I SA/Sz 1340/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa P.-U.-H. "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] r. znak : [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lutego do grudnia 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka, reprezentowania przez doradcę podatkowego, w związku ze skargą na opisaną wyżej decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Sądu ustalono wpis od skargi w sprawie w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wyjaśniła, że w dniu złożenia wniosku nie posiada środków finansowych, które pozwoliłyby na uiszczenie wpisu od skargi wniesionej do sądu. Od 2013 roku działalność Spółki przestała przynosić wysokie obroty. Z uwagi na to, banki kredytujące jej działalność wypowiedziały kredyty, niektórzy z dostawców nie wywiązali się z kontraktów, czego skutkiem było niedostarczenie towaru dla Spółki, choć ta dokonała przedpłaty uzyskując na ten cel kredyt bankowy. Spółka zwróciła uwagę, że ma swoje zobowiązania wobec budżetu państwa,[...] S.A. oraz swoich kontrahentów, jak również niektórzy klienci Spółki zalegają z płatnościami. Spółka wskazała, że nie posiada żadnego majątku Na urzędowym formularzu Spółka podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...]zł, za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę (-) [...] zł. Podała też, że na dwóch rachunkach bankowych stan środków wynosi [...] zł i (-) [...] zł. Spółka oświadczyła, że rachunek w [...] Banku jest zajęty przez organ egzekucyjny do kwoty [...] zł. Wraz z wnioskiem spółka przedłożyła: - zawiadomienie komornika sądowego z dnia 24 maja 2010 r. o zajęciu rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez BANK [...] (kwota należności głównej [...] zł odsetki [...]zł), - informacja o zajęciu rachunku bankowego prowadzonego przez [...] Bank (kwota z zajęcia [...] zł z dnia 4 kwietnia 2013 r. oraz [...] zł z dnia 27 października 2014 r. ), - wyciąg z rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez Bank [...]za okres od 2 stycznia do 1 lutego 2014 r. z zadłużeniem [...] zł, - kopię zeznania podatkowego CIT-8 Spółki za 2013 rok z zadeklarowanym przychodem [...] zł, kosztami [...] zł, stratą [...] zł, - kopie deklaracji VAT-7 Spółki za lipiec, sierpień, wrzesień, październik 2014 r. z wykazaną na każdej deklaracji kwotą [...] zł do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, - kopię bilansu Spółki sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r., - kopię rachunku zysków i strat Spółki za 2013 rok, - kopię zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego z dnia 10 maja 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności na kwotę [...] zł (tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S.; zajęto wierzytelność przysługującą Spółce od podmiotu o nazwie "[...]" B. S. w L.), - kopię dokonanego na wniosek Spółki z dnia 13 grudnia 2013 r. zajęcia wierzytelności należnej dłużnikowi J. R. od SP ZOZ w S., kwota należności głównej [...] zł, odsetki [...] zł, wraz z wezwaniem do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury dłużnika. W ocenie referendarza sądowego, złożone oświadczenia i dokumenty okazały się niewystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych Spółki. Dlatego wezwaniem z 9 stycznia 2015 r. zobowiązano Spółkę do nadesłania dodatkowych dokumentów przedstawiających aktualną sytuację majątkowa i finansowa Spółki. W odpowiedzi nadesłano: - kopię bilansu sporządzonego na dzień 30 czerwca 2014 r. oraz rachunku zysków i strat Spółki według stanu na 30 czerwca 2014 rok, - raport kasowy za okres od 1 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. , - wyciąg z rachunku bankowego Spółki za okres od 1 listopada 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. z saldem (-) 1.004,49 zł, - wyciąg z rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez [...] według stanu na 31 grudnia 2014 r. z wykazanym kredytem w kwocie [...] zł. Należy zwrócić uwagę, że Spółka, wbrew wezwaniu, nie przedłożyła wymaganych dokumentów księgowych wskazujących na przychody i koszty uzyskania przychodów Spółki za październik 2014 r. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.) – powoływana dalej jako "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (postanowienia NSA z dnia 5 grudnia 2013 r., II FZ 1102/13; z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10; z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową Spółki do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. W związku z tym wyjaśnić należy, że na skarżącej Spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w kwocie [...]zł. Zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa i doktryny, wskazać należy, że osoba prawna oraz inna jednostka organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, postanowienia NSA z 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt II GZ 337/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem referendarza sądowego, strona skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność gospodarczą od 2005 r. (data rejestracji w KRS). Z przedłożonej informacji z KRS z dnia 18 listopada 2014 r. nie wynika, iżby wobec spółki było prowadzone postępowanie upadłościowe, układowe, czy likwidacyjne. Spółka nie wskazała w uzasadnieniu wniosku przedmiotu działalności gospodarczej, odsyłając w tym zakresie do KRS, w którym podano bardzo szeroki zakres działalności gospodarczej Spółki (m. in. uprawa zbóż; wytwarzanie energii elektrycznej; handel paliwami; realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków; wykonywanie instalacji elektrycznych; transport drogowy towarów; odprowadzanie i oczyszczanie ścieków; sprzedaż hurtowa zboża, nieprzetworzonego tytoniu, nasion i pasz dla zwierząt). Spółka wskazała w uzasadnieniu wniosku na okoliczność zmniejszenia obrotów od 2013 r., nie podając jednocześnie jaki jest aktualny przedmiot działalności Spółki. Z przedłożonych dokumentów wynika, że spółka nadal osiąga przychody; w 2013 roku kształtowały się one na poziomie [...] zł, za I półrocze 2014 roku stanowiły kwotę [...] zł. Spółka nie osiąga zysków, za 2013 r. zadeklarowała stratę o wartości [...] zł za I półrocze 2014 r. o wartości [...]zł. W tym miejscu wskazać należy, że powyższa okoliczność nie oznacza utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata bowiem jest wynikiem nadwyżki kosztów nad przychodem i skutkuje jedynie brakiem lub obniżeniem dochodu do opodatkowania. Wskazać należy, że z bilansu według stanu na dzień 30 czerwca 2014 r. wynika, że Spółka posiada ujemny kapitał (fundusz) własny wynoszący (-) [...] zł, kapitał podstawowy [...] zł, aktywa obrotowe na kwotę [...] zł, należności krótkoterminowe w kwocie [...]zł, w tym dochodzone na drodze sądowej w kwocie [...] zł. Zobowiązania długoterminowe Spółki wynoszą [...] zł i związane są w całości z kredytami i pożyczkami. Spółka posiada zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...] zł z tytułu dostaw i usług, z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń. Spółka wykazała w bilansie na dzień 30 czerwca 2014 r. aktywa pieniężne w kwocie [...] zł. Z bilansu Spółki wynika, że stan środków trwałych wynosi "[...]" zł. Należy też zwrócić uwagę, że z bilansu spółki na dzień 30 czerwca 2014 r. wynika, że stan środków pieniężnych w kasie wyniósł [...] zł, natomiast z przedstawionego raportu kasowego Spółki na dzień 30 czerwca 2014 r. wynika, że stan kasy Spółki wynosił na dzień 30 czerwca 2014 r. [...] zł, co poddaje pod wątpliwość rzeczywistą wartość posiadanych przez Spółkę środków pieniężnych. Spółka przedstawiła także w odpowiedzi na wezwanie dokumenty potwierdzające aktualne zajęcia rachunków bankowych, z których wynika, że zadłużenie Spółki wynosi odpowiednio –[...]zł oraz [...] zł. Oceniając możliwości płatnicze Spółki w związku ze złożonym wnioskiem o prawo pomocy w sprawie, niezależnie od przedstawionych danych dotyczących wysokości jej zobowiązań, zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek i stanu środków na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2014 r. należy zwrócić uwagę, że Spółka, wbrew wezwaniu, nie przedstawiła aktualnych dokumentów potwierdzających wielkość przychodów i kosztów. Należy także podnieść, że z przedstawionych raportów kasowych wynika, że Spółka dysponuje na bieżąco środkami pieniężnymi, które wydatkuje na bieżące potrzeby związane z prowadzeniem spraw Spółki (opłaty sądowe, pocztowe, delegacja Prezesa Spółki, czynsz biura). Należy zwrócić także uwagę, że z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków, na którym wyłącznie koncentruje się skarżąca oraz, z drugiej strony, wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, skarżąca w sposób obiektywny nie była i nie jest w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, co z kolei skarżąca pozostawia poza zakresem swojej uwagi. W konsekwencji, brak majątku spółki i strata nie mogą być przyjęte za jedyny i wystarczający powód dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. W takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą skarżącej, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi, których w niniejszej sprawie nie wykazała. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany. Należy także zwrócić uwagę, że skarżąca jest spółką prawa handlowego posiadającą osobowość prawną, która została powołana do prowadzenia działalności gospodarczej tj. w celu przynoszenia zysków wspólnikom. W sytuacji, gdy wolą wspólników jest utrzymywanie bytu prawnego spółki oraz jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym, winni oni wesprzeć finansowo spółkę i uzupełniać ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków (poprzez np. wniesienie dopłat lub udzielenie spółce pożyczki). Do uzasadnionych wydatków zalicza się niewątpliwie wydatki związane z toczącym się postępowaniem sądowym (por. postanowienia NSA z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I FZ 459/14, dostępne: www.orzeczenia .nsa.gov.pl) Zatem, mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania i na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.