przez nałożenie obowiązku zapłaty na właściciela pojazdu, a nie na jego użytkownika, - naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. art. 33 pkt 4 przez błędne przyjęcie, że strona nie wykazała, iż w przedmiotowej sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego i przyjęcie, że zobowiązanym jest właściciel pojazdu oraz naruszenie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne przyjęcie, że korzystającym z pojazdu może być osoba prawna. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, że Spółka "B." nie jest właścicielem ww. pojazdu, a jedynie pojazd ten znajduje się leasingu, w związku z czym, o ile ustawa nakłada na właściciela obowiązek wskazania kto w danym okresie kierował pojazdem, to takiego obowiązku nie nakłada już na leasingobiorcę. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i uznało, że zażalenie jest całkowicie bezzasadne. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych co do podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za korzystanie z dróg publicznych. Wskazało nadto, że nie ma znaczenia w sprawie, czy Spółka jest właścicielem pojazdu czy też leasingobiorcą, istotne jest bowiem, że w okresie objętym tytułem wykonawczym Spółka korzystała z tego pojazdu, okoliczności tej bowiem nie zaprzeczyła. Kolegium nie zgodziło się ze Spółką, że jako spółka prawa handlowego nie może być uznana za osobę zobowiązaną do ponoszenia opłat, na poparcie czego przytoczyło art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Spółka B. podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację zawartą w zażaleniu wskazując, że korzystającym z pojazdu nie może być spółka prawa handlowego. Nie podzieliła poglądu organu odwoławczego odnośnie nałożenia obowiązku zapłaty na właściciela, a nie na jego użytkownika, podnosząc, że zarzut błędu co do osoby jest trafny i zasadny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę m.in. w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a.", Sąd w myśl art. 134 rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji skład orzekający w sprawie nie dopatrzył się uchybień organów administracji co naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych jak i naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego, które to naruszenia mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Skargę zatem Sąd uznał za niezasadną. Postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane z urzędu wystawieniem przez wierzyciela, Prezydenta Miasta S. będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, tytułu wykonawczego obejmującego należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w okresach od dnia 11.12.2006 r. do dnia 25.02.2010 r. W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, objętej tytułem wykonawczym na gruncie art. 13 ust.1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm.). Bezspornym jest, jak wynika z akt niniejszej sprawy, że użytkownikiem samochodu marki [...] o nr rej.[...] ., którego nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w okresach od dnia [...] r. do dnia [...]r. został poświadczony przez inspektorów Strefy Płatnego Parkowanie (SPP), jest skarżąca Spółka "B.". Poza sporem pozostaje również, że przedmiotem egzekucji jest kwota [...] zł (wraz z kosztami upomnienia) z tytułu nieopłaconego postoju w tej Strefie w ilości[...] Strona skarżąca, wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia przez umorzenie postępowania egzekucyjnego, jako naruszającego prawo podnosząc w zarzutach, że nie jest właścicielem pojazdu m-ki [...] o nr rej [...]., a jedynie jest jego leasingobiorcą. Nie kwestionuje jednak, że pojazd, będący w użytkowaniu skarżącej jako leasingobiorcy, nie był wykorzystywany dla potrzeb Spółki "B." w okresach objętych tytułem wykonawczym. A zatem, strona skarżąca nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego przez organ, a jedynie ocenę prawną w przedmiocie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za korzystanie z dróg publicznych w strefie płatnego parkowania. Skarżąca podnosi, że spółka prawa handlowego nie jest podmiotem zobowiązanym do ponoszenia takich opłat. Odnosząc się zatem do tego zarzutu skargi, wskazać należy, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w sferze płatnego parkowania wynika wprost z treści art. 13 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Natomiast zgodnie z art. 13f tej ustawy za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 pobiera się opłatę dodatkową. Wysokość opłat oraz sposób ich pobierania określa rada gminy (miasta) w drodze uchwały, która jest aktem prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP - jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. W rozpatrywanych przypadku były to uchwały Rady Miasta S. z [...] r., z dnia [...] [...] [...], wskazane w poz. 29 tytułu wykonawczego). Nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w sferze płatnego parkowania wynika wprost z przepisów prawa i że podmiotem tego obowiązku jest korzystający z dróg publicznych. Określenie "korzystający z dróg publicznych" ma charakter abstrakcyjny. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18.08.2009 r. sygn. akt II FSK 591/08; publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl) przyjmuje się, że pojęcie to wskazuje na podmiot, który korzystał z drogi, a nie żaden inny, w szczególności właściciela samochodu. Dlatego też w pierwszej kolejności działania prawne kieruje się w stosunku do właściciela samochodu, a w dalszej kolejności w stosunku do podmiotu dysponującego bezspornym tytułem prawnym do użytkowania pojazdu, np. leasing, umowa najmu. Ma on wówczas możliwość podjęcia odpowiednich działań w celu wyjaśnienia całej sytuacji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, gdzie wezwano Spółkę B. do wskazania osób korzystających z przedmiotowego pojazdu w okresach objętych tytułem wykonawczym. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka, mimo wezwania przez organ, nie wskazała osób, które mogły korzystać pojazdu w okresie, za który naliczono opłaty za nieopłacony postój. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca Spółka nie kwestionuje, iż w tymże okresie korzystała z przedmiotowego pojazdu na swoje potrzeby. Zgodzić się zatem należy z organem, że na gruncie stanu faktycznego sprawy w okresie objętym tytułem wykonawczym użytkownikiem pojazdu była skarżąca Spółka, a w związku z tym to Spółka była korzystającym z dróg publicznych w rozumieniu art. 13 ust.1 ustawy o drogach publicznych. Na poparcie tego stanowiska trafnie Kolegium powołało wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Sz 664/06, w którym Sąd uznał, że nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nie uiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża - co do zasady - właściciela pojazdu. Właściciel jest bowiem na ogół korzystającym z drogi, chyba że udowodni, że pojazd użyczył innej osobie, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Sąd podziela to stanowisko, wskazując dodatkowo, że chodzi tu o bezsporny dowód jednoznacznie wykazujący, że podmiot dysponujący danym pojazdem posiada niewątpliwy tytuł prawny do rozporządzania nim w spornym okresie. Przywołać tu należy również wyrok NSA z 17.06.2010 r., I OSK 258/10 (publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), zgodnie z którym nie ma żadnych podstaw prawnych do przyjęcia tezy, iż spółka jako osoba prawna, nie może korzystać z dróg publicznych. Okoliczność, że pojazd zaparkowany został przez osobę fizyczną, nie zmienia faktu, iż właścicielem pojazdu jest nadal spółka, która odpowiada za ten pojazd. Spółka jako osoba prawna jest podmiotem praw i obowiązków, a zatem może we własnym imieniu nabywać prawa i zaciągać zobowiązania. W przypadku zaparkowania samochodu w strefie płatnego parkowania, to właśnie spółka jako właściciel pojazdu korzysta z drogi publicznej, bo to jej pojazd znajduje się w tej strefie. W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że skarżąca Spółka w okresach objętych tytułem wykonawczym korzystała z pojazdu marki Porsche o nr rej[...]., sama bowiem temu nie przeczy, co świadczy, że była podmiotem korzystającym z drogi. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalił, że skarżąca Spółka jest właścicielem pojazdu marki [...] o nr rej.[...]., a zatem prawidłowo określił stronę zobowiązaną do uregulowania należności z tytułu nieopłaconego postoje w strefie płatnego parkowania. Wprawdzie w zarzutach zawartych w piśmie z dnia 19 października 2010 r. skarżąca twierdzi wprost, że jest właścicielem tego pojazdu, z kolei w zażaleniu z dnia 17 grudnia 2010 r., że jest leasingobiorcą, chociaż tego nie wykazuje, to zgodzić się należy z organem odwoławczym, że to nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy nie ulega wątpliwości, że to skarżąca Spółka korzystała z tego właśnie pojazdu. Dlatego też skład orzekający w sprawie podziela stanowiska organów, że w opisanym stanie faktycznym skarżąca Spółka była podmiotem korzystającym w rozumieniu art. 13 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych. Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej wyrażonego w treści zarzutu skargi w przedmiocie nieistnienia egzekwowanego obowiązku - uznając, iż zarzut taki nie jest zasadny. Brak więc było podstaw prawnych lub faktycznych do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Nadto, Sąd podnosi, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i literaturze przedmiotu zgodnie przyjmuje się, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej zapłaty co do zasady obciąża właściciela pojazdu, a kierowanie egzekucji do właściciela samochodu opiera się zwykle na dwóch powiązanych elementach. Pierwszym jest domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Do przyjęcia takiego domniemania uprawniają zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to przede wszystkim on z niego korzysta. Drugim elementem jest zaś założenie, że jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie, kto to czynił i może udowodnić, że swój pojazd użyczył innej osobie. Uznaje się także, że organ egzekucyjny nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia szczególnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie tego postępowania nie pozwala mu art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego powodu organ egzekucyjny ma prawo domniemywać co do zasady, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel pojazdu, a ten może dochodzić swoich racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) przez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Organ jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, Lex nr 344875; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1513/08 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 i I OSK 868/09, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 198/10, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka nie wykazała, że korzystającym z drogi była inna osoba niż ona. Wobec powyższego i z tych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 33 pkt 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. dochodzenia obowiązku nieistniejącego oraz błąd co do osoby zobowiązanego. Sąd nie stwierdził również innych uchybień co do naruszenia prawa materialnego jak i procesowego. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione, i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.