I SA/Sz 148/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Marzena Kowalewska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr [...] w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Skarżący G. L. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 12 grudnia 2013 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 grudnia 2013 r. nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr[...] , określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. w kwocie [...] zł. Jednocześnie, w ww. piśmie, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadniając swój wniosek wskazał na brzmienie przepisu art. 61 § 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwana: "p.p.s.a."), podnosząc, iż przepis ten daje możliwość nie tylko wykładni gramatycznej, lecz również wykładni funkcjonalnej, a ta zależy przede wszystkim od stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy, interesów skarżących, interesów osób zainteresowanych wynikiem postępowania. Jak podniósł skarżący, przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy też w wyniku działań osób realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym, rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej już się ujawniały. Natomiast art. 61 § 3 zdanie pierwsze in fine wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpieniem, czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym. W niniejszej sprawie ewentualna egzekucja z dochodów, czy też innych składników majątkowych kwoty określonej w decyzji, na znaczną sumę przekraczającą [...] zł., w sytuacji gdy podatnik dokonywał obliczenia podatku i wpłacał go w terminie zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zgodnie z wytycznymi organów podatkowych, stwarza realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody po stronie podatnika. Na marginesie wskazano, iż obliczenie oraz zapłata podatku nastąpiła w oparciu o wytyczne i wyniki z przeprowadzonych czynności sprawdzających dokonanych przez organ, który de facto nigdy nie kwestionował prawidłowości dokonywanych rozliczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, jak stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z konstrukcji powyższego przepisu przede wszystkim wyłaniają się dwie podstawowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasady. Po pierwsze, postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego, a więc sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku. Nie jest dopuszczalna zatem, samodzielna konkretyzacja rzeczywistej woli autora wniosku przez sąd. Po drugie, postępowanie to dotyczy, co do zasady możliwości wstrzymania zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia, co nie wyklucza jednak możliwości wstrzymania również i innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy. Wskazuje na to wyraźnie ww. przepis. Dopiero więc, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia), sąd może, na podstawie art. 61 § 3 zdanie ostatnie p.p.s.a. wstrzymać wykonanie także decyzji (postanowień) wydanych w innych postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2011r., sygn. akt II OSK 1835/10, LEX nr 743332, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 403/11, LEX nr 795500). Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie występuje, gdyż brak podstaw prawnych do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści przytoczonych powyżej przepisów, warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku, okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nieodzowne jest w jej ramach wykazanie zaistnienia jednej z przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Natomiast brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Sąd bowiem nie jest zobowiązany ustalać tych okoliczności we własnym zakresie, gdyż w istocie sprowadzałby się do uzupełniania za stronę skarżącą uzasadnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). W postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 (LEX nr 564208) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Ponadto podkreślić należy, że postępowanie w zakresie wstrzymania wykonania nie dotyczy legalności zaskarżonego aktu. W związku z powyższym za niedopuszczalne uznać należy odwoływanie się do merytorycznych argumentów o zgodności z przepisami prawa tego aktu. Sąd miał również na uwadze rozważania zwarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I FZ 515/13, w którym wskazano, że w interesie strony leży możliwie najbardziej wyczerpujące wykazanie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie stoi jednakże powyższe na przeszkodzie uwzględnieniu przez Sąd rozpoznający wniosek o ww. przedmiocie informacji wynikających z akt sprawy (pośrednio wywieść można taki zakres oceny z art. 61 § 4 p.p.s.a.), w szczególności, gdy jak sprawie, były one już przedmiotem analizy Sądu podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak podkreślił bowiem NSA w ww. postanowieniu: "Jakkolwiek przy tym przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami udzielenia ochrony tymczasowej, to jednak bez wątpienia sytuacja finansowa strony wnioskującej o tę ochronę rzutuje na ocenę ewentualnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji, na co również zasadnie zwrócono uwagę w zażaleniu. Zdaniem Sądu odwoławczego w sytuacji, gdy stan majątkowy strony jest tego typu, że uzasadnia pomoc materialną Skarbu Państwa (w postaci zwolnienia od kosztów sądowych), można ze znacznym prawdopodobieństwem uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego środków utrzymania, zwłaszcza gdy uwzględni się wartość egzekwowanej należności (...). Taka sytuacja postrzegana jest w orzecznictwie jako (potencjalna) szkoda uzasadniająca wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (zob. np. post. NSA z 26 marca 2010 r., II FZ 51/10, CBOSA). W związku z powyższym zawarte w skardze (wniosku) twierdzenie, że wykonanie decyzji może skutkować nieodwracalnymi skutkami nie tylko dla majątku skarżącego (...), ale i dla niego samego, należy uznać w okolicznościach sprawy za wystarczające do udzielenia ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 Ppsa.". Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełnia. Jak wynika z akt sprawy, w skardze strona skarżąca nie zawarła żadnych twierdzeń odnoszących się wprost do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu I instancji. Skarżący nie powołał się także na żadne konkretne fakty i zdarzenia, które świadczyłyby o tym, że wstrzymanie wykonania wskazanej decyzji byłoby zasadne. Skarżący w głównej mierze odnosi się do argumentów dotyczących legalności zaskarżonego aktu, wskazując, iż dokonywał obliczenia podatku i wpłaty w terminie zgodnie z obwiązującymi przepisami oraz zgodnie z wytycznymi organów podatkowych zaś egzekucja kwoty ponad [...] zł stwarza realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody po stronie skarżącego. Jak już wskazano powyżej kwestia legalności zaskarżonego aktu nie może być brana pod uwagę przy rozpatrywaniu przesłanek dotyczących wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Natomiast odnosząc, się do kwestii egzekucji kwoty przekraczającej [...] zł Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04, w którym definiując przesłanki wyrządzenia znacznej szkody stwierdzono, iż chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Tego zaś skarżący nie wykazał bowiem jego argumentacja jest ogólnikowa. Powyższe nie wynika również z akt sprawy. Wskazać również należy, że w przedmiotowej sprawie strona nie wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zawiązku z czym nie można było ocenić sytuacji finansowej skarżącego na podstawie wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przesłanek. W tej sytuacji, wobec niewykazania przez stronę skarżącą, by zachodziły okoliczności wymienione w powołanym wyżej przepisie - na podstawie przepisu art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji.