I SA/Sz 1130/16
PostanowienieWSA w Szczecinie2017-04-07
Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i posiada potencjalne źródła dochodu (np. z nieruchomości), może zostać zwolniona z kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd administracyjny utrzymał w mocy postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy spółce z o.o., uznając, że spółka nie wykazała w sposób dostateczny, iż nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów sądowych. Mimo trudnej sytuacji finansowej, spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, posiada aktywa (nieruchomość), a także potencjalne możliwości uzyskania środków (np. poprzez sprzedaż lokali, dopłaty od wspólników), co wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując trudną sytuacją finansową wynikającą z postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że spółka nie wykazała wystarczająco swojej niezdolności do ponoszenia kosztów. Spółka wniosła sprzeciw, zarzucając naruszenie przepisów P.p.s.a. i błędną ocenę materiału dowodowego. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpatrzeniu w Wydziale I w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 r. Referendarz sądowy odmówił "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. (dalej: "Strona") przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia Referendarz sądowy wskazał, że przedmiotem postępowania był złożony przez Stronę, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi
w kwocie [...] zł, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ze względu na sytuację majątkową i finansową.
Zgodnie z argumentacją przedstawioną przez Stronę prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, kupna i sprzedaży nieruchomości na własny rachunek. Strona podkreśliła, że jest spółką celową, której w procesie inwestycyjnym, dotyczącym apartamentowca zlokalizowanego w S. przy ul. [...] przypadła rola dokończenia budowy i sprzedaży lokali.
Strona wyjaśniała, że na skutek prowadzonych postępowań kontrolnych i podatkowych zostały wydane decyzje administracyjne, odmawiające zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za listopad 2014 r. w kwocie [...] zł. Wskutek działań podjętych przez organy Strona została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności operacyjnej, a zatem nie osiąga przychodów, umożliwiających ponoszenie kosztów własnych, a tym bardziej pokrycie kosztów sądowych nawet w części. Podano wierzyciel hipoteczny nieruchomości, będącej własnością Strony wszczął postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, co uniemożliwia sprzedaż gotowych lokali (tj. lokali w S.; ul. [...]).
W oświadczeniu o majątku i dochodach Strona podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...] zł, poniosła stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie [...] zł. Spółka posiada jeden rachunek bankowy, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł. W związku z tym, że Strona nie prowadzi działalności przynoszącej przychody nie może też uzyskać finansowania z kredytu w celu zdobycia środków na uiszczenie wpisu od skargi.
W toku postępowania Referendarz sądowy wezwał Stronę o nadesłanie: kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r., kopii bilansu oraz rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r., oświadczenia głównej księgowej spółki o zamknięciu rachunków bankowych spółki ze względu na brak obrotów, oświadczenia Głównej księgowej spółki o stanie środków pieniężnych w kasie spółki na dzień 16 stycznia 2017 r., kopii umowy spółki oraz wyjaśnienia, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie zostały dokonane dopłaty do udziałów, wyciągów z prowadzonej księgi podatkowej za okres od 1 lipca 2016 r. do 30 listopada 2016 r., kopii deklaracji VAT-7 za wrzesień, październik, listopad 2016 r.
Referendarz sądowy wskazał, że Strona nie uprawdopodobniła w sposób dostatecznie przekonujący, że nie posiada wystarczających środków pieniężnych,
aby ponieść pełne koszty sądowe. Na ocenę sytuacji finansowej Strony nie wpłynęła również analiza nadesłanych dokumentów źródłowych (tj. bilans, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT za wrzesień 2016 r., październik 2016 r, listopad 2016 r., wyciąg z księgi podatkowej od 1 lipca 2016 r. do 30 listopada 2016 r.). Referendarz sądowy uznał, że wynika z nich, że Strona w 2015 r. uzyskała przychody w wysokości [...] zł, zaś w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2016 r. nie odnotowała żadnych przychodów, za okresy rozliczeniowe w okresie od września do listopada 2016 r.
nie wykazywała większych obrotów w zakresie podatku VAT, przenosząc jedynie kwotę nadwyżki podatku naliczonego na należnym z poprzednich deklaracji. Na dzień 30 czerwca 2016 r. Strona odnotowała zobowiązania długoterminowe w kwocie [...] zł; a ich stan nie zmienił się począwszy od 1 stycznia 2015 r. Nadto, zobowiązania krótkoterminowe na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły [...] zł, zaś na dzień 30 czerwca 2016 r. [...] zł. Strona na dzień 31 grudnia 2015 r. wykazywała należności krótkoterminowe w kwocie [...] zł, zaś na dzień 30 czerwca 2016 r. w kwocie [...] zł. W ww. okresach należności długoterminowych Strona
nie odnotowywała. Z danych wynika, iż posiadała ujemny kapitał własny - na dzień 31 grudnia 2015 r. w kwocie [...] zł, zaś na dzień 30 czerwca 2016 r. w kwocie [...] zł. Z bilansów wynika także, że Strona zarówno na dzień 31 grudnia 2015 r., jak i w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30.06.2016 r. nie utworzyła żadnej rezerwy
na zobowiązania. Wartość majątku Strony w okresie od 1 stycznia 2015 r.
do 30 czerwca 2016 r. wyniosła [...] zł. Środki pieniężne w kasie na dzień 16 stycznia 2017 r. wynosiły 308 zł. Strona oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych.
Z nadesłanego wyciągu z księgi rachunkowej wynika, że Strona w okresie
od lipca 2016 r. do 30 listopada 2016 r. zaksięgowała jedynie wydatki z tytułu opłat
za energię elektryczną, wodę i ścieki oraz czynsz.
Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Referendarz sądowy podkreślił, że Strona nie wykazała, że utraciła płynność finansową, a tylko taka sytuacja kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy. Dostatecznie nie uprawdopodobniła okoliczności, że nie może dysponować i uzyskiwać przychodów z apartamentów położonych w S., z uwagi na wszczęcie przez wierzyciela hipotecznego postępowania egzekucyjnego (tj. nie nadesłała żadnych dokumentów
w tym zakresie). Ponadto zdaniem Referendarza sądowego Strona nie potwierdziła okoliczności zamknięcia rachunków bankowych.
Zdaniem Referendarza sądowego z uzasadnienia przedstawionego przez Stronę nie wynika, aby nie miała ona żadnej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Strona cały czas występuje w obrocie, pomimo tego, że jak twierdzi nie posiada żadnego majątku. Powyższe potwierdzają również zapisy w KRS oraz umowy spółki, z których wynika, że jej zakres działalności, obejmuje nie tylko roboty budowlane, polegające na wznoszeniu budynków, czy kupno i sprzedaż nieruchomości, ale też np. działalność w zakresie robót budowlanych specjalistycznych, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, reklama, wynajem, dzierżawa.
Referendarz sądowy odniósł się także do przewidzianej w ustawie Kodeks spółek handlowych instytucji czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. W tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zamieścił obszerne wyjaśnienia.
Od powyższego rozstrzygnięcia Strona, w ustawowym terminie, wniosła sprzeciw. Strona zaskarżyła postanowienie Referendarza sądowego zarzucając naruszenie przepisów:
– art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), poprzez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia przyjęcia, iż Strona nie wykazała, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
– art. 245 P.p.s.a. poprzez uznania, że Strona nie przedstawiła wystarczających dowodów na wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, mimo, że przedstawiła wszystkie dokumenty żądane przez Referendarza sądowego;
– art. 106 § 4 P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie informacji znanych Sądowi
z urzędu, tj. informacji dotyczących sytuacji materialnej Strony, znajdujących
się w aktach sprawy;
– błędną oraz dowolna ocenę materiału dowodowego oraz naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 255 P.p.s.a., poprzez uznanie w oparciu o przedstawiony i dostępny z urzędu materiał dowodowy, że Strona niewystarczająco udowodniła okoliczności przemawiające za ustaleniem, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w szczególności: nie podjęła wystarczających działań do poprawy swej sytuacji majątkowej oraz prowadzi działalność, mimo "że tak twierdzi nie posiada żadnego majątku", nie udowodniła braku płynności finansowej, nie potwierdziła faktu zamknięcia rachunków bankowych, nie potwierdziła wszczęcia egzekucji z nieruchomości przez wierzyciela hipotecznego.
W uzasadnieniu Strona odniosła się do przedstawionych w sprzeciwie zarzutów oraz wskazała na niewłaściwe ustalenia stanu faktycznego, błędną ocenę materiału dowodowego i nie uwzględnienie wszystkich dowodów w sprawie. W związku z powyższym Strona podkreśliła, że wniosek jest w pełni uzasadniony bowiem nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych nawet w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy
lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia
lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od postanowienia, Sąd
– jak stanowi art. 260 § 1 P.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie Referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę
na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).
Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości
lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie Strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem
jej możliwości finansowych. Strona domaga się zwolnienia od kosztów sądowych.
Na obecnym etapie postępowania, na koszty sądowe składa się wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze. zm.).
W uzasadnieniu sprzeciwu Strona podniosła, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Referendarz sądowy powinien przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie.
Sąd podziela stanowisko Referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż zbadane przez niego dane oraz okoliczności, na które powołuje
się Strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. brak przychodów i środków pieniężnych, strata z działalności gospodarczej, zajęcie nieruchomości nie stanowią automatycznie przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd podziela również stanowisko Referendarza sądowego, zgodnie z którym osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami
na poniesienie kosztów sądowych, musi natomiast wykazać podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do zdobycia funduszy.
Sąd podkreśla, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy Strona wskazała wysokość jej kapitału zakładowego, który wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł.
Natomiast uwzględniając dane zamieszczone w dokumentach nadesłanych przez Stronę w odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego wskazać należy,
że sytuacja finansowa Strony od początku jej istnienia (zgodnie z umową spółki od dnia 14 listopada 2014 r.) do dnia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ulegała znaczącej zmianie. Z bilansu oraz rachunku zysku i strat wynika, że Stronę obciąża zobowiązanie długoterminowe w kwocie [...] zł (kwota ta nie uległa zmianie w latach 2014, 2015 oraz 2016). Zmianie natomiast podlegały wartości zobowiązań krótkoterminowych (wobec pozostałych jednostek – z tytułu dostaw i usług) od kwoty [...] zł (w 2014 r.), poprzez [...] zł (wg stanu na 31 grudnia 2015 r.) do kwoty [...] zł (wg stanu na 30 czerwca 2016 r.). Ponadto zmianie podlegała wartość kosztów ogólnego zarządu od kwoty [...] zł (w 2014 r.), poprzez [...] zł (wg stanu na 31 grudnia 2015 r.), do kwoty [...] zł (wg stanu na 30 czerwca 2016 r.). Strona wykazywała także w zakresie należności krótkoterminowych kwotę [...] zł (w 2014 r. oraz wg stanu na 31 grudnia 2015 r.) oraz [...] zł (wg stanu na 30 czerwca 2016 r.).
Podkreślenia wymaga, iż wartość majątku Strony w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. wynosiła [...] zł. Natomiast środki pieniężne w kasie wynosiły w 2014 r. [...]zł, a na dzień 31 grudnia 2015 r. i 30 czerwca 2016 r. [...] zł. Dane pochodzące z księgi rachunkowej wskazują na ponoszenie przez Stronę wydatków z tytułu opłat za media (wodę, energię oraz czynsz).
Ponadto odwołując się do danych zawartych w aktach podatkowych sprawy Sąd zwraca uwagę, iż Strona nabyła od [...] Sp. z o.o. [...] udział w nieruchomości zabudowanej zlokalizowanej w S. (ul. [...]) obejmującej działkę gruntu nr [...] o pow. [...] ha, na której wybudowane zostały budynki mieszkalno-apartamentowe, składające się z trzech połączonych segmentów A, B, C, w których znajduje się [...] lokali mieszkalnych i dwa lokale użytkowe. Udział stanowiący przedmiot transakcji obejmował [...] niewydzielonych lokali wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej. Ponadto Sąd ustalił, że udział jest obciążony hipotekami umownymi zwykłymi ze zmiennymi odsetkami w kwocie [...] zł i hipotekami umownymi kaucyjnymi do kwoty [...] zł jako zabezpieczenie spłaty należności
na rzecz Banku [...] S.A. oraz Banku [...], a nadto
w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpisane
są roszczenia o ustanowienie odrębnych własności lokali mieszkalnych i przeniesienie własności tych lokali wraz z odpowiednimi udziałami w nieruchomości wspólnej na rzecz osób uprawnionych. W dalszej kolejności Strona dokonała emisji [...] obligacji imiennych na łączną wartość [...] zł, które w dniu 1 grudnia 2014 r. zostały przyjęte przez prezesa zarządu komplementariusza [...] Sp. z o.o. [...] W tym samym dniu Strona oraz spółka sprzedająca przedmiotowy udział w nieruchomości zawarły porozumienie w zakresie potrącenia wzajemnych wierzytelności na kwotę [...] zł.
Sąd dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia uwzględnia ww. informacje i zestawia je z danymi wynikającymi z nadesłanych przez Stronę dokumentów, których źródłem są akta podatkowe niniejszej sprawy. Sąd dostrzega,
że Strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Niemniej jednak sytuacja ta jest wynikiem działania samej Strony, co potwierdzają dane bilansów oraz rachunków zysków i strat. Podstawowym obciążeniem Strony widocznym po stronie pasywów bilansu jest zobowiązanie długoterminowe powstałe w wyniku emisji dłużnych papierów wartościowych (tj. obligacji) o wartości [...] zł wyemitowanych w związku z nabyciem udziału w ww. nieruchomości zabudowanej. Znajduje ono odbicie po stronie aktywów obrotowych bilansu. Nie bez wpływu na sytuację finansową Strony pozostają ustanowione na majątku zabezpieczenia hipoteczne.
Jednakże zdaniem Sądu należy podzielić pogląd wyrażony przez Referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż Strona nie uprawdopodobniła okoliczności, że nie może dysponować i uzyskiwać przychodów z ww. nieruchomości. Zastosowane przez wierzycieli zabezpieczenia nie wykluczają bowiem możliwości korzystania z nieruchomości i uzyskiwania dodatkowych dochodów w postaci pożytków naturalnych lub cywilnych. Ponadto jak wynika z informacji powszechnie dostępnych w internecie (http://www.urocza5.pl/obiekt/) nieruchomość zlokalizowana w S.
przy ul. [...] stanowi przedmiot oferty handlowej. Z informacji tej wynika,
że ww. nieruchomością zarządza [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. przedstawiając lokale do wynajmu oraz na sprzedaż ("[...] apartamentów oraz [...] miejsc parkingowych w hali garażowej i [...] miejsc postojowych na zewnątrz budynku. Możliwość zakupu apartamentu o podwyższonym standardzie wykończenia" – http://www.urocza5.pl/obiekt/). Wskazać należy, że ww. spółka oraz Strona
są powiązane kapitałowo i osobowo przez osobę J. S. W.
Dodatkowo Sąd na podstawie powszechnie dostępnych danych w Krajowym Rejestrze Sądowym (https://bip.ms.gov.pl) ustalił, iż J. S. W. jest powiązany kapitałowo i osobowo m.in. z [...] Sp. z o.o. z siedzibą w N., [..]"[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w upadłości z siedzibą w N., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z., P.Z. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w Z., [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S.
Ponadto Sąd dostrzega niespójność pomiędzy kwotą odpowiadającą kosztom ogólnym zarządu (rachunek zysków i start – wiersz E), a informacjami widniejącymi w wyciągu księgi rachunkowej. Słusznie Referendarz sądowy wskazał,
że z nadesłanego wyciągu wynika, że Strona w okresie od lipca 2016
do 30 listopada 2016 r. zaksięgowała jedynie wydatki z tytułu opłat za energie elektryczną, wodę i ścieki oraz czynsz. Powyższe elementy zaliczają się do kosztów zarządu. Podkreślić należy, iż koszty ogólne zarządu zgodnie z danymi z rachunku zysków i strat w badanych okresach rosną i w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. wynosiły [...] zł.
Zdaniem Sądu Referendarz sądowy prawidłowo wskazał, że Strona zgodnie z zamieszczonymi w KRS kodami PKD mam możliwość prowadzenia działalności gospodarczej. Dodatkowo cały czas występuje w obrocie gospodarczym, organy spółki nie podjęły kroków zmierzających do wdrożenia planu naprawczego, ogłoszenia upadłości, czy likwidacji podmiotu. Nie sposób zgodzić się z argumentami Strony zamieszczonymi w sprzeciwie, że wykazała ona brak płynności finansowej, bowiem nie mogąc uzyskiwać przychodów, ponosi jedynie koszty związane z działalnością.
Jak wskazano w sprzeciwie Strona świadomie pozostaje w trudnej sytuacji licząc
na zmianę okoliczności, które umożliwią jej sprzedaż lokali na korzystnych warunkach.
Należy zwrócić uwagę na trafny pogląd prezentowany w orzecznictwie, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe czy dochody, natomiast przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04). Jak podnosi
się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).
Oceny tej nie zmienia również argumentacja podnoszona przez Stronę. Powoływanie się na brak przychodów i rosnące koszty związane z jej istnieniem
nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych.
W tych okolicznościach podkreślić należy, że osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Za słuszny, należy przyjąć argument zawarty w zaskarżonym postanowieniu o możliwości dokonania dopłat przez wspólników spółki. Nie sposób zgodzić się natomiast ze Stroną, która wyraziła pogląd, że odmowa wniesienia przez wspólników dopłat nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Jej zdaniem przesądzałoby to o braku racji bytu dla przepisów o prawie pomocy dla osób prawnych.
Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) przewiduje możliwość zobowiązania wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r., II FZ 146/14). Natomiast bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników wpłat do spółki dodatkowych sum, nieobjętych powołanym przepisem, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., II FZ 812/15). Ze względu na powyższe możliwości, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie Strony.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08, z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/0 i z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).
Wskazać należy, iż wspólnikami Strony są J. S. W. ([...] udziałów o wartości [...] zł) oraz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w N. ([...] udziały o wartości [...] zł). Strona nie wykazała, czy podjęła próbę uzyskania dopłat od wspólników, poprzestając jedynie na polemice z ich celowością.
Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną przez Referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, odmawiając tym samym trafności zarzutom zamieszczonym przez Stronę w treści sprzeciwu.
Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło